Σοβαρά ερωτήματα για την πολιτική και στρατηγική διάσταση της προγραμματισμένης εκδήλωσης στην Πύλα έθεσε ο πολιτικός αναλυτής, δρ Γιάννος Χαραλαμπίδης, παρεμβαίνοντας στο ΣΙΓΜΑ. Υποστήριξε ότι πίσω από την εικόνα επαναπροσέγγισης των δύο κοινοτήτων υπάρχουν ζητήματα στρατιωτικών τετελεσμένων, πολιτικής νομιμοποίησης και διεθνούς παρουσίασης του Κυπριακού, τα οποία δεν μπορούν να παρακάμπτονται για χάρη της επικοινωνίας.
Ο ίδιος διαχώρισε την επιθυμία των απλών πολιτών για ειρήνη από τα μηνύματα που εκπέμπει η παρουσία πολιτικών ηγετών. Όπως εξήγησε, μια ειρηνική εκδήλωση μπορεί ορθώς να αποσκοπεί στο να φέρει κοντά τις δύο κοινότητες. Όταν, όμως, συμμετέχουν ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, η εικόνα αποκτά διαφορετικό πολιτικό και νομικό βάρος.
Η στρατηγική σημασία της Πύλας
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η θέση ότι η Πύλα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο ως χώρος κοινωνικής συνάντησης.
Ο Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι στην περιοχή έχει σημειωθεί τουρκική προώθηση και ότι τμήμα της νεκρής ζώνης αντιμετωπίζεται πλέον από την κατοχική πλευρά ως έδαφος του ψευδοκράτους. Αναφέρθηκε επίσης στο ύψωμα «Άγαλμα», συνδέοντας τον χώρο της εκδήλωσης με παραβιάσεις του υφιστάμενου καθεστώτος.
Στο ίδιο πλαίσιο, έκανε λόγο για ασφαλτόστρωση διαδρομής μήκους 8,2 χιλιομέτρων, από το Άρσος έως σημείο περίπου 500 μέτρων από την Πύλα. Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη υποδομή διευκολύνει την κίνηση μηχανοκίνητων δυνάμεων και αρμάτων από την περιοχή της Λύσης σε περίπτωση κρίσης.
Το επιχείρημά του ήταν ότι η δημόσια εικόνα μιας εκδήλωσης ειρήνης δεν πρέπει να αποσυνδέεται από τη στρατιωτική πραγματικότητα. Πίσω από την πρόθεση των πολιτών για προσέγγιση, όπως ανέφερε, υπάρχει ένα στρατηγικό πλεονέκτημα του τουρκικού στρατού, το οποίο οφείλει να συνυπολογίζει η κυπριακή ηγεσία.
Το ερώτημα της πολιτικής νομιμοποίησης
Δεύτερος άξονας της ανάλυσής του ήταν η πολιτική θέση του Τουφάν Ερχιουρμάν.
Ο Χαραλαμπίδης επισήμανε ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης δεν εξελέγη με βάση τους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας και υποστήριξε ότι η κοινή παρουσία με τον Πρόεδρό της μπορεί να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση της δικής του πολιτικής νομιμοποίησης.
Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα ποιος είναι ο τελικός προσανατολισμός της επαναπροσέγγισης: η επανενσωμάτωση των Τουρκοκυπρίων στην Κυπριακή Δημοκρατία ή η αναγνώριση του ψευδοκράτους ως ισότιμου συνιστώντος κράτους στο πλαίσιο μιας νέας διευθέτησης;
Κατά την ανάγνωσή του, οι αναφορές του Ερχιουρμάν σε συνιδρυτική πράξη συνδέονται με το δεύτερο ενδεχόμενο. Γι’ αυτό και καταλόγισε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κίνδυνο «αυτοπαγίδευσης», στην προσπάθειά του να παρουσιάσει κινητικότητα στο Κυπριακό.
«Δύο ηγέτες» και διεθνή μηνύματα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διατύπωση «two leaders» —«δύο ηγέτες»— στις προσκλήσεις, εκτιμώντας ότι καλλιεργεί εικόνα πολιτικής ισοτιμίας.
Προειδοποίησε ότι μια τέτοια εικόνα μπορεί να δυσκολέψει την προσπάθεια της Λευκωσίας να αναδεικνύει διεθνώς το πρόβλημα της κατοχής. Το ερώτημα που έθεσε ήταν πώς θα καταγγέλλεται η τουρκική παρουσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όταν παράλληλα εκπέμπονται μηνύματα που, κατά την άποψή του, θολώνουν τη διάκριση ανάμεσα στην Κυπριακή Δημοκρατία και το κατοχικό καθεστώς.
«Πρόβλημα γεωπολιτικό και κατοχής»
Στην πιο αιχμηρή αποστροφή του, ο Χαραλαμπίδης επέκρινε τη μετάβαση από τη «διπλωματία του καφέ» στη «διπλωματία των φεστιβάλ και των πανηγυριών».
«Το Κυπριακό δεν είναι πρόβλημα πανηγυριών και φεστιβάλ. Είναι πρόβλημα γεωπολιτικό και κατοχής», τόνισε.
Καταλήγοντας, υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη συνάντηση δεν δημιουργεί προϋποθέσεις απαλλαγής από την κατοχή, αλλά κινδυνεύει να παρουσιάσει το Κυπριακό ως μια εσωτερική διαφορά που μπορεί να διευθετηθεί μεταξύ δύο πλευρών, αφήνοντας στο περιθώριο τον καθοριστικό ρόλο της Τουρκίας.