Παρά το θεαματικό διπλωματικό σκηνικό γύρω από τις επαφές του προέδρου των ηνωμένων πολιτειών, ντόναλντ τραμπ, με τον ρώσο πρόεδρο την προηγούμενη εβδομάδα, με τον ουκρανό πρόεδρο και με ευρωπαίους ηγέτες τη δευτέρα, το πιθανότερο αποτέλεσμα μέχρι στιγμής είναι περισσότερες συναντήσεις χωρίς σαφή κατάληξη, σύμφωνα με τους new york times.
Ο τραμπ διεμήνυσε ότι πρώτη του προτεραιότητα είναι να οργανώσει απευθείας συνομιλίες ανάμεσα στον βλαντίμιρ πούτιν και τον βολοντίμιρ ζελένσκι, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην ουκρανία, ενώ άφησε ανοικτό ότι θα μπορούσε να συμμετάσχει σε επόμενους γύρους για την επίλυση επιμέρους διαφορών.
Μετά την αποχώρησή του από το οβάλ γραφείο, ο ζελένσκι συνόψισε το κλίμα γύρω από το κρίσιμο ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας με τη φράση «υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά να γίνει», σχόλιο που αποτυπώνει το εύρος και τη δυσκολία ολόκληρης της διαδικασίας.
Στο ερώτημα πότε θα συναντηθούν ζελένσκι και πούτιν, η εκπρόσωπος τύπου του λευκού οίκου καρολάιν λέβιτ δήλωσε την τρίτη ότι ο ρώσος πρόεδρος συμφώνησε καταρχήν σε συνάντηση μέσα στις επόμενες εβδομάδες, με το εθνικό συμβούλιο ασφαλείας να επεξεργάζεται σχετικό πλαίσιο. Ωστόσο, ο πούτιν είχε στο παρελθόν καταστήσει σαφές ότι θα προχωρούσε σε τέτοια επαφή μόνο αφού έχουν διευθετηθεί όλες οι λεπτομέρειες μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, και δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η προϋπόθεση έχει αλλάξει.
Τα ρωσικά κρατικά μέσα υποβάθμισαν την προοπτική μιας άμεσης κορυφής, με τον σεργκέι λαβρόφ να τονίζει πως θα απαιτηθεί εντατική προετοιμασία, ενώ σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του κρεμλίνου ανέφερε ότι το επίπεδο εκπροσώπησης σε τυχόν συνομιλίες θα πρέπει να είναι υψηλότερο από τους προηγούμενους γύρους.
Από την πλευρά του ο ζελένσκι δήλωσε έτοιμος να συνομιλήσει «σε οποιαδήποτε μορφή» και επισήμανε στην ουάσιγκτον ότι ίσως χρειαστεί αμερικανική πίεση για να παραστεί ο πούτιν. Ο ρώσος πρόεδρος έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρεί την ουκρανία βιώσιμο κράτος και ως εκ τούτου δεν βλέπει τον ζελένσκι ως ισότιμο συνομιλητή, με τον λαβρόφ να αναφέρεται υποτιμητικά στον ουκρανό ηγέτη αποκαλώντας τον «αυτόν τον χαρακτήρα» και «αυτόν τον άνδρα». Στους τρεις προηγούμενους γύρους, η ρωσία είχε ορίσει ως κύριο διαπραγματευτή τον βλαντίμιρ μεδίνσκι, πρώην υπουργό πολιτισμού και πρόσωπο κεντρικό σε προπαγανδιστικές πρωτοβουλίες, επιλογή που το κιέβο εξέλαβε ως πρόκληση.
Στο ερώτημα αν μια πιθανή συνάντηση λειτουργεί ως τακτική καθυστέρησης, υπενθυμίζεται ότι ο πούτιν έχει φήμη ηγέτη που αφήνει τις κρίσεις να χρονίζουν μέχρι να διαμορφωθούν ευνοϊκότερες συνθήκες. Υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ αναλυτών ότι προτιμά τη συνέχιση των επιχειρήσεων, θεωρώντας ότι οι εξελίξεις στο πεδίο, έστω και με αμελητέα κέρδη και βαρύ ανθρώπινο κόστος, του προσδίδουν διαπραγματευτικό πλεονέκτημα στους επόμενους γύρους.
Ακόμη και ρώσοι σχολιαστές εκτιμούν ότι το κρεμλίνο θα προτείνει τουλάχιστον έναν ακόμη κύκλο διαπραγματεύσεων στην κωνσταντινούπολη για να δουλευτεί ένα πλαίσιο ενόψει ενδεχόμενης κορυφής πούτιν–ζελένσκι, με τον αντρέι νικουλίν να σημειώνει στο telegram ότι «κάθε ένα από αυτά τα στάδια μπορεί να τραβήξει ατελείωτα λόγω διπλωματικών και γραφειοκρατικών διαπραγματεύσεων, ακόμη και υπό αμερικανική πίεση».
Στο επίκεντρο των συνομιλιών της δευτέρας στον λευκό οίκο βρέθηκαν οι εγγυήσεις ασφαλείας που ζητά η ουκρανία, με τον τραμπ να δηλώνει ότι οι ηνωμένες πολιτείες θα στηρίξουν ένα ευρωπαϊκό σχήμα παροχής εγγυήσεων. Η ουκρανία και οι ευρωπαίοι σύμμαχοί της είχαν θέσει ως πρώτο βήμα την εκεχειρία, αλλά ο αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι ένα συνολικό σχέδιο ειρήνης μπορεί να προχωρήσει και χωρίς άμεση παύση των εχθροπραξιών. Η βασική ιδέα των εγγυήσεων, που προτάθηκε αρχικά από βρετανία και γαλλία τον φεβρουάριο, προβλέπει ότι ορισμένες χώρες, ενδεχομένως αλλά όχι κατ’ ανάγκην ευρωπαϊκές, θα διαθέσουν στρατιωτικές δυνάμεις στην ουκρανία για ενίσχυση των ουκρανικών ένοπλων δυνάμεων και δημιουργία «μηχανισμού αποτροπής» που θα καθιστά διστακτική μια μελλοντική ρωσική εισβολή.
Η ρωσία ξεκαθάρισε ότι θα απορρίψει οποιαδήποτε δύναμη προερχόμενη από χώρες του νατο, ενώ το κιέβο δηλώνει ότι ιδανικά επιδιώκει συνδυασμό προηγμένων οπλικών συστημάτων, παρουσίας ξένων στρατιωτών και συγκεκριμένου σχεδίου απόκρουσης ενδεχόμενης νέας επίθεσης. Ο τραμπ ανέφερε στο fox news ότι αμερικανοί στρατιώτες δεν θα αναπτυχθούν στην ουκρανία, χωρίς να διευκρινίσει το εύρος άλλων μορφών στήριξης, ενώ η λέβιτ υπογράμμισε πως οι ηνωμένες πολιτείες μπορούν να συντονίσουν και να παράσχουν «άλλα μέσα εγγυήσεων ασφαλείας» προς τους ευρωπαίους συμμάχους, με εντολή του προέδρου στην ομάδα εθνικής ασφάλειας να συνεχίσει τις επαφές με ευρώπη, ουκρανία και ρωσία.
Ως προς τις «κόκκινες γραμμές» του πούτιν, η ρητορική του από την αρχή της εισβολής εστιάζει στην κατηγορία ότι η δύση χρησιμοποιεί την ουκρανία, πρώην πυλώνα της σοβιετικής ένωσης, για να υπονομεύσει τη ρωσία, και στην ανάγκη «εξάλειψης των βαθύτερων αιτίων» του πολέμου, διατύπωση που παραπέμπει στους ευρύτερους γεωπολιτικούς του στόχους. Σε αυτούς περιλαμβάνεται η οριστική αποτροπή ένταξης της ουκρανίας στο νατο και η μη επέκταση της συμμαχίας σε άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, η κατοχύρωση προσάρτησης εδαφών στην ανατολική ουκρανία με πλειονότητα ρωσόφωνου πληθυσμού, ο περιορισμός της επιχειρησιακής ικανότητας του ουκρανικού στρατού ώστε να μην δύναται να απειλήσει τη ρωσία και η διασφάλιση ότι η κυβέρνηση στο κιέβο δεν θα είναι εχθρική προς τη μόσχα. Καθώς ο ρωσικός στρατός έχει σε μεγάλο βαθμό αποτύχει να επιτύχει αυτούς τους στόχους στο πεδίο, ο πούτιν επιδιώκει να τους προσδώσει πολιτική νομιμοποίηση μέσω διαπραγματεύσεων, αξιοποιώντας το γεγονός ότι η ρωσία ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας.
Σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών, το πολιτικό πλαίσιο παραμένει ασταθές. Ο τραμπ, ο οποίος προεκλογικά είχε υποσχεθεί τερματισμό του πολέμου μέσα σε 24 ώρες, αναγνώρισε τις τελευταίες ημέρες ότι η πραγματικότητα είναι πολύ δυσκολότερη από τις αρχικές του εκτιμήσεις, με ορισμένους αναλυτές να μην αποκλείουν ακόμη και αποχώρηση από την προσπάθεια, ενώ άλλοι θεωρούν ότι η προοπτική διεκδίκησης βραβείου νόμπελ ειρήνης λειτουργεί ως κίνητρο παραμονής του στο τραπέζι.
Ο εμανουέλ μακρόν τόνισε μετά τις συνομιλίες της δευτέρας ότι βρίσκονται στο τραπέζι νέες κυρώσεις κατά της ρωσίας και χωρών που εμπορεύονται μαζί της, καθώς και πρόσθετοι δασμοί στη ρωσία ή στους εμπορικούς της εταίρους, υπογραμμίζοντας ότι οι ρωσικοί βομβαρδισμοί στην ουκρανία συνεχίζονται ακόμη και μετά τη συνομιλία πούτιν–τραμπ για την ειρήνη.
Την ίδια στιγμή, ενώ νωρίτερα το καλοκαίρι ο αμερικανός πρόεδρος απειλούσε με τιμωρητικούς δασμούς κατά των εμπορικών εταίρων της ρωσίας, ανακάλεσε αυτή την απειλή μετά τη συνάντησή του με τον πούτιν στην αλάσκα την παρασκευή, εξέλιξη που Prime News.