Μια αποκαλυπτική για τον τρόπο σκέψης της τουρκικής πλευράς ανάλυση δημοσιεύει την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026 η εφημερίδα Milliyet, με την υπογραφή του γνωστού αρθρογράφου Οζάι Σεντίρ.
Στο άρθρο του, με τίτλο «Η διπλωματία του να χτυπάς τον αμπελουργό αντί να τρως τα σταφύλια» (Bağcıyı dövme, üzüm yeme diplomasisi), ο Σεντίρ περιγράφει μια σύνθετη γεωπολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Αθήνα, την Άγκυρα και το Παρίσι, με επίκεντρο τις εργασίες πόντισης του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ.
Ο Τούρκος δημοσιογράφος υποστηρίζει ότι πίσω από τις κινήσεις της Αθήνας βρίσκεται μια ευρύτερη στρατηγική επιδίωξη: η αξιοποίηση της γαλλικής εμπλοκής στο Great Sea Interconnector ώστε ενδεχόμενη νέα τουρκική παρέμβαση να μετατραπεί σε κρίση όχι μόνο με την Ελλάδα, αλλά και με τη Γαλλία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Η Ελλάδα θέλει το καλώδιο ή μια κρίση Τουρκίας–Γαλλίας;»
Ο Σεντίρ ξεκινά την ανάλυσή του παρουσιάζοντας τις τρεις πρωτεύουσες ως πρωταγωνιστές μιας μεγάλης παρτίδας διπλωματικού σκακιού.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κινήσεις γύρω από το καλώδιο δεν περιορίζονται στην ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, αλλά συνδέονται με έναν ευρύτερο σχεδιασμό μεταβολής των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η βασική του υπόθεση είναι ότι η Αθήνα ενδέχεται να επιδιώκει την εμπλοκή γαλλικών πλοίων σε περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει θαλάσσιες διεκδικήσεις, δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις για απευθείας αντιπαράθεση μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού.
«Είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα η τοποθέτηση καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας ή μήπως η πιθανότητα σοβαρής κρίσης μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας, και στη συνέχεια μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας;», διερωτάται.
Και συνεχίζει, διατυπώνοντας μια ακόμη πιο χαρακτηριστική εκτίμηση:
«Για την Αθήνα, η ανάπτυξη της Γαλλίας εναντίον της Τουρκίας, μιας χώρας που δεν μπορεί να υπερνικήσει στρατιωτικά ή διπλωματικά, δεν είναι στην πραγματικότητα κακή ιδέα».
Πρόκειται για την πολιτική ερμηνεία του Τούρκου αρθρογράφου και όχι για τεκμηριωμένη αποκάλυψη συγκεκριμένου ελληνικού σχεδίου.
Ωστόσο, η αναφορά αυτή αποτυπώνει την ανησυχία ότι η αυξανόμενη γαλλική συμμετοχή στο έργο περιορίζει τις δυνατότητες της Άγκυρας να αντιμετωπίζει το ζήτημα αποκλειστικά ως ελληνοτουρκική διαφορά.
Η αφορμή: Ερωτήσεις για τα γαλλικά πλοία και το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αφετηρία της συλλογιστικής του Σεντίρ.
Όπως αποκαλύπτει ο ίδιος, Έλληνας δημοσιογράφος τού απηύθυνε σειρά ερωτήσεων σχετικά με τις απαιτήσεις της Τουρκίας για την πόντιση του καλωδίου.
Μία από αυτές αφορούσε το κατά πόσο θα ήταν αρκετή μια απευθείας επικοινωνία των γαλλικών εταιρειών Meridiam και Nexans με την Άγκυρα.
Άλλη ερώτηση αφορούσε το ενδεχόμενο η Τουρκία να στείλει πολεμικά πλοία για να εμποδίσει γαλλικά σκάφη που θα επιχειρούσαν στην περιοχή.
Σύμφωνα με τον Σεντίρ, οι συγκεκριμένες ερωτήσεις τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι η Αθήνα ενδέχεται να εξετάζει μια στρατηγική κατά την οποία η Γαλλία θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή μιας μελλοντικής κρίσης.
Ο αρθρογράφος χρησιμοποιεί την τουρκική παροιμία για τον αμπελουργό και τα σταφύλια, υπονοώντας ότι η ελληνική πλευρά ίσως ενδιαφέρεται περισσότερο για την πρόκληση διπλωματικού κόστους στην Τουρκία παρά για την ίδια την ολοκλήρωση του έργου.
Η συλλογιστική αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μετατρέπει μια συζήτηση για την ασφάλεια των εργασιών σε υπόθεση περί ευρύτερων ελληνικών προθέσεων.
Η τουρκική απαίτηση: Πρώτα συνεννόηση Άγκυρας–Παρισιού
Στη συνέχεια, ο Σεντίρ επιχειρεί να παρουσιάσει την τουρκική στάση ως συμβατή με το διεθνές δίκαιο.
Υποστηρίζει ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται γενικά στην ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων και διεθνών υποδομών επικοινωνίας.
Κατά τον ίδιο, η Άγκυρα ζητεί προηγούμενη διπλωματική επικοινωνία όταν ξένα πλοία προγραμματίζουν έρευνες ή πόντιση καλωδίων σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Η τουρκική θέση είναι ότι η σχετική συνεννόηση πρέπει να πραγματοποιείται μεταξύ των κρατών των οποίων τη σημαία φέρουν τα ερευνητικά πλοία.
Στην περίπτωση του Great Sea Interconnector, ο Τούρκος αρθρογράφος επιμένει ότι ο αρμόδιος συνομιλητής της Άγκυρας πρέπει να είναι το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών.
«Τα κράτη συνάπτουν σχέσεις με άλλα κράτη, όχι με εταιρείες», υποστηρίζει.
Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, η γαλλική εταιρεία που θα πραγματοποιήσει τις εργασίες οφείλει να απευθυνθεί στο γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο με τη σειρά του θα επικοινωνήσει με την τουρκική διπλωματία.
Ο Σεντίρ επιχειρεί μάλιστα να αιτιολογήσει γιατί δεν θεωρεί τις ιδιωτικές εταιρείες κατάλληλους συνομιλητές, επικαλούμενος την υπόθεση της γαλλικής Lafarge και τις παλαιότερες πληρωμές της προς το Ισλαμικό Κράτος στη Συρία.
Το επιχείρημά του είναι ότι οι εμπορικές δραστηριότητες των εταιρειών δεν ταυτίζονται υποχρεωτικά με την εξωτερική πολιτική των κρατών τους.
«Η Ελλάδα δεν είναι άμεσα εμπλεκόμενη»
Το πλέον χαρακτηριστικό σημείο του άρθρου αφορά την προσπάθεια αποκλεισμού της Αθήνας από το διπλωματικό σκέλος των συνεννοήσεων.
Ο Σεντίρ υποστηρίζει ότι, εφόσον τα πλοία που θα πραγματοποιήσουν τις έρευνες φέρουν γαλλική σημαία, η υπόθεση πρέπει να εξεταστεί αποκλειστικά μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού.
«Το θέμα αυτό θα συζητηθεί μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού. Η Ελλάδα δεν εμπλέκεται άμεσα σε αυτό το ζήτημα», αναφέρει.
Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Ο Τούρκος αρθρογράφος αντιμετωπίζει τη σημαία του ερευνητικού πλοίου ως το κριτήριο που καθορίζει ποιο κράτος πρέπει να διαπραγματευτεί με την Τουρκία.
Ωστόσο, το Great Sea Interconnector αποτελεί έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης της Ελλάδας με την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ η διαδρομή του περνά από περιοχές όπου η Αθήνα υποστηρίζει ότι ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα.
Η εθνικότητα των εταιρειών και η σημαία των πλοίων δεν αναιρούν αυτομάτως τον ρόλο των παράκτιων κρατών ούτε καθορίζουν από μόνες τους ποιο κράτος έχει δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα.
Επομένως, η θέση του Σεντίρ αποτελεί έκφραση της τουρκικής διπλωματικής προσέγγισης και όχι αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα του διεθνούς δικαίου.
Το προηγούμενο Blue-Raman και η Ιταλία
Για να στηρίξει το επιχείρημά του, ο αρθρογράφος της Milliyet επικαλείται το έργο υποθαλάσσιων οπτικών ινών Blue-Raman.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ιταλία είχε προηγουμένως εξασφαλίσει συνεννόηση με την Τουρκία μέσω διπλωματικών διαύλων, επιτρέποντας την απρόσκοπτη υλοποίηση του έργου.
Ο Σεντίρ τοποθετεί το συγκεκριμένο περιστατικό στο 2023, ενώ η αναφορά στο εξεταζόμενο στάδιο του έργου αφορά το 2024.
Πέρα από τη χρονολογική ανακρίβεια, το ουσιαστικό ζήτημα είναι ότι ο αρθρογράφος παρουσιάζει την υπόθεση ως προηγούμενο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην περίπτωση του Great Sea Interconnector.
Δεν παραθέτει, όμως, επίσημα διπλωματικά έγγραφα που να αποδεικνύουν την ακριβή φύση της συνεννόησης Ιταλίας–Τουρκίας ή ότι είχε ζητηθεί και δοθεί άδεια για δραστηριότητες σε αμφισβητούμενη θαλάσσια περιοχή.
Η διάκριση μεταξύ ενημέρωσης, τεχνικού συντονισμού και προηγούμενης έγκρισης είναι κρίσιμη, επειδή κάθε διαδικασία δημιουργεί διαφορετικές νομικές και πολιτικές συνέπειες.
Η πραγματική διαφορά: Ενημέρωση ή τουρκική άδεια;
Το βασικό σημείο αντιπαράθεσης αφορά την ερμηνεία του δικαιώματος πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων σε περιοχές εκτός των χωρικών υδάτων.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η εγκατάσταση των υποθαλάσσιων καλωδίων πραγματοποιείται σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν απαιτεί προηγούμενη τουρκική έγκριση για τις περιοχές στις οποίες η Άγκυρα προβάλλει μη αναγνωριζόμενες από την Αθήνα διεκδικήσεις.
Η τουρκική πλευρά, αντίθετα, επιχειρεί να συνδέσει τις εργασίες με προηγούμενη διακρατική συνεννόηση.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της διάκρισης που προβλέπει το διεθνές δίκαιο ανάμεσα στο δικαίωμα πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων και στις επιμέρους δραστηριότητες έρευνας, οι οποίες μπορεί να υπάγονται σε διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με τον χαρακτήρα τους και τη θαλάσσια περιοχή.
Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει, στο άρθρο 79, το δικαίωμα όλων των κρατών να τοποθετούν υποθαλάσσια καλώδια στην υφαλοκρηπίδα, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Δεν θεσπίζει γενικό δικαίωμα του παράκτιου κράτους να απαγορεύει την πόντιση κάθε καλωδίου που διέρχεται από την υφαλοκρηπίδα του.
Από την άλλη πλευρά, οι ειδικές τεχνικές και ερευνητικές δραστηριότητες πρέπει να εξετάζονται με βάση το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο και τις πραγματικές συνθήκες.
Η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω τις διαφορετικές νομικές προσεγγίσεις.
Η Γαλλία μπαίνει στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Το δημοσίευμα της Milliyet έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Παρίσι αποκτά αυξημένο ρόλο στην υλοποίηση του Great Sea Interconnector.
Η συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam, σε συνδυασμό με τον τεχνικό ρόλο της Nexans, προσδίδει στο έργο σημαντικό γαλλικό οικονομικό και επιχειρησιακό αποτύπωμα.
Ήδη από τον Σεπτέμβριο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Εμανουέλ Μακρόν είχαν συζητήσει τα επόμενα βήματα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της Καθημερινής, οι δύο πλευρές επεξεργάζονται τρόπους επανεκκίνησης των εργασιών, ενώ η 26η Οκτωβρίου έχει αναφερθεί ως πιθανή ημερομηνία έναρξης νέων ερευνών ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Η ημερομηνία αυτή αποτελεί στόχο σχεδιασμού και όχι οριστικά επιβεβαιωμένη ημερομηνία πραγματοποίησης των εργασιών.
Το γεγονός ότι γαλλικά επιχειρηματικά συμφέροντα αποκτούν κεντρικό ρόλο στο έργο μεταβάλλει τη διπλωματική διάσταση μιας πιθανής τουρκικής παρέμβασης.
Η Άγκυρα γνωρίζει ότι η παρεμπόδιση γαλλικού πλοίου θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις από το Παρίσι, ακόμη και εάν η διαφορά αφορά πρωτίστως τις ελληνοτουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Αυτό ακριβώς είναι το ενδεχόμενο που ο Σεντίρ παρουσιάζει ως πιθανό ελληνικό σχεδιασμό.
Αιχμές για τις ελληνικές διαπραγματεύσεις με Αίγυπτο, Λιβύη και Αλβανία
Στο τελευταίο μέρος του άρθρου του, ο Τούρκος δημοσιογράφος στρέφει τα πυρά του στην ελληνική διπλωματία.
Υποστηρίζει ότι η Άγκυρα παραμένει ανοικτή στον διάλογο με την Αθήνα για όλα τα διμερή ζητήματα.
Κατηγορεί, ωστόσο, την ελληνική πλευρά ότι επιδιώκει διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Αλβανία, αποφεύγοντας αντίστοιχες συνομιλίες με την Τουρκία.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση παραβλέπει ότι Ελλάδα και Τουρκία διατηρούν διαφορετικές θέσεις για το αντικείμενο των διμερών διαφορών.
Η Αθήνα αναγνωρίζει ως βασική διαφορά προς διευθέτηση την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, ενώ η τουρκική πλευρά θέτει ένα ευρύτερο σύνολο ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένων διεκδικήσεων που η Ελλάδα απορρίπτει.
Η διαφωνία αυτή εξακολουθεί να αποτελεί ουσιαστικό εμπόδιο στην πρόοδο των ελληνοτουρκικών διαπραγματεύσεων.
Το γεωπολιτικό μήνυμα της Milliyet
Η ανάλυση του Οζάι Σεντίρ έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δείχνει πώς ένα τμήμα του τουρκικού δημόσιου διαλόγου αντιλαμβάνεται τη νέα γαλλική εμπλοκή στο Great Sea Interconnector.
Στην πραγματικότητα, το άρθρο κινείται σε δύο παράλληλους άξονες.
Ο πρώτος είναι η προσπάθεια να παρουσιαστεί η Τουρκία ως χώρα που δεν αντιτίθεται στην ενεργειακή διασυνδεσιμότητα, αλλά ζητεί διπλωματική συνεννόηση για την ασφάλεια των εργασιών.
Ο δεύτερος είναι η απόδοση στην Ελλάδα ενός υποτιθέμενου σχεδίου διεθνοποίησης της κρίσης, με στόχο να βρεθεί η Άγκυρα αντιμέτωπη με το Παρίσι και τις Βρυξέλλες.
Η τουρκική συλλογιστική αναδεικνύει τον φόβο ότι μια επόμενη κρίση στην περιοχή της Κάσου δεν θα έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με τις προηγούμενες.
Αυτή τη φορά, η παρουσία γαλλικών πλοίων και γαλλικών επενδυτικών συμφερόντων θα μπορούσε να διευρύνει τον αριθμό των άμεσα ενδιαφερόμενων κρατών.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν η Τουρκία θα επιχειρήσει να παρέμβει στις έρευνες, αλλά και πώς θα αντιδράσει η Γαλλία σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Η Αθήνα επιμένει ότι το έργο πρέπει να υλοποιηθεί χωρίς εκπτώσεις στα κυριαρχικά δικαιώματα, ενώ η Άγκυρα επιχειρεί να κατοχυρώσει ρόλο στις διαδικασίες που προηγούνται των εργασιών.
Το επόμενο κεφάλαιο της αντιπαράθεσης θα κριθεί στην πράξη, όταν επιχειρηθεί η επανέναρξη των ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο.