Γιατί οι πολιτικές εξελίξεις του Αυγούστου αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και γιατί η συζήτηση για εκλογές το φθινόπωρο του 2026 παραμένει ανοιχτή
Ο Αύγουστος είναι παραδοσιακά ο μήνας της πολιτικής χαλάρωσης. Φέτος, όμως, πίσω από τις θερινές διακοπές, τα κομματικά επιτελεία προετοιμάζονται για ένα ιδιαίτερα κρίσιμο πολιτικό φθινόπωρο.
Στο Μέγαρο Μαξίμου ο εκλογικός σχεδιασμός βρίσκεται εδώ και καιρό στο επίκεντρο, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επιμένει δημοσίως ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027. Την ίδια ώρα, όμως, μια σειρά από εξελίξεις δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για το εάν το πολιτικό ημερολόγιο μπορεί τελικά να εξελιχθεί διαφορετικά.
Ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι πρόθεση της κυβέρνησης είναι να εξαντλήσει την τετραετία. Μάλιστα, τον περασμένο Ιούνιο είχε προσδιορίσει με σαφήνεια την άνοιξη του 2027 ως χρόνο εκλογών, εξηγώντας παράλληλα ότι η χώρα θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει την εκλογική διαδικασία πριν από την ανάληψη της προεδρίας του συμβουλίου της ευρωπαϊκής ένωσης από την Ελλάδα, την 1η Ιουλίου 2027.
Κι όμως, όσο πλησιάζει το φθινόπωρο, ορισμένα γεγονότα αξίζει να διαβαστούν με μεγαλύτερη προσοχή.
Η ΔΕΘ ως πολιτικό ορόσημο
Η επιστροφή των κυβερνητικών και κομματικών στελεχών στην Αθήνα από τις 17 Αυγούστου σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη της αντίστροφης μέτρησης για τη Δ.Ε.Θ
Ο Πρωθυπουργός, θέλει να εμφανιστεί στη Θεσσαλονίκη με έναν σαφή οικονομικό και κοινωνικό σχεδιασμό, με αιχμή τη μεσαία τάξη, τη φορολογία, το κόστος διαβίωσης και μέτρα κοινωνικού χαρακτήρα.
Η κυβέρνηση έχει ανάγκη από ένα ισχυρό πολιτικό αφήγημα. Όχι μόνο για να παρουσιάσει το έργο της, αλλά και για να ανακτήσει μέρος της κοινωνικής δυναμικής που έχει απολεσθεί, να περιορίσει τις διαρροές προς άλλους πολιτικούς χώρους και να επαναφέρει στο κυβερνητικό ακροατήριο ψηφοφόρους που σήμερα εμφανίζονται αποστασιοποιημένοι.
Η ΔΕΘ είναι ένα σημαντικό ορόσημο για την κυβέρνηση, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η συζήτηση για τον χρόνο των εκλογών έχει ήδη ανοίξει.
Το ταμείο ανάκαμψης και ο χρόνος
Ένα δεύτερο στοιχείο είναι η ολοκλήρωση των υποχρεώσεων που συνδέονται με το ταμείο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.
Η κυβέρνηση έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την επίτευξη όσο το δυνατόν περισσότερων στόχων, την ολοκλήρωση εκκρεμοτήτων και την απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων, ώστε στη ΔΕΘ να μπορεί να παρουσιάσει συγκεκριμένα αποτελέσματα και όχι απλώς εξαγγελίες.
Και εδώ βρίσκεται ένα κρίσιμο πολιτικό σημείο.
Όσο περισσότερα από τα διαθέσιμα εργαλεία χρηματοδότησης μπορούν να μετατραπούν σε μετρήσιμο οικονομικό και κοινωνικό αποτέλεσμα, τόσο ισχυρότερο γίνεται το κυβερνητικό επιχείρημα ότι η χώρα προχωρά, η οικονομία αναπτύσσεται και οι κυβερνητικές δεσμεύσεις υλοποιούνται.
Δεν σημαίνει αυτόματα εκλογές. Δημιουργεί, όμως, ένα πολιτικό παράθυρο.
Και τα πολιτικά παράθυρα, στην προεκλογική περίοδο, έχουν πάντοτε τη δική τους σημασία.
Το τρίτο στοιχείο, οι Έλληνες του εξωτερικού
Υπάρχει όμως και ένα ακόμη γεγονός, το οποίο κατά την άποψή μου αξίζει να παρακολουθήσουμε ιδιαίτερα.
Τις τελευταίες ημέρες έγινε νέα ενημέρωση προς τους Έλληνες του εξωτερικού για τη διαδικασία εγγραφής στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού.
Εδώ προκύπτουν δύο εύλογα ερωτήματα.
Το πρώτο είναι, γιατί ανοίγει τόσο νωρίς η συζήτηση για την εκλογική διαδικασία των Ελλήνων της διασποράς, όταν, σύμφωνα με τη μέχρι σήμερα δημόσια τοποθέτηση του πρωθυπουργού, οι εκλογές τοποθετούνται στην άνοιξη του 2027.
Το δεύτερο αφορά την ίδια τη διαδικασία. Το υπουργείο εσωτερικών διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει γενική προθεσμία για την εγγραφή στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού και ότι ο εκλογέας μπορεί να εγγραφεί οποτεδήποτε. Παράλληλα, το νέο θεσμικό πλαίσιο έχει πλέον εντάξει και την επιστολική ψήφο στις εθνικές εκλογές για τους Έλληνες που βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Άρα δεν μπορεί κανείς να υποστηρίξει με βεβαιότητα ότι η συγκεκριμένη ενημέρωση αποτελεί προαναγγελία εκλογών.
Μπορεί, όμως, να θέσει το ερώτημα.
Και αυτό ακριβώς κάνουμε.
Γιατί τώρα;
Γιατί αυτή τη χρονική στιγμή;
Και γιατί να κινητοποιείται τόσο νωρίς η εκλογική διαδικασία για τους Έλληνες του εξωτερικού, όταν προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις είχαν διαφορετικό χρονικό ορίζοντα προετοιμασίας;
Δεν πρόκειται απαραίτητα για απόδειξη, αλλά πρόκειται για ένα ακόμη κομμάτι ενός παζλ που αξίζει να παρακολουθήσουμε.
Άνοιξη 2027 ή φθινόπωρο 2026;
Εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής συζήτησης.
Από τη μία πλευρά έχουμε την επίσημη θέση του πρωθυπουργού, η οποία είναι σαφής. Εκλογές την άνοιξη του 2027.
Από την άλλη, έχουμε μια σειρά πολιτικών και οικονομικών παραμέτρων που δημιουργούν ερωτήματα για το εάν θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετική επιλογή.
Η ΔΕΘ.
Η ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η ανάγκη να παρουσιαστεί ένα ισχυρό οικονομικό πρόγραμμα.
Η επιστροφή των βουλευτών και των κομματικών επιτελείων από τις 17 Αυγούστου.
Και τώρα, η κινητοποίηση γύρω από τους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους του εξωτερικού.
Κανένα από αυτά τα στοιχεία από μόνο του δεν οδηγεί σε εκλογές.
Όταν όμως τα εξετάσει κανείς συνολικά, το ερώτημα παραμένει, και έχει μια επιπλέων βαρύνουσα σημασία.
Μήπως το φθινόπωρο του 2026 αποτελεί ένα υπαρκτό, έστω και σήμερα ανεπίσημο, εκλογικό σενάριο;
Τα δύο χρονικά παράθυρα
Εάν κάποιος θεωρήσει ότι το σενάριο των πρόωρων εκλογών παραμένει πάνω στο τραπέζι, τότε υπάρχουν δύο πολιτικά χρονικά παράθυρα που θα μπορούσαν να αποκτήσουν ενδιαφέρον.
Το πρώτο είναι η περίοδος αμέσως μετά την επιστροφή των βουλευτών και των κυβερνητικών στελεχών στην Αθήνα, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η θερινή ανάπαυλα και θα αρχίσει η ουσιαστική προετοιμασία για τη ΔΕΘ. Ίσως στις 24 ή 31 Αυγούστου να ανακυρηχθούν.
Το δεύτερο είναι η ίδια η Δ.Ε.Θ ή η περίοδος λίγο πριν από αυτήν.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Δ.Ε.Θ θα μπορούσε να αποτελέσει το πολιτικό βήμα για την παρουσίαση ενός συνολικού κυβερνητικού σχεδίου, με έμφαση στην οικονομία, στη μεσαία τάξη και στην κοινωνική πολιτική, και παράλληλα να λειτουργήσει ως σημείο καμπής για το πολιτικό ημερολόγιο.
Δεν είναι, όμως, αυτό το μόνο σενάριο.
Υπάρχει και το σενάριο που δηλώνει δημοσίως ο πρωθυπουργός, δηλαδή η εξάντληση της κυβερνητικής θητείας και η προσφυγή στις κάλπες την άνοιξη του 2027.
Η προεδρία της ΕΕ και η πολιτική εξίσωση του φθινοπώρου
Η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία της Ε.Ε την 1η Ιουλίου του 2027. Επομένως, εάν οι εκλογές γίνουν την άνοιξη του 2027, η νέα κυβέρνηση θα έχει ένα μικρό χρονικό διάστημα για να οργανωθεί, να συγκροτήσει το κυβερνητικό της σχήμα και να προετοιμάσει τη χώρα για μια ιδιαίτερα απαιτητική ευρωπαϊκή αποστολή. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο ο χρόνος των εκλογών δεν είναι αδιάφορος.
Προσωπικά, εδώ και αρκετό καιρό έχω αναφέρει, ότι η κυβέρνηση θα επιλέξει τελικά να οδηγηθεί το φθινόπωρο του 2026 στις κάλπες. Σήμερα όμως, δεν υπάρχει απόφαση που να δικαιολογεί την οριστική πρόβλεψη ότι οι εκλογές θα γίνουν το φθινόπωρο, υπάρχουν, όμως, ενδείξεις που αξίζει να καταγραφούν.
Το Ταμείο Ανάκαμψης δημιουργεί ένα αυστηρό οικονομικό χρονοδιάγραμμα
Η ΔΕΘ δημιουργεί ένα ισχυρό πολιτικό ορόσημο
Η επιστροφή του κομματικού μηχανισμού από τις 17 Αυγούστου σηματοδοτεί την επανεκκίνηση της πολιτικής δραστηριότητας
Η κινητοποίηση γύρω από τους Έλληνες του εξωτερικού προσθέτει ένα ακόμη ερώτημα
Μία κυβέρνηση που βρίσκεται ήδη σε προεκλογική προετοιμασία δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να έχει αποφασίσει τις εκλογές για να κινητοποιεί τον μηχανισμό της. Χρειάζεται όμως, να είναι έτοιμη. Και αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει τώρα.
Και ίσως η απάντηση να αρχίσει να διαφαίνεται αμέσως μετά τον Δεκαπενταύγουστο.