Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού προγράμματος FCAS ανοίγει ένα νέο παράθυρο ευκαιρίας για την Ινδία, η οποία θα μπορούσε να πάρει τη θέση της Γερμανίας δίπλα στη Γαλλία στην ανάπτυξη μαχητικού 6ης γενιάς.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Το πρόγραμμα Future Combat Air System, που ξεκίνησε το 2017 ως φιλόδοξο σχέδιο ύψους περίπου 100 δισ. ευρώ, είχε στόχο τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου «περιβάλλοντος συστημάτων», του νέου μαχητικού NGF, μη επανδρωμένων συνοδευτικών αεροσκαφών και combat cloud για διασύνδεση πλατφορμών. Ωστόσο, οι χρόνιες διαφωνίες ανάμεσα στη Dassault, που εκπροσωπεί τη Γαλλία, και την Airbus, που εκπροσωπεί Γερμανία και Ισπανία, έφεραν το πρόγραμμα σε αδιέξοδο.
Η τελευταία προσπάθεια διάσωσης έγινε στη συνάντηση του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν στο περιθώριο της Συνόδου ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων στο Μαυροβούνιο. Από εκεί έγινε οριστικά αντιληπτό, ότι το βιομηχανικό αδιέξοδο δεν μπορούσε να σπάσει. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον ευρωπαϊκό Τύπο, το Παρίσι και το Βερολίνο βάζουν τέλος στην κοινή ανάπτυξη του μαχητικού, αν και η συνεργασία σε επιμέρους ψηφιακά συστήματα και combat cloud ενδέχεται να συνεχιστεί.
Η ουσία της σύγκρουσης ήταν απλή αλλά καθοριστική. Η Dassault ζητούσε ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη του μαχητικού, επικαλούμενη την εμπειρία της στα Rafale. Η Airbus απαιτούσε ισότιμη κατανομή έργου, θεωρώντας ότι η γαλλική πλευρά άφηνε πολύ μικρό χώρο στη γερμανική βιομηχανία.
Πέρα από τη βιομηχανική μοιρασιά, υπήρχε και δογματική διαφορά! Η Γαλλία ήθελε αεροσκάφος ικανό για πυρηνική αποτροπή και επιχειρήσεις από αεροπλανοφόρο, ενώ η Γερμανία προτιμούσε βαρύτερο αεροσκάφος, με έμφαση στην εμβέλεια, το φορτίο, την αεροπορική υπεροχή και το stealth.
Σε αυτό το σημείο μπαίνει στο κάδρο η Ινδία. Ο πρώην πτέραρχος της ινδικής Αεροπορίας Ανίλ Τσόπρα δήλωσε στο EurAsian Times ότι το Νέο Δελχί πρέπει να εκμεταλλευθεί την ευκαιρία και να ενώσει δυνάμεις με τη Γαλλία. Όπως υποστήριξε, η Ινδία διαθέτει ταλέντο, βιομηχανική βάση και μια Πολεμική Αεροπορία που θα μπορούσε να δώσει μεγάλες παραγγελίες για ένα τέτοιο μαχητικό.
Η πρόταση δεν είναι αβάσιμη. Ινδία και Γαλλία έχουν βαθιά αμυντική σχέση από τη δεκαετία του 1950, όταν η Ινδία απέκτησε τα γαλλικά Ouragan, γνωστά στην Ινδία ως Toofani. Ακολούθησαν τα Mystère IVA, τα Mirage 2000, τα Rafale και, πιο πρόσφατα, η συμφωνία του 2025 για Rafale-M του ινδικού Ναυτικού. Το υπό συζήτηση ινδικό πρόγραμμα για 114 Rafale θα μπορούσε να κάνει την Ινδία τον μεγαλύτερο χρήστη Rafale εκτός Γαλλίας, εφόσον ολοκληρωθεί.
Για τη Γαλλία, μια ινδική συμμετοχή θα έφερνε χρηματοδότηση, μεγάλο αριθμό μελλοντικών παραγγελιών και δυνατότητα συμπαραγωγής. Για την Ινδία, θα άνοιγε πρόσβαση σε τεχνολογίες 6ης γενιάς: Stealth νέας εποχής, προηγμένη πρόωση, διασυνδεδεμένο πεδίο μάχης, τεχνητή νοημοσύνη, συνεργασία επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Το ενδιαφέρον είναι ότι Παρίσι και Νέο Δελχί φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη στρατηγική συμβατότητα από ό,τι είχαν Παρίσι και Βερολίνο. Και οι δύο πλευρές ενδιαφέρονται για αεροναυτική ισχύ, επιχειρήσεις από αεροπλανοφόρα και πυρηνική αποτροπή. Η Ινδία, με δύο αεροπλανοφόρα σε υπηρεσία και τρίτο σε σχεδιασμό, έχει ανάγκες που μοιάζουν περισσότερο με τις γαλλικές παρά με τις γερμανικές.
Παράλληλα, η Ινδία ήδη χτίζει υποδομές γύρω από το γαλλικό οικοσύστημα. Η Safran προχωρά σε εγκατάσταση MRO για τον κινητήρα M88 του Rafale στο Χαϊντεραμπάντ, ενώ υπάρχουν συζητήσεις για συνεργασία στον κινητήρα του ινδικού AMCA, του εγχώριου μαχητικού 5ης γενιάς. Υπενθυμίζεται, ότι η Safran είναι η εταιρεία, η οποία πριν λίγο καιρό υπέγραψε συμφωνία με την τουρκική Baykar. Η συνεργασία με τη Γαλλία στο FCAS θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως τεχνολογικός επιταχυντής για το ίδιο το AMCA.
Υπάρχει, όμως, και σοβαρός κίνδυνος. Η Ινδία δεν θέλει να γίνει απλώς ταμείο χρηματοδότησης ενός γαλλικού μαχητικού. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι το ποσοστό συμμετοχής, η μεταφορά τεχνογνωσίας, τα δικαιώματα συμπαραγωγής και ο πραγματικός ρόλος της ινδικής βιομηχανίας. Αν η Dassault επιδιώξει απόλυτο έλεγχο, το Νέο Δελχί θα βρεθεί μπροστά στο ίδιο πρόβλημα που διέλυσε τη συνεργασία με το Βερολίνο.
Η κατάρρευση του FCAS, λοιπόν, δεν είναι μόνο ευρωπαϊκό ναυάγιο. Είναι και στρατηγικό άνοιγμα. Η Γερμανία ήδη κοιτά προς Saab ή άλλα σχήματα, ενώ η Γαλλία πρέπει να αποφασίσει αν θα προχωρήσει μόνη ή με νέο εταίρο. Για την Ινδία, η συγκυρία είναι σπάνια! Μπορεί να μπει στο τραπέζι της 6ης γενιάς όχι ως απλός πελάτης, αλλά ως συμπαραγωγός.
Το ερώτημα είναι αν Παρίσι και Νέο Δελχί μπορούν να συμφωνήσουν σε αυτό που δεν κατάφεραν Παρίσι και Βερολίνο, δηλαδή να διαμοργώσουν μια πραγματική στρατηγική σύμπραξη και όχι μια απλή βιομηχανική μοιρασιά.