Βάσος Βασιλείου
Αυτές τις μέρες συμπληρώθηκαν 52 χρόνια από τον Αύγουστο του 1974, όταν το 70 Τάγμα Μηχανικού (ΤΜΧ) πέρασε διά πυρός και σιδήρου από την περιοχή Λαπήθου-Καραβά με μεγάλες απώλειες, για τις οποίες ευθύνονται και οι χουντικοί αξιωματικοί οι οποίοι ουσιαστικά άφησαν τους στρατιώτες του τάγματος εκτεθειμένους έναντι πολλαπλάσιας τουρκικής στρατιωτικής δύναμης.
Όλα συνέβησαν μεταξύ 5-6 Αυγούστου όταν το τάγμα, το οποίο έχασε 31 άνδρες, ανέλαβε να ναρκοθετήσει την περιοχή Λαπήθου-Καραβά. Ωστόσο, η τραγωδία, όχι μόνο για το 70ο Τάγμα Μηχανικού αλλά και για άλλες μονάδες και στρατιώτες οι οποίοι έδρασαν στην Κερύνεια, είχε ήδη αρχίσει από τις 19 Ιουλίου, δηλαδή μία ημέρα πριν την έναρξη της τουρκικής εισβολής. Την προηγούμενη της εισβολής, ο τότε υπολοχαγός Μηχανικού, Παναγιώτης Παναγόπουλος, ανέλαβε την αποστολή της ναρκοθέτησης της περιοχής της απόβασης.
Στο «πρόχειρο πολεμικό ημερολόγιο» που αναρτήθηκε και στο διαδίκτυο, ο υπολοχαγός αναφέρει, πως επικεφαλής του αποσπάσματος του Λόχου Διοικήσεως έφθασε αρχικά στην Κερύνεια και μετά την κατάληψη της πόλης υπεράσπισε με τους άνδρες του το Ανατολικό Μέτωπο, από τον Άγιο Επίκτητο μέχρι την Μια Μηλιά. Ανάμεσα σε άλλα καταγράφονται και τα ακόλουθα: «Το απόσπασμα, έφτασε στην Κερύνεια στις 23:45 το βράδυ και προς μεγάλη μας έκπληξη πήραμε διαταγή από τον Συγκροτηματάρχη Στυλιανό Μιχόπουλο να μην ναρκοθετήσουμε την ακτή στο 5 Μίλι, όπως ήταν προγραμματισμένο, διότι, κατά την έκφρασή του, “…προληπτικώς έχετε έρθει”»!
Σημειώνεται, επίσης, πως όπως επιβεβαίωσε παλαιότερα σε τηλεοπτική συνέντευξη του και ο τότε έφεδρος αξιωματικός, Κώστας Σανταμάς, μόλις μερικές ώρες πριν την απόβαση των Τούρκων, δεν επετράπη στο Μηχανικό να ναρκοθετήσει το σημείο απόβασης.
«Όλα κανονισμένα από τον δικτάτορα Ιωαννίδη»
Αξιοσημείωτη είναι και η μαρτυρία του τότε βοηθού του 4ου Επιτελικού Γραφείου ΙΙΙ Ανωτέρας Τακτικής Διοίκησης (και νυν καθηγητή πανεπιστημίου) Θεόδωρου Χαραλάμπους, ο οποίος σε ανάρτηση του καταγράφει και τα ακόλουθα: «Το 70ο Τάγμα Μηχανικού (ΤΜΧ) το βράδυ της 19ης Ιουλίου 1974 πήρε διαταγή για ναρκοθέτηση στις παραλίες πέντε και έξι μίλι, δηλαδή εκεί όπου αναμενόταν η τούρκικη εισβολή. Όταν έφθασε η μονάδα στο 3ο ΤΣ για καθοδήγηση, ο Διοικητής του Ανχης Στυλιανός Μιχόπουλος δεν επέτρεψε την ναρκοθέτηση».
Ο καθηγητής συνδέει τη στάση του αντισυνταγματάρχη Μιχόπουλου με τον δικτάτορα Ιωαννίδη, εκτιμώντας ότι ο τελευταίος έδωσε τις σχετικές οδηγίες (μη ναρκοθέτησης της περιοχής της αναμενόμενης τότε απόβασης των Τούρκων) καταγράφοντας και τα εξής: «Η συνδρομή του δικτάτορα Ιωαννίδη ήταν καταλυτική, στα γεγονότα του 1974. Σε ηχητικό, στο Πολεμικό Συμβούλιο της 20 Ιουλίου 1974 στην Αθήνα ακούγεται να λέει στους παρευρισκόμενους (πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Χούντας): “Δηλαδή να τους αφήσουμε να μπούνε στην Κερύνεια και μετά να επέμβουμε”. Προφανώς ο Αντισυνταγματάρχης Στυλιανός Μιχόπουλος, Διοικητής του 3ου Τακτικού Συγκροτήματος (Κερύνεια), είχε οδηγίες κατ’ ευθείαν από τον δικτάτορα Ταξίαρχο Δημήτριο Ιωαννίδη. Οι ενέργειές του το επιβεβαιώνουν. Και τέθηκε υπό προστασία Η/Δ 23/7/1974 όπου αναφέρεται …διαφυγών εκ της περιοχής Κυρηνείας εις 11ον Τακτικό Συγκρότημα (στη Λευκωσία παρά το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ)». Σχολιάζει δε, πως «…Λιποτακτών» είναι η σωστή στρατιωτική φράση που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί.
Και ο καθηγητής κ. Χαραλάμπους, προσθέτει: «Ο Μιχόπουλος έπρεπε να λογοδοτήσει για την εγκατάλειψη των τμημάτων της Εθνοφρουράς, που αμύνονταν και πολεμούσαν τον Τούρκο εισβολέα. Οι εισβολείς διευκολύνθηκαν! Όλα κανονισμένα από τον δικτάτορα Ταξίαρχο Δημήτριο Ιωαννίδη».
Μαρτυρία στρατιώτη: Από τους 17 της ομάδας μας διασωθήκαμε οι πέντε
Εξάλλου, ο τότε στρατιώτης Πανίκος Αλεξάνδρου, ο οποίος κατέθεσε και στον Φάκελο της Κύπρου, αναφέρει, πως όταν συμφωνήθηκε εκεχειρία με τους Τούρκους, οι τελευταίοι αποβιβάστηκαν στο Πέντε Μίλι, κινήθηκαν στην πόλη Κερύνειας και δημιούργησαν προγεφύρωμα προς Πενταδάκτυλο κινούμενοι και προς Λάπηθο και Καραβά σε σχήμα πετάλου.
Ο Αλεξάνδρου μαζί με άλλους 54 συστρατιώτες του, επιχείρησαν να ναρκοθετήσουν τα υψώματα προς Λάπηθο, ώστε να αντιμετωπιστεί πιθανή κάθοδος των εισβολέων.
Οι άνδρες του Μηχανικού εισήλθαν στη νεκρή ζώνη κατά τη διάρκεια της ημέρας, κάτι το οποίο χαρακτήρισε λάθος, υπό την έννοια πως ήταν ορατοί από τους Τούρκους οι οποίοι αντελήφθησαν περί τίνος επρόκειτο. Η ναρκοθέτηση ολοκληρώθηκε στις 6μ.μ. και δόθηκε οδηγία να διανυκτερεύσουν στην πρώτη γραμμή με σκοπό να ναρκοθετήσουν αργότερα και την περιοχή Καραβά. Όπως λέει, γύρω στις 5π.μ. επιτέθηκαν οι Τούρκοι από τον Πενταδάκτυλο για να καταλάβουν την Λάπηθο.
Ακολούθως αφηγείται και τα εξής: «Ο λοχαγός, μας έδωσε οδηγίες να χωριστούμε σε τρεις ομάδες (δεν είχαμε καν αρκετές σφαίρες) με σκοπό να συναντηθούμε στην παραλία κοντά στη Βασίλεια όπου έδρευε διμοιρία της ΕΛΔΥΚ. Άρχισε τεράστια μάχη και οι Τούρκοι βγήκαν από τη θάλασσα και έστησαν ενέδρες, οπόταν το πέταλο που είχαν δημιουργήσει, έκλεισε σε κύκλο και βρεθήκαμε περικυκλωμένοι. Συνολικά, από διάφορες μονάδες ήμασταν 200-250 άτομα ενώ αυτοί ήταν μία μεραρχία. Εμείς απομακρυνθήκαμε από το βουνό και φτάσαμε στην Αϋρκώτισσα και συγκεκριμένα στον παραλιακό κύριο δρόμο που οδηγεί προς Κερύνεια. Ήμασταν 17 άτομα και καθίσαμε κάτω από τα δέντρα κουρασμένοι και ακούσαμε ομιλίες και φωνές.
Στείλαμε δύο δικούς μας για αναγνώριση και στα 100-150 μέτρα και στο μεταξύ κατέβηκε και η δεύτερη ομάδα του Μηχανικού και μιλούσαμε. Οι δύο άργησαν να επιστρέψουν και υποθέσαμε πως άρχισαν να κουβεντιάζουν με τους ΕΛΔΥκαρίους που έδρευαν στην περιοχή. Βρεθήκαμε σε απόσταση 10-15 μέτρων από τα άτομα που προηγουμένως ακούγαμε να φωνάζουν, οπόταν πετάχτηκαν οι καταδρομείς των Τούρκων και μας φώναξαν “πούγιουρου, πούγιουρου”, δηλαδή κοπιάστε και άρχισαν να κτυπούν με αυτόματα. Από τους 17 της ομάδας μας διασωθήκαμε οι πέντε. Και διασωθήκαμε απλώς επειδή δεν πρόλαβαν να μας σκοτώσουν».
«Όταν φεύγαμε είδαμε στρατιώτες νεκρούς δικούς μας και το αντιληφθήκαμε λόγω των όπλων που κρατούσαν. Είδα νεκρούς σε τρία διαφορετικά σημεία. Ήταν 20 στη μία περίπτωση κοντά στο κέντρο της περιοχής, δέκα σε άλλο σημείο και περίπου 15 σε άλλο σημείο. Εμείς ήμασταν 17 στην ομάδα και μείναμε πέντε. Οι δώδεκα ήταν αγνοούμενοι και τα οστά των περισσότερων έχουν βρεθεί. Συνολικά έχουμε 31 αγνοούμενους. Όταν φεύγαμε βρήκαμε μια μονάδα που ελάμβαναν θέσεις μάχης στη Βασίλεια. Τους είπαμε να μην μπουν στη θάλασσα διότι δεν θα έβγαιναν. Κάποιοι δεν κρατούσαν όπλα. Επικρατούσε αναρχία».
philenews