Σοβαρό ζήτημα επιχειρησιακής ασφάλειας εγείρει δημόσια παρέμβαση πρώην στελέχους των Ενόπλων Δυνάμεων, με αφορμή το οπτικοακουστικό υλικό που δόθηκε στη δημοσιότητα από την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο ακριτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης.
Ο πρωθυπουργός επισκέφθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου τις μικρονήσους Ρω και Στρογγύλη, συνοδευόμενος, μεταξύ άλλων, από τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη και τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, στρατηγό Δημήτριο Χούπη. Σύμφωνα με το επίσημο ενημερωτικό σημείωμα, μετέβη στα επιτηρητικά φυλάκια και συνομίλησε με στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και οπλίτες θητείας.
Η παρουσία του πρωθυπουργού στην περιοχή είχε ισχυρό πολιτικό και εθνικό συμβολισμό, καθώς το Καστελλόριζο, η Ρω και η Στρογγύλη βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ελληνικής κυριαρχίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, η δημοσιοποίηση οποιουδήποτε στρατιωτικού στοιχείου από τα φυλάκια απαιτεί αυστηρό έλεγχο και ιδιαίτερη προσοχή.
Τι καταγγέλλεται
Σύμφωνα με την παρέμβαση, αξιωματικός που ενημέρωσε τον πρωθυπουργό εμφανίζεται μπροστά στις κάμερες να αναφέρει το ονοματεπώνυμό του, τη δύναμη του φυλακίου και την αποστολή του.
Ο συντάκτης της καταγγελίας δεν στρέφει την κριτική του προς τον αξιωματικό, ο οποίος συμμετείχε σε μια προγραμματισμένη επίσημη ενημέρωση, αλλά προς εκείνους που οργάνωσαν, κατέγραψαν, έλεγξαν και τελικά ενέκριναν τη δημοσιοποίηση του υλικού.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος αποφάσισε ότι τέτοιου είδους πληροφορίες μπορούσαν να μεταδοθούν χωρίς επεξεργασία. Σε κάθε οργανωμένο σύστημα επιχειρησιακής ασφάλειας, ακόμη και στοιχεία τα οποία μεμονωμένα ενδέχεται να φαίνονται ασήμαντα εξετάζονται ως τμήματα μιας μεγαλύτερης εικόνας. Ονόματα στελεχών, επανδρώσεις, αποστολές, χώροι και καθημερινές διαδικασίες μπορούν, όταν συνδυαστούν, να αποκτήσουν διαφορετική σημασία.
«Πρώτα στήνουμε τις κάμερες»
Το πρώην στέλεχος των Ενόπλων Δυνάμεων, επικαλούμενο την 38ετή υπηρεσία του και την εμπειρία του σε θέσεις ευθύνης, ασκεί σφοδρή κριτική στην επικοινωνιακή διαχείριση της επίσκεψης. Υποστηρίζει ότι η ανάγκη παραγωγής τηλεοπτικής εικόνας τέθηκε πάνω από τις στοιχειώδεις αρχές διακριτικότητας που πρέπει να εφαρμόζονται σε μια ευαίσθητη στρατιωτική περιοχή.
Ολόκληρη η παρέμβαση του Θεόδωρου Ατματζίδη:
Κουλτούρα ασφαλείας στην Ελλάδα: Άγνωστη λέξη!
Πήγε ο πρωθυπουργός στο Καστελόριζο και, αντί να δούμε μια σοβαρή, διακριτική επίσκεψη σε μια ευαίσθητη στρατιωτική περιοχή, παρακολουθήσαμε άλλη μία επικοινωνιακή παράσταση. Ο λοχαγός να λέει μπροστά στις κάμερες το όνομά του, τη δύναμη του φυλακίου, την αποστολή του και ό,τι άλλο κρίθηκε χρήσιμο για να γεμίσει το τηλεοπτικό πλάνο. Όλα φόρα παρτίδα, για να έχουμε εικόνα και εντυπώσεις!
Ποιος σκέφτηκε ότι αυτές οι πληροφορίες πρέπει να βγουν στον αέρα; Ποιος έκανε τον στοιχειώδη έλεγχο ασφαλείας; Ή μήπως τέτοιες «λεπτομέρειες» θεωρούνται ασήμαντες μπροστά στην ανάγκη να προβληθεί ο πρωθυπουργός;
Τριάντα οκτώ χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις και σε θέσεις ευθύνης μου έχουν διδάξει κάτι αυτονόητο: η ασφάλεια απαιτεί πειθαρχία, κρίση και διακριτικότητα. Δεν είναι τηλεοπτικό σόου.
Στην Ελλάδα, όμως, συχνά πρώτα στήνουμε τις κάμερες και μετά θυμόμαστε την ασφάλεια. Αν τη θυμηθούμε ποτέ.
Το θέαμα πάνω απ’ όλα. Η κουλτούρα ασφαλείας στον πάτο.
Ποιος ενέκρινε τη δημοσιοποίηση;
Η καταγγελία δημιουργεί συγκεκριμένα ερωτήματα προς τους αρμόδιους φορείς: Προηγήθηκε έλεγχος του βίντεο από στρατιωτικό επιτελείο; Εξετάστηκε εάν όσα ακούγονται μπορούσαν να δημοσιοποιηθούν; Υπήρξε δυνατότητα περικοπής ή απόκρυψης ευαίσθητων σημείων πριν το υλικό αναρτηθεί στο διαδίκτυο;
Η επιχειρησιακή ασφάλεια δεν αφορά μόνο απόρρητα έγγραφα και οπλικά συστήματα. Αφορά και τη διαχείριση της πληροφορίας, την προστασία των στελεχών και την αποφυγή αποκάλυψης στοιχείων τα οποία δεν υπάρχει κανένας λόγος να γίνονται δημόσια.
Ιδίως σε μία περιοχή που παρακολουθείται στενά από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης και βρίσκεται μόνιμα στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης για την Ανατολική Μεσόγειο, η εικόνα δεν μπορεί να προηγείται της ασφάλειας.
Μια επίσημη επίσκεψη μπορεί να προβληθεί χωρίς να μετατρέπεται ένα ακριτικό φυλάκιο σε τηλεοπτικό σκηνικό. Και η ευθύνη γι’ αυτό δεν βαραίνει τους στρατιωτικούς που εκτελούν διαταγές, αλλά όσους αποφασίζουν τι καταγράφεται και τι τελικά δίνεται στη δημοσιότητα.