Μια ιδιαίτερα αιχμηρή αποτίμηση των τελευταίων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και των συνεπειών τους για το διεθνές σύστημα παρουσίασε ο καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών, Κωνσταντίνος Γρίβας, μιλώντας στο Diplomatic Front και στον Νίκο Παπαδάτο.
Αφετηρία της συζήτησης αποτέλεσε η νέα κλιμάκωση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με τον καθηγητή να εκτιμά ότι η κρίση δεν αποτελεί ένα προσωρινό επεισόδιο αλλά την απαρχή μιας παρατεταμένης περιόδου αστάθειας, η οποία θα διαμορφώσει νέους συσχετισμούς ισχύος σε ολόκληρη την ευρύτερη περιοχή.
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας χαρακτήρισε τις αμερικανικές επιλογές στρατηγικό αδιέξοδο, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις σηματοδοτούν το «κύκνειο άσμα» του μύθου της αμερικανικής υπερδύναμης. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες όχι μόνο δεν πέτυχαν τους βασικούς στρατηγικούς τους στόχους, αλλά δημιούργησαν μια πραγματικότητα από την οποία δύσκολα μπορούν να εξέλθουν χωρίς σημαντικό πολιτικό κόστος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη σημασία των Στενών του Ορμούζ, επισημαίνοντας ότι η επιρροή του Ιράν στην περιοχή εμφανίζεται σήμερα αυξημένη σε σχέση με την περίοδο πριν από τη σύγκρουση. Αυτό, όπως εξήγησε, μεταβάλλει τις ισορροπίες ασφαλείας στον Περσικό Κόλπο και αναγκάζει τις αραβικές πετρελαιοπαραγωγές μοναρχίες να επαναπροσδιορίσουν τις στρατηγικές τους επιλογές.
Κατά τον ίδιο, οι χώρες του Κόλπου αντιλήφθηκαν ότι η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας δεν αποτελεί πλέον απόλυτη εγγύηση. Ως αποτέλεσμα, είναι πιθανό να επιδιώξουν στενότερες σχέσεις είτε με το Ιράν είτε με την Κίνα, η οποία, όπως σημείωσε, διαθέτει πλέον πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα επιρροής στην Τεχεράνη από ό,τι η Ουάσιγκτον.
Ο καθηγητής εκτίμησε ότι η κρίση δεν θα οδηγήσει σύντομα σε οριστική ειρήνευση. Αντίθετα, θεωρεί πιθανότερο ένα μοντέλο παρατεταμένης, χαμηλής έντασης σύγκρουσης, με συνεχείς αναφλέξεις και διαρκή γεωπολιτική πίεση στην περιοχή.
Στη συνέχεια της συνέντευξης ανέλυσε τη σταδιακή μετάβαση του διεθνούς συστήματος από τη μονοπολική εποχή σε ένα πολυπολικό περιβάλλον, όπου αναδύονται νέα κέντρα ισχύος. Υποστήριξε ότι η Κίνα αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος, ενώ η διεθνής επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών εμφανίζεται περισσότερο περιορισμένη σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες.
Ο Κωνσταντίνος Γρίβας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα οφείλει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα χωρίς ιδεολογικές αγκυλώσεις και χωρίς να αντιμετωπίζει το διεθνές περιβάλλον με όρους του παρελθόντος. Ανέφερε ότι η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει να αξιοποιήσει τις νέες συνθήκες, αναπτύσσοντας πολυδιάστατες σχέσεις και διατηρώντας στρατηγική αυτονομία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η αναφορά του στον πολιτισμικό ρόλο της Ελλάδας. Όπως υποστήριξε, ο ελληνισμός, λόγω του ιστορικού και πολιτισμικού του φορτίου, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα διαλόγου ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς και όχι ως μέρος μιας λογικής σύγκρουσης πολιτισμών.
Ο καθηγητής τόνισε ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα εποχή έντονου ανταγωνισμού, ο οποίος όμως δεν είναι αναγκαστικά καταδικασμένος να οδηγήσει σε γενικευμένες συγκρούσεις. Αντίθετα, εφόσον υπάρξει πολιτική βούληση, μπορούν να διαμορφωθούν νέες μορφές συνύπαρξης και ισορροπίας.
Κλείνοντας, εξέφρασε την άποψη ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές δυνατότητες να διαδραματίσει ενεργότερο διεθνή ρόλο, αρκεί να εγκαταλείψει τη λογική ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές στην εξωτερική της πολιτική. Όπως χαρακτηριστικά υποστήριξε, οι διεθνείς εξελίξεις δημιουργούν νέες ευκαιρίες για τον ελληνισμό, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν μέσα από στρατηγική σκέψη, αυτοπεποίθηση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.