Έντονες διαφωνίες και παρασκηνιακές συγκρούσεις φαίνεται πως προηγήθηκαν της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Axios, το οποίο περιγράφει έναν ιδιότυπο «εμφύλιο» στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης.
Στο επίκεντρο των διαφωνιών βρέθηκε η αξιοπιστία των ιρανικών δεσμεύσεων για το πυρηνικό τους πρόγραμμα, με κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης Τραμπ να εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο η Τεχεράνη είναι πραγματικά διατεθειμένη να προχωρήσει στις παραχωρήσεις που απαιτεί η Ουάσιγκτον.
Οι προειδοποιήσεις της CIA
Καθοριστικό ρόλο στις συζητήσεις φέρεται να διαδραμάτισε ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, ο οποίος ενημέρωσε προσωπικά τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και ανώτατους αξιωματούχους για πληροφορίες που είχαν συλλέξει οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Σύμφωνα με το Axios, οι αναφορές αυτές έδειχναν ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι συζητούσαν διαφορετικά τη συμφωνία στο εσωτερικό τους απ’ ό,τι παρουσίαζαν στους διαμεσολαβητές και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι ίδιες πληροφορίες οδήγησαν τον Ράτκλιφ να εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για το εάν η Τεχεράνη θα αποδεχθεί τελικά τους περιορισμούς που επιδιώκει η Ουάσιγκτον στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Στο ίδιο στρατόπεδο εμφανίζονται να βρέθηκαν και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καθώς και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, οι οποίοι συμμερίστηκαν τον σκεπτικισμό των υπηρεσιών πληροφοριών.
Βανς, Γουίτκοφ και Κούσνερ υπέρ της συμφωνίας
Απέναντι σε αυτή τη γραμμή στάθηκαν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και οι στενοί απεσταλμένοι του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι υποστήριξαν την ανάγκη να δοθεί ευκαιρία στη διπλωματική διαδικασία.
Το Axios περιγράφει μια σειρά από κρίσιμες συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες ώρες πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας, τα ξημερώματα της Δευτέρας. Σε αυτές, ο Τραμπ και οι συνεργάτες του κλήθηκαν να σταθμίσουν τα δεδομένα των μυστικών υπηρεσιών απέναντι στις πολιτικές και στρατηγικές προοπτικές μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να τερματίσει τη σύγκρουση.
«Οι πληροφορίες αντικατοπτρίζουν ότι οι ιρανικές προθέσεις δεν συνάδουν με τις δεσμεύσεις τους βάσει της συμφωνίας», φέρεται να δήλωσε πηγή με γνώση των σχετικών ενημερώσεων.
Παρά τις επιφυλάξεις, ο Λευκός Οίκος εμφανίστηκε αποφασισμένος να προχωρήσει.
«Ο πρόεδρος Τραμπ ακούει όλες τις απόψεις για οποιοδήποτε ζήτημα, αλλά όλοι γνωρίζουν ότι εκείνος λαμβάνει τις τελικές αποφάσεις», δήλωσε αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης.
Τι προβλέπει το Μνημόνιο Κατανόησης
Αν και το πλήρες κείμενο της συμφωνίας των 14 σημείων δεν έχει δημοσιοποιηθεί, πηγές που επικαλείται το Axios υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να αποκομίσει περισσότερα οφέλη απ’ όσα παραχωρεί σε αυτή τη φάση, εκτός εάν καταλήξει σε οριστική πυρηνική συμφωνία που θα ικανοποιεί πλήρως τις αμερικανικές απαιτήσεις.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Μνημόνιο Κατανόησης προβλέπει ότι:
- ΗΠΑ και Ιράν θα εργαστούν για την επίλυση του ζητήματος των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
- Θα συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για το μέλλον του εμπλουτισμού ουρανίου στο Ιράν.
- Η Τεχεράνη θα διατηρήσει προσωρινά το σημερινό καθεστώς του πυρηνικού της προγράμματος όσο διαρκούν οι συνομιλίες.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν περαιτέρω τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.
Σε περίπτωση επίτευξης οριστικής συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα αποσύρουν εντός 30 ημερών τις δυνάμεις που ανέπτυξαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης και θα προχωρήσουν σε σταδιακή άρση των κυρώσεων βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος.
Κρίσιμες οι επόμενες εβδομάδες
Παρά την υπογραφή του μνημονίου, η αμερικανική πλευρά δεν θεωρεί ότι η υπόθεση έχει κλείσει.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες θα φανεί εάν η Τεχεράνη είναι πραγματικά πρόθυμη να προχωρήσει στις πυρηνικές παραχωρήσεις που απαιτεί η Ουάσιγκτον.
Εάν το Ιράν δεν ανταποκριθεί, η διαδικασία ενδέχεται να τερματιστεί πρόωρα, χωρίς να αποκομίσει σημαντικά οφέλη από τη συμφωνία.
Η αποκάλυψη του Axios δείχνει ότι, παρά το κλίμα αισιοδοξίας που επιχειρεί να προβάλει ο Λευκός Οίκος, η καχυποψία απέναντι στις πραγματικές προθέσεις της Τεχεράνης παραμένει ισχυρή ακόμη και στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης. Και αυτό καθιστά τις επόμενες εβδομάδες καθοριστικές όχι μόνο για το μέλλον των αμερικανοϊρανικών σχέσεων, αλλά και για τη συνολική σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.