Νέο μέτωπο ανοίγει γύρω από το σύστημα προμηθειών των Ενόπλων Δυνάμεων στα ακριτικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, καθώς το νέο μοντέλο κεντρικών διαγωνισμών προκαλεί αντιδράσεις για τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει στις τοπικές επιχειρήσεις, στους συνεταιρισμούς και συνολικά στις μικρές νησιωτικές οικονομίες.
Το θέμα έφερε στη Βουλή την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026 ο βουλευτής Λέσβου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Παναγιώτης Παρασκευαΐδης, με ερώτησή του προς τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια. Ζητά να διασφαλιστεί ότι και μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2026 οι επιχειρήσεις των νησιωτικών παραμεθόριων περιοχών θα μπορούν να συμμετέχουν στις προμήθειες στρατιωτικών μονάδων και στρατιωτικών πρατηρίων με τρόφιμα και τοπικά προϊόντα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η απόφαση να συγκεντρωθούν στην Αθήνα, μέσω του Ειδικού Κέντρου Εφοδιασμού Μονάδων Στρατού (ΕΚΕΜΣ), οι προμήθειες σίτισης των μονάδων του Ελληνικού Στρατού σε ενιαίους μεγάλους διαγωνισμούς.
Στην κοινοβουλευτική ερώτηση υποστηρίζεται ότι η αλλαγή αυτή ουσιαστικά θέτει εκτός του νέου συστήματος τοπικές επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς των νησιών, οι οποίοι μέχρι σήμερα προμήθευαν τις μονάδες με κρέας, τυριά, λάδι, γλυκά, κρασί, φρούτα, λαχανικά, ψωμί και άλλα τρόφιμα.
«Οι στρατιωτικές μονάδες είναι κομμάτι της οικονομικής ζωής των νησιών»
Ο Παρασκευαΐδης συνδέει το ζήτημα των στρατιωτικών προμηθειών με ένα ευρύτερο θέμα: την οικονομική και δημογραφική αντοχή των ακριτικών νησιών.
Όπως επισημαίνει στην ερώτησή του, οι μονάδες του Ελληνικού Στρατού που εδρεύουν επί δεκαετίες στα νησιά έχουν ενσωματωθεί στην οικονομική και κοινωνική ζωή των τοπικών κοινωνιών. Οι δαπάνες τους για σίτιση, συντήρηση και προμήθειες αποτελούσαν παράλληλα πηγή εσόδων για τις τοπικές επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον πρωτογενή τομέα, με τον βουλευτή να σημειώνει ότι κτηνοτροφία, ελαιοκομία και αλιεία αποτελούν βασικούς πυλώνες των νησιωτικών οικονομιών. Στο κείμενο της ερώτησης υποστηρίζεται επίσης ότι η οικονομία των νησιών βρίσκεται ήδη υπό πίεση από την κρίση του αφθώδους πυρετού.
Η «Νησιωτικότητα» και η εθνική διάσταση
Το ζήτημα δεν τίθεται μόνο με οικονομικούς όρους.
Ο Παρασκευαΐδης επικαλείται την Αρχή της Νησιωτικότητας, υποστηρίζοντας ότι η ιδιαίτερη γεωγραφική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα των νησιών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη λήψη νομοθετικών και διοικητικών αποφάσεων.
Παράλληλα, προσδίδει στην υπόθεση και εθνική διάσταση. Στην ερώτηση αναφέρεται ότι η στήριξη επιχειρήσεων και συνεταιρισμών στις παραμεθόριες νησιωτικές περιοχές είναι «μείζονος εθνικής σημασίας», συνδέοντας την οικονομική βιωσιμότητα των νησιών με τη συγκράτηση του πληθυσμού στο Ανατολικό Αιγαίο.
Η βασική θέση είναι ότι η επίτευξη οικονομιών κλίμακας μέσω κεντρικών διαγωνισμών δεν θα πρέπει να γίνεται εις βάρος των μικρών επιχειρήσεων των ακριτικών περιοχών.
Οι δύο λύσεις που προτείνονται στον Δένδια
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση δεν περιορίζεται στην κριτική, αλλά περιλαμβάνει δύο συγκεκριμένες κατευθύνσεις για την αλλαγή του νέου συστήματος.
Η πρώτη είναι η κατάτμηση των διαγωνισμών ανά γεωγραφική περιφέρεια, ειδικά για τις νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, ώστε να έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής πιστοποιημένες τοπικές επιχειρήσεις. Αντίστοιχη πρόταση, σύμφωνα με την ερώτηση, έχει καταθέσει και το Επαγγελματικό Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Λέσβου-Λήμνου.
Εάν το ΥΠΕΘΑ δεν αποδεχθεί την κατάτμηση των διαγωνισμών, προτείνεται μία δεύτερη λύση: να θεσπιστούν ειδικές παρεκκλίσεις, όροι ή ποσοστώσεις στους διαγωνισμούς του ΕΚΕΜΣ, ώστε ένα μέρος των προμηθειών των στρατιωτικών μονάδων στα νησιά να προέρχεται υποχρεωτικά από τοπικά προϊόντα, επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς.
Τέσσερα ερωτήματα προς το ΥΠΕΘΑ
Ο βουλευτής ζητά ουσιαστικά από τον Νίκο Δένδια να τοποθετηθεί σε τέσσερα σημεία: εάν συμφωνεί ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις πρέπει να συνεχίσουν να στηρίζουν τις οικονομίες των νησιών μέσω των τοπικών προμηθειών, εάν αναγνωρίζει τη σημασία της νησιωτικότητας και της συγκράτησης του πληθυσμού στο Ανατολικό Αιγαίο, εάν προτίθεται να προχωρήσει σε γεωγραφική κατάτμηση των διαγωνισμών και, εναλλακτικά, εάν θα εξετάσει τη θέσπιση ποσοστώσεων υπέρ των τοπικών προϊόντων.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον ενόψει της 30ής Σεπτεμβρίου, ημερομηνίας που παρουσιάζεται στα έγγραφα ως το σημείο μετάβασης στο νέο καθεστώς.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα επιμείνει στο συγκεντρωτικό μοντέλο προμηθειών ή θα ενσωματώσει ειδικές προβλέψεις για τα ακριτικά νησιά, ώστε οι οικονομίες κλίμακας που επιδιώκει το νέο σύστημα να συνδυαστούν με τη διατήρηση ενός μέρους της στρατιωτικής δαπάνης μέσα στις τοπικές οικονομίες του Ανατολικού Αιγαίου.