Σαφές μήνυμα κατά της παραχώρησης των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 στην Τουρκία στέλνει η Ελληνοαμερικανίδα Ρεπουμπλικανή βουλευτής Νικόλ Μαλλιωτάκη, υποστηρίζοντας ότι, υπό την ηγεσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Άγκυρα συμπεριφέρεται συχνά περισσότερο ως αντίπαλος παρά ως σύμμαχος χωρών της περιοχής και μελών του ΝΑΤΟ.
Σε συνέντευξή της στη «Καθημερινή» και τη Λένα Αργύρη, η Μαλλιωτάκη τοποθετεί το ζήτημα των F-35 όχι μόνο στο πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά και στο ευρύτερο πεδίο της αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.
Η θέση της συνοψίζεται σε μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική φράση:
«Η Τουρκία είναι σύμμαχος του ΝΑΤΟ στα χαρτιά, όμως υπό τον Ερντογάν συχνά ενεργεί ως αντίπαλος άλλων μελών του ΝΑΤΟ και χωρών της περιοχής».
Για τη Μαλλιωτάκη, συνεπώς, το ερώτημα δεν αφορά απλώς την ισορροπία δυνάμεων Ελλάδας και Τουρκίας. Αφορά το κατά πόσο η Ουάσιγκτον πρέπει να παραδώσει ένα από τα πλέον προηγμένα οπλικά της συστήματα σε μια χώρα για τη στρατηγική συμπεριφορά της οποίας εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις.
«Δεν πρέπει τώρα να πάρει τα πιο προηγμένα όπλα μας»
Η Μαλλιωτάκη τάσσεται ευθέως κατά της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Όπως εξηγεί, ανησυχίες για ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα και την Κύπρο. Αναφέρει επίσης το Ισραήλ και την Αρμενία μεταξύ των χωρών που, κατά την εκτίμησή της, προβληματίζονται από το ενδεχόμενο απόκτησης των αμερικανικών μαχητικών από την Άγκυρα.
Η Ρεπουμπλικανή βουλευτής επικαλείται σειρά ζητημάτων που θεωρεί προβληματικά για την αμερικανική πολιτική: τις στενές σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία και το Ιράν, τις σχέσεις της Άγκυρας με στελέχη της Χαμάς, τη στάση του Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ και τη συμπεριφορά της Τουρκίας σε σχέση με τις αμερικανικές επιχειρήσεις εναντίον του ISIS.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει την κατάσταση στην Κύπρο και τις ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο.
Η θέση της είναι κατηγορηματική: η Τουρκία, στην παρούσα φάση, δεν θα πρέπει να αποκτήσει πρόσβαση στον πλέον προηγμένο αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό, ιδιαίτερα όσο διατηρεί στενές σχέσεις με τη Μόσχα και την Τεχεράνη.
Το Αιγαίο και η Κύπρος στην επιχειρηματολογία της
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Μαλλιωτάκη στην Ελλάδα και την Κύπρο.
Η Ελληνοαμερικανίδα βουλευτής σημειώνει ότι οι ελληνικής καταγωγής εκπρόσωποι στο Κογκρέσο ενημερώνουν συστηματικά τους συναδέλφους τους για ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες.
Αναφέρεται συγκεκριμένα στην τουρκική παρουσία στη βόρεια Κύπρο, την οποία χαρακτηρίζει «παράνομη κατοχή», καθώς και στις υπερπτήσεις τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά.
Η ίδια περιγράφει τέτοιες ενέργειες ως συμπεριφορά εκφοβισμού απέναντι σε έναν άλλο σύμμαχο του ΝΑΤΟ και τις χρησιμοποιεί ως επιχείρημα κατά της μεταβίβασης F-35 στην Τουρκία.
Παράλληλα, υπογραμμίζει τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στην Ελλάδα στην Ουάσιγκτον: ως σύμμαχο του ΝΑΤΟ, παράγοντα ασφαλείας στη Μεσόγειο, πύλη προς την Ευρώπη και χώρα που μπορεί να διαδραματίσει σημαντικότερο ενεργειακό ρόλο στην περιοχή.
Η προειδοποίηση: Το Κογκρέσο ίσως να μην μπορεί να σταματήσει τα F-35
Το πλέον ενδιαφέρον σημείο της συνέντευξης αφορά, ωστόσο, το κατά πόσο το αμερικανικό Κογκρέσο διαθέτει πραγματικά τη δυνατότητα να εμποδίσει μια μελλοντική πώληση F-35 στην Τουρκία.
Η απάντηση της Μαλλιωτάκη είναι επιφυλακτική.
Ερωτηθείσα εάν το Κογκρέσο μπορεί ρεαλιστικά να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη, απαντά:
«Δεν νομίζω».
Οι βουλευτές και οι γερουσιαστές, εξηγεί, μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δημόσια παρέμβασή τους και την πολιτική τους επιρροή, κάτι που ήδη κάνουν οι αντίπαλοι της πώλησης.
Εκτιμά, όμως, ότι η κυβέρνηση Τραμπ «πιθανότατα έχει τη δυνατότητα» να κινηθεί από μόνη της στο συγκεκριμένο ζήτημα, συνδέοντας αυτή την εκτίμηση με το γεγονός ότι η απαγόρευση είχε επιβληθεί από την ίδια κυβέρνηση.
Η παρατήρηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει τα όρια της κοινοβουλευτικής πίεσης που αναγνωρίζει η ίδια μία από τις πλέον δραστήριες αντιπάλους της επιστροφής της Τουρκίας στα F-35.
Ο παράγοντας Μάρκο Ρούμπιο
Απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο, η Μαλλιωτάκη στρέφει την προσοχή της σε ένα από τα ισχυρότερα πρόσωπα της αμερικανικής κυβέρνησης: τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Τον χαρακτηρίζει έναν από τους ισχυρότερους υποστηρικτές της σχέσης ΗΠΑ–Ελλάδας–Κύπρου και δηλώνει ότι, βάσει της προηγούμενης πορείας και των θέσεων που είχε λάβει στη Γερουσία, θεωρεί ότι γνωρίζει τόσο τη στρατηγική σημασία Ελλάδας και Κύπρου όσο και τις ανησυχίες που συνδέονται με την Τουρκία.
Η Μαλλιωτάκη δηλώνει ικανοποιημένη από το γεγονός ότι ο Ρούμπιο βρίσκεται δίπλα στον Ντόναλντ Τραμπ ως υπουργός Εξωτερικών και βασικός παράγοντας στη χάραξη της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Κατά την ίδια, η παρουσία του αποτελεί θετική εξέλιξη για την Αθήνα.
Πρόσκληση για κοινό μέτωπο Ελλήνων, Αρμενίων και AIPAC
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά της στην πολιτική επιρροή της ελληνικής ομογένειας.
Η Μαλλιωτάκη εκτιμά ότι η ελληνοαμερικανική κοινότητα εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική δύναμη και πρόσβαση στην Ουάσιγκτον. Ταυτόχρονα, όμως, θεωρεί ότι χρειάζεται μεγαλύτερη ενότητα.
Πηγαίνει μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, προτείνοντας συνεργασία με οργανώσεις άλλων κοινοτήτων που έχουν αντίστοιχες ανησυχίες για την τουρκική πολιτική.
Αναφέρει συγκεκριμένα το AIPAC και αρμενικές οργανώσεις, εκτιμώντας ότι η συνεργασία μαζί τους θα μπορούσε να ενισχύσει την πολιτική αποτελεσματικότητα της ελληνοαμερικανικής κοινότητας.
Κοινός παρονομαστής, σύμφωνα με τη Μαλλιωτάκη, θα μπορούσε να είναι ακριβώς η προσπάθεια να εμποδιστεί η απόκτηση των F-35 από την Τουρκία.
«Σύμμαχος στα χαρτιά»
Η συνέντευξη της Νικόλ Μαλλιωτάκη αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή προέρχεται από Ρεπουμπλικανή βουλευτή η οποία διατηρεί πολιτική πρόσβαση στον Λευκό Οίκο και στηρίζει τον Ντόναλντ Τραμπ.
Δεν πρόκειται, επομένως, για κριτική προς την Τουρκία που προέρχεται από την αντιπολίτευση προς την αμερικανική κυβέρνηση. Αντιθέτως, καταγράφει τις αντιρρήσεις που υπάρχουν και μέσα στο Ρεπουμπλικανικό στρατόπεδο απέναντι στο ενδεχόμενο επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.
Η ίδια συνδέει ευθέως τις αντιρρήσεις αυτές με τη συμπεριφορά της κυβέρνησης Ερντογάν απέναντι σε Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και άλλους περιφερειακούς παράγοντες, αλλά και με τις σχέσεις της Άγκυρας με Ρωσία και Ιράν.
Το κρίσιμο σημείο, όμως, βρίσκεται στην προειδοποίησή της για τις πραγματικές δυνατότητες του Κογκρέσου.
Οι αντιδράσεις στο Καπιτώλιο μπορεί να είναι ισχυρές και η Μαλλιωτάκη δηλώνει ότι θα συνεχιστεί η πολιτική πίεση. Παραδέχεται, ωστόσο, ότι η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να διαθέτει τα εργαλεία για να προχωρήσει.
Έτσι, η μάχη για τα τουρκικά F-35 δεν φαίνεται να έχει κριθεί. Και η φράση της Ελληνοαμερικανίδας βουλευτή αποτυπώνει το βασικό επιχείρημα όσων στην Ουάσιγκτον αντιτίθενται στην πώληση:
Η Τουρκία παραμένει θεσμικά σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ, αλλά, κατά τη Μαλλιωτάκη, υπό τον Ερντογάν λειτουργεί συχνά ως «σύμμαχος μόνο στα χαρτιά».