Νέα δεδομένα στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής δημιουργούν οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με τις οποίες η Κίνα ενδέχεται να ετοιμάζεται να ενισχύσει στρατιωτικά το Ιράν, την ώρα που εμφανίζεται δημόσια ως δύναμη αποκλιμάκωσης.
Οι πληροφορίες αυτές έρχονται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία, λίγες ημέρες μετά την κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, αλλά και λίγο πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο για συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ. Το παρασκήνιο, όπως διαμορφώνεται, δείχνει ότι η Κίνα επιχειρεί να κινηθεί σε δύο ταμπλό: από τη μία να εμφανίζεται ως «διαμεσολαβητής» και από την άλλη να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους στρατιωτικής στήριξης προς το Ιράν.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται το CNN, το Πεκίνο εξετάζει το ενδεχόμενο να προμηθεύσει την Τεχεράνη με φορητά αντιαεροπορικά συστήματα (MANPADS), όπλα που είχαν αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνα για αμερικανικά αεροσκάφη χαμηλής πτήσης κατά τη διάρκεια της πρόσφατης πεντάβοθμης σύγκρουσης. Πρόκειται για εξοπλισμό που, εάν τελικά παραδοθεί, μπορεί να αλλάξει εκ νέου τους όρους ισορροπίας σε μια ήδη εύθραυστη κατάσταση.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο οι μεταφορές να πραγματοποιηθούν μέσω τρίτων χωρών, ώστε να μην είναι άμεσα ανιχνεύσιμη η προέλευση των συστημάτων. Το σενάριο αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η Κίνα επιχειρεί να διατηρήσει «χαμηλό προφίλ», αποφεύγοντας μια ευθεία αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τη στρατηγική της σχέση με το Ιράν.
Από την πλευρά του, το Πεκίνο απορρίπτει κατηγορηματικά τα σχετικά σενάρια. Εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον δήλωσε ότι η Κίνα «ουδέποτε παρείχε όπλα σε καμία πλευρά της σύγκρουσης», κάνοντας λόγο για «αβάσιμες κατηγορίες» και καλώντας τις ΗΠΑ να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση αντί να εντείνουν την ένταση.
Παρά τις διαψεύσεις, τα δεδομένα στο πεδίο δημιουργούν εύλογα ερωτήματα. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε πρόσφατα ότι ένα αμερικανικό μαχητικό F-15 που καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν επλήγη από φορητό πύραυλο θερμικής καθοδήγησης. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, έκανε λόγο για χρήση «νέου» αντιαεροπορικού συστήματος, χωρίς να αποκαλύψει την προέλευσή του. Το αν υπάρχει σύνδεση με κινεζική τεχνολογία παραμένει μέχρι στιγμής ασαφές.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια άμεση προμήθεια MANPADS από την Κίνα προς το Ιράν θα συνιστούσε σημαντική κλιμάκωση. Μέχρι σήμερα, το Πεκίνο φερόταν να περιορίζεται κυρίως σε τεχνολογίες διπλής χρήσης, που ενισχύουν τις δυνατότητες πλοήγησης και υποστήριξης των ιρανικών οπλικών συστημάτων. Η μετάβαση σε καθαρά στρατιωτικό εξοπλισμό αλλάζει τα δεδομένα.
Το ευρύτερο πλαίσιο δείχνει ένα περίπλοκο πλέγμα συμμαχιών και συμφερόντων. Η Κίνα εξαρτάται ενεργειακά από το ιρανικό πετρέλαιο και διατηρεί στενούς οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη. Ταυτόχρονα, επιδιώκει να αποφύγει μια άμεση σύγκρουση με τη Δύση. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν έχει ενισχύσει τη συνεργασία του με τη Ρωσία, παρέχοντας drones στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ συνεχίζει να διοχετεύει μεγάλες ποσότητες πετρελαίου προς την κινεζική αγορά, παρά τις κυρώσεις.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας ισορροπίας τρόμου, όπου κάθε κίνηση έχει πολλαπλές αναγνώσεις. Η Κίνα εμφανίζεται ως «ειρηνοποιός» στο διπλωματικό επίπεδο, αλλά οι υποψίες για παράλληλη ενίσχυση του Ιράν δείχνουν ότι το παιχνίδι παίζεται και στο παρασκήνιο.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν πρόκειται για πραγματική μετατόπιση στρατηγικής ή για μια ακόμη κίνηση τακτικής σε έναν πόλεμο επιρροής που εξελίσσεται πλέον σε πολλά επίπεδα – από το πεδίο της μάχης μέχρι το διάστημα και τις σκιές της διπλωματίας.