Την περασμένη Παρασκευή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την πρόθεση να ξεκινήσει διάλογος ώστε να προγραμματιστεί η συνεδρίαση του 2026 στην Άγκυρα, μετά από αναβολές 13 μηνών. Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει στην αναζωογόνηση της διαδικασίας επαναπροσέγγισης που ξεκίνησε μετά από τους σεισμούς στην Τουρκία και την υπογραφή του 2023.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι οι συνθήκες είναι ώριμες για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, παρόλο που διατηρεί χαμηλές προσδοκίες για θεαματικά αποτελέσματα. Η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ζωντανή τη “λειτουργική σχέση” με την Τουρκία, όπως την χαρακτηρίζει ο πρωθυπουργός. Ωστόσο, η Άγκυρα διατηρεί υψηλούς τόνους και προβάλλει γνωστές διεκδικήσεις. Ο Χακάν Φιντάν, σε ομιλία του για την έγκριση, επανέφερε το γνωστό πλαίσιο με το οποίο η Τουρκία προσεγγίζει τα ελληνοτουρκικά, δημιουργώντας ανυπέρβλητα εμπόδια για ουσιαστική πρόοδο ή ακόμα και για την τυπική διαχείριση των σχέσεων.
Ο Χακάν Φιντάν υπερασπίστηκε την αρχή του “δίκαιου διαμοιρασμού” και δήλωσε ότι η Τουρκία κάνει βήματα για την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων της. Τόνισε επίσης ότι η Τουρκία υποστηρίζει την εξέταση όλων των διαφορών και την εξεύρεση λύσεων μέσω ουσιαστικού και εποικοδομητικού διαλόγου, στο πλαίσιο καλής γειτονίας. “Θέλουμε να δούμε το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ως περιοχή σταθερότητας και ευημερίας, αυτή είναι και η βούληση μας”, κατέληξε ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών.
Ο Χ. Φιντάν δήλωσε επίσης ότι συνεχίζονται οι προσπάθειες για την προστασία των δικαιωμάτων της “τουρκικής μειονότητας” στη Δυτική Θράκη, προβαίνοντας σε βήματα αμοιβαιότητας όταν είναι απαραίτητο. Η παρέμβαση αυτή δεν μπορούσε να μείνει αναπάντητη, καθώς ήρθε λίγο μετά τη δημόσια αναφορά και τη δήλωση ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να υποδεχθεί τον Έλληνα πρωθυπουργό στην Άγκυρα για τη συνεδρίαση. Η Αθήνα θεώρησε αναγκαία την απάντηση για να μην δημιουργηθεί η εσφαλμένη εντύπωση ότι επιθυμεί τη σύγκληση υπό τους όρους που επιθυμεί η Τουρκία.
Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα τόνιζαν ότι η οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας είναι η μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, και οι άλλες αξιώσεις είναι καθολικά απορριπτέες. Η Ελλάδα παραμένει προσκολλημένη στις αρχές, με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, για να συνεχίσει τον δομημένο διάλογο με την Τουρκία βάσει αυτών των αρχών. Ως προς το καθεστώς της μειονότητας, η Συνθήκη καθορίζει σαφώς τον χαρακτήρα, προσφέροντας στα μέλη ισονομία και ισοπολιτεία.
Η παρέμβαση στην Εθνοσυνέλευση ήρθε μετά από περίοδο ελεγχόμενης έντασης, τόσο σε ρητορικό επίπεδο όσο και λόγω του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού. Η Τουρκία έχει επαναφέρει πλήρως τη θεωρία των γκρίζων ζωνών και τη μονομερή ερμηνεία των διατάξεων. Υπήρξε αντίδραση από τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, με την Άγκυρα να ανησυχεί ιδιαίτερα για τη συνεργασία με το Ισραήλ στον τομέα των εξοπλισμών.
Με δεδομένο το βέτο για την ένταξη στην ΕΕ, το κλίμα στα ελληνοτουρκικά παραμένει βαρύ. Το επόμενο διάστημα θα είναι περίοδος δύσκολης δοκιμασίας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τις αναταράξεις που προκαλεί η αντιφατική πολιτική της Τουρκίας στη Μέση Ανατολή. Οι διμερείς επαφές έχουν “παγώσει” και οι συναντήσεις υψηλού επιπέδου αναβάλλονται συνεχώς, ενώ δεν υπάρχει πρόοδος στα μείζονα ζητήματα, οδηγώντας σε αδιέξοδο.