Σοβαρές προειδοποιήσεις για τις συνέπειες της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Τουρκία, με αφορμή τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, διατύπωσε ο δημοσιογράφος Μανώλης Κοττάκης, σε παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Υποστήριξε ότι η υπόθεση δημιουργεί συνθήκες de facto συνδιαχείρισης στο Αιγαίο, κατηγόρησε την κυβέρνηση για έλλειψη διαφάνειας και προειδοποίησε ότι οι σημερινοί χειρισμοί ενδέχεται να επηρεάσουν μελλοντικά την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
«Η κυβέρνηση θέλει να έχει μυστικά με τους Έλληνες»
Ο Μανώλης Κοττάκης έθεσε εξαρχής το ζήτημα της εμπιστευτικότητας που περιβάλλει τη γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Άγκυρα.
Επικαλούμενος ρεπορτάζ του Βασίλη Νέδου στην «Καθημερινή», ανέφερε ότι η ύπαρξη ρήτρας εμπιστευτικότητας αποτέλεσε ελληνική απαίτηση, με αποτέλεσμα να μην είναι γνωστό το πλήρες περιεχόμενο του διπλωματικού εγγράφου.
«Η κυβέρνηση θέλει να έχει μυστικά με τους Έλληνες», σχολίασε, ασκώντας κριτική στην επιλογή να μην υπάρχει δημόσια ενημέρωση για ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Κατά τον ίδιο, η απουσία πλήρους ενημέρωσης καθιστά αναπόφευκτη τη διατύπωση ερωτημάτων και επιφυλάξεων.
Μάλιστα, συνέδεσε τη σημερινή κατάσταση με τις διπλωματικές εξελίξεις της δεκαετίας του 1990, κάνοντας αναφορές στη Μαδρίτη και στο Ελσίνκι. Υπενθύμισε τις τότε αντιπαραθέσεις για τις διατυπώσεις που αφορούσαν τις ελληνοτουρκικές διαφορές, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με δυσμενείς ερμηνείες διπλωματικών χειρισμών.
Το κρίσιμο «obtained» στην τουρκική NAVTEX
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διατύπωση της τουρκικής αντι-NAVTEX, εστιάζοντας στη χρήση του αγγλικού ρήματος «obtained», αναφορικά με τη συγκατάθεση για τις δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου.
Ο δημοσιογράφος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη επιλογή λέξης δεν είναι τυχαία και ενδέχεται να συνδέεται με το περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης.
Κατά την ερμηνεία του, η ουσία δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο εάν ζητήθηκε τυπική άδεια από την Τουρκία, αλλά στο εάν δημιουργείται διαδικασία συνεννόησης, συντονισμού ή συγκατάθεσης για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει διεκδικήσεις.
Αμφισβήτησε έτσι την κυβερνητική επιχειρηματολογία ότι δεν υπήρξε αίτημα αδειοδότησης, υποστηρίζοντας ότι η συζήτηση περιορίζεται σε μια τυπική διάκριση, χωρίς να αντιμετωπίζεται η ουσία του προβλήματος.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η ρηματική διακοίνωση αποτελεί επίσημο διπλωματικό έγγραφο και όχι μια ανεπίσημη επικοινωνία ή ένα απλό non-paper.
«Μια χορογραφία ψεμάτων»
Ο Κοττάκης εξαπέλυσε ιδιαίτερα σκληρή κριτική για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν οι επαφές με την Τουρκία.
Έκανε λόγο για «χορογραφία ψεμάτων», υποστηρίζοντας ότι αρχικά υπήρχαν αναφορές σε προφορική ενημέρωση, στη συνέχεια σε άτυπη επικοινωνία και τελικά προέκυψε επίσημο διπλωματικό έγγραφο της γαλλικής κυβέρνησης.
Στάθηκε επίσης στο γεγονός ότι, μέχρι τη στιγμή της παρέμβασής του, όπως ανέφερε, δεν είχε ακούσει δημόσια γαλλική διάψευση του τουρκικού ισχυρισμού περί εξασφάλισης συγκατάθεσης.
Η παρατήρηση αυτή αποτέλεσε βασικό στοιχείο της επιχειρηματολογίας του, χωρίς πάντως ο ίδιος να ισχυριστεί ότι γνωρίζει το πλήρες περιεχόμενο της διακοίνωσης.
Το παρασκήνιο Μητσοτάκη–Μακρόν και η καθυστέρηση του γαλλικού πλοίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν οι πληροφορίες που παρουσίασε ο Μανώλης Κοττάκης για τις επικοινωνίες του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, οι δύο ηγέτες είχαν τουλάχιστον δύο επικοινωνίες, με αντικείμενο τις εξελίξεις γύρω από τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.
Ο δημοσιογράφος υποστήριξε ότι η γαλλική πλευρά επιδίωκε να εξασφαλίσει εγγυήσεις από την Τουρκία πως το πλοίο δεν θα αντιμετώπιζε παρενοχλήσεις κατά την παρουσία του στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές.
Όπως εξήγησε, για το Παρίσι το ζήτημα δεν αφορούσε μόνο την ασφάλεια του πλοίου, αλλά και το διεθνές κύρος της Γαλλίας.
Κατά την πληροφόρηση που παρουσίασε, η Άγκυρα δεν παρείχε τις εγγυήσεις αυτές, επιδιώκοντας να καταστήσει σαφές ότι θεωρεί απαραίτητη τη δική της συμμετοχή στις διαδικασίες για τις συγκεκριμένες θαλάσσιες δραστηριότητες.
Ο Κοττάκης εκτίμησε ότι η καθυστέρηση στον απόπλου του γαλλικού πλοίου προκάλεσε πίεση στην ελληνική κυβέρνηση και οδήγησε σε νέα επικοινωνία Μητσοτάκη–Μακρόν, κατά την οποία ο Έλληνας πρωθυπουργός φέρεται να ζήτησε την ταχύτερη δυνατή αναχώρησή του.
Η προειδοποίηση για νέα Κάσο και Κάρπαθο
Αναφερόμενος στις επόμενες κινήσεις του γαλλικού πλοίου, ο δημοσιογράφος εκτίμησε ότι η τουρκική πλευρά θα επιχειρήσει να επαναλάβει ένα μοντέλο αντίστοιχο με εκείνο που, όπως υποστήριξε, εφαρμόστηκε σε προηγούμενες δραστηριότητες πόντισης καλωδίων.
Έφερε ως παράδειγμα εργασίες για σαουδαραβικό καλώδιο, κατά τις οποίες, σύμφωνα με την περιγραφή του, τουρκικό πολεμικό πλοίο προέβαλε ισχυρισμούς περί τουρκικής δικαιοδοσίας, ενώ ελληνική φρεγάτα αντέταξε ότι η περιοχή ανήκει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Ο Κοττάκης δεν προέβλεψε, με τα δεδομένα της στιγμής, επανάληψη περιστατικού περικύκλωσης του ερευνητικού πλοίου. Αντίθετα, θεώρησε πιθανότερη μια διαδικασία αμφισβήτησης μέσω ασυρμάτου, κατά την οποία η Τουρκία θα επικαλεστεί τη γαλλική διακοίνωση.
Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε στην Άγκυρα να εμφανίσει την παρουσία της ως αναγκαίο παράγοντα για την πραγματοποίηση των ερευνών.
«Ο κίνδυνος είναι η συνδιαχείριση – Συμβαίνει ήδη στο πεδίο»
Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της παρέμβασης ήρθε όταν ο Μανώλης Κοττάκης ρωτήθηκε ποιος είναι ο βασικός κίνδυνος για την Ελλάδα.
Η απάντησή του ήταν κατηγορηματική:
«Ο κίνδυνος είναι η συνδιαχείριση. Συμβαίνει ήδη στο πεδίο».
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι εάν τελικά θα πραγματοποιηθεί το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά υπό ποιες συνθήκες θα ολοκληρωθεί.
Υποστήριξε ότι η πόντιση του καλωδίου δεν πρέπει να συνοδευτεί από διαδικασίες που θα επιτρέψουν στην Τουρκία να επικαλείται στο μέλλον δικαίωμα συντονισμού ή συγκατάθεσης.
Εξέφρασε επίσης προβληματισμό για τη στάση της Γαλλίας, θεωρώντας ότι η επιλογή επίσημης διπλωματικής επικοινωνίας με την Άγκυρα ενισχύει την τουρκική επιχειρηματολογία.
Από τα υποθαλάσσια καλώδια μέχρι τις αεροδιακομιδές
Ο Κοττάκης επέκτεινε τον προβληματισμό του πέρα από τον Great Sea Interconnector, προειδοποιώντας ότι οι σημερινοί χειρισμοί μπορεί να αποκτήσουν πρακτικές συνέπειες και σε άλλες δραστηριότητες.
Αναφέρθηκε χαρακτηριστικά σε μελλοντικές αεροδιακομιδές του ΕΚΑΒ, σε δραστηριότητες Ελλήνων αλιέων σε διεθνή ύδατα και σε έργα υποδομών, όπως η εγκατάσταση υποθαλάσσιων οπτικών ινών.
Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία ενδέχεται να επικαλείται ανάλογες διαδικασίες προκειμένου να απαιτεί συνεννόηση και συγκατάθεση για δραστηριότητες που η Ελλάδα θεωρεί ότι δικαιούται να πραγματοποιεί.
Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την προειδοποίηση ότι τέτοιου είδους πρακτικές πρέπει να αντιμετωπίζονται εγκαίρως, προτού παγιωθούν και καταστούν δυσκολότερα αναστρέψιμες.