Γράφει η Φανούλα Αργυρού, ΣΗΜΕΡΙΝΗ
Αναφέρομαι στο κύριο άρθρο της Σημερινής, 10.5.2026, «Οφείλετε μιαν απάντηση, κ. Πρόεδρε…», όπου καλείται ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης να ξεκαθαρίσει τι πάει να κάνει.
«Το μεγαλύτερο άγχος του Ν. Χριστοδουλίδη είναι να μη χαρακτηριστεί ως ο Πρόεδρος της διχοτόμησης… Ενεπλάκη σε μια διαδικασία ΜΟΕ, που θα οδηγήσει, όπως λέει ο ίδιος, στο Κραν Μοντανά. Όταν οι Τούρκοι θεωρούν ότι έχουν ‘‘χωριστή κυριαρχία’’ και ότι το τέλος του δρόμου θα είναι μια ‘‘λύση’’ συνιδρυτικής πράξης, πώς θ’ αποφύγει τη διχοτόμηση;.. Αφού πήρε (ο Ερχιουρμάν) τα υπόλοιπα διχοτομικά στοιχεία ώς το Κραν Μοντανά, γιατί να μη βάλει και την τελική ταφόπετρα στην Κυπριακή Δημοκρατία, έχοντας μάλιστα το άλλοθι όλων εκείνων που τον εκθείαζαν, με την ψευδαίσθηση ότι είναι κάτι διαφορετικό από τον Τατάρ και τον Ερντογάν; Πώς θα την γλυτώσει (ο Πρόεδρος) απ’ όλα αυτά;..».
Κραν Μοντανά – «Προδομένος» ο Matthew Kidd από Αναστασιάδη
Είναι απορίας άξιον γιατί ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επιμένει σε επιστροφή στο Κραν Μοντανά. Θυμίζω ότι ο Νίκος Αναστασιάδης τα βρόντηξε και έφυγε από εκεί, αρνούμενος να δεχθεί αυτά που ανέμεναν απ’ αυτόν οι Βρετανοί. Εξ ου και εξοργισμένος ο τότε επικεφαλής του Φόρεϊν Όφις, Σερ Άλαν Ντάνκαν, αφιέρωσε ολόκληρο κεφάλαιο στο βιβλίο του «In the Thick of it» από το ημερολόγιό του. Για να ξεθυμάνει γιατί πήγε εκεί με μια κουστωδία 30 συν αξιωματούχων αναμένοντας και έφυγαν, με τον Βρετανό ΄Υπ. Αρμοστή στη Λευκωσία Matthew Kidd πλήρως απογοητευμένο και προδομένο («betrayed») από τον Πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη!
«Αποκαλύψεις Ντάνκαν στο νέο του βιβλίο για Κραν Μοντανά, Αναστασιάδη, Τουρκία», Φ.Α., 19.4.2021, Sigmalive
ΜΟΕ
Να θυμίσω, επίσης, ότι τα ΜΟΕ (Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης) ακολούθησαν τις βρετανικές συνομόσπονδες λεγόμενες «Ιδέες Γκάλι» του 1992 -μετά που ο Πρόεδρος Γ. Βασιλείου δέχθηκε δίχως λαϊκή εντολή το διζωνικό ψήφισμα 649/90- που απέρριψε ο λαός με διαδηλώσεις. Τα οποία δέχθηκε μονομερώς και ο Γλαύκος Κληρίδης που τον αντικατέστησε. Τα ΜΟΕ, όμως, προνοούνταν από τις «Ιδέες Γκάλι» με σκοπό και στόχο να χωνέψουμε τη συνομοσπονδία και την αποδοχή των τετελεσμένων…
1965 – Ο Γκάλο Πλάζα απορρίπτει την Ομοσπονδία
Στην έκθεσή του το 1965 ο μεσολαβητής των Ηνωμένων Εθνών κ. Galo Plaza απέρριψε την τουρκική απαίτηση για Ομοσπονδία και έγραψε:
«…Τα γεγονότα του 1963 δεν έχουν βασικά αλλάξει αυτό το χαρακτηριστικό… Συγκεκριμένα, οι συζητήσεις για γεωγραφικό διαχωρισμό των δύο κοινοτήτων κάτω από ένα ομοσπονδιακό σύστημα κυβέρνησης, δεν με έχουν πείσει πως αναπόφευκτα δεν θα οδηγήσουν στη διχοτόμηση…» (Βιβλίο Φ.Α. «Από την Ένωση στην Κατοχή»).
Ψευδαισθήσεις και διγλωσσία από τη δική μας πλευρά
Στις 12 Ιανουαρίου 1965, όταν ο Τούρκος Πρωθυπουργός Ισμέτ Ινονού ζητούσε την υποστήριξη Ηνωμένου Βασιλείου, ΗΠΑ και άλλων για να κατορθώσουν μια ομόσπονδη Κύπρο, η βρετανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον έγραψε προς το Φόρεϊν Όφις (21 Ιανουαρίου 1965): «…Θα είναι εν πάση περιπτώσει καλύτερα να αποφεύγεται συζήτηση με τους Τούρκους για τη θεωρητική αρχή Ομοσπονδίας, την υλοποίηση της οποίας ακόμα δεν αποπειράθηκαν να καθορίσουν. Ίσως σταδιακά να γίνει κατορθωτός κάποιος τρόπος συμβιβαστικής διευθέτησης, τον οποίο οι μεν Τούρκοι να ερμηνεύουν ως ομοσπονδία, οι δε Έλληνες ως ενωμένο κράτος…».
Καταπληκτική προνόηση. Και ιδού που έμελλε να την «εισηγηθεί» στις 15 Οκτωβρίου 1974, στο Φόρεϊν Όφις, ο Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης, ο οποίος διετέλεσε Γενικός Εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κύπρου (Βιβλίο Φ.Α., «Διζωνική vs Δημοκρατία 1955-2019»).
Ομοσπονδία = Διχοτόμηση
Εν τω μεταξύ, στις 2 Φεβρουαρίου 1965, σε μνημόνιο που ετοίμασε για τον Βρετανό Πρωθυπουργό το Τμήμα Σχεδιασμού του Φόρεϊν Όφις, τόνιζε: «Εκείνο που οι Τούρκοι ζητούν με την Ομοσπονδία είναι στην κυριολεξία ΔΙΧΟΤΟΜΗΣΗ… Η επιθυμία της τουρκικής κυβέρνησης για μια ομόσπονδη λύση (δηλαδή κυριολεκτικά διχοτόμηση) αναμένεται να συνεχιστεί…».
Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης (1)
Στις 15 Οκτωβρίου 1974, ο αξιωματούχος του Φόρεϊν Όφις, Ε.O. Miles, έγραψε για μια συνομιλία που είχε με τον κ. Μιχαλάκη Τριανταφυλλίδη:
«…Είπε (Μ.Τ.) ότι η ΕΟΚΑ Β έχανε έδαφος παρόλο ότι είχαν περισσότερα όπλα από προηγουμένως. Αν ο Μακάριος αναλάμβανε να μην επιστρέψει μέχρι να υπήρχε διευθέτηση αυτοί θα είναι ένα μικρό πρόβλημα, καθώς ο στόχος τους ήταν προσωπικά ο Μακάριος.
Πιθανή Λύση
»Ο Τριανταφυλλίδης μίλησε για μια λύση, για την οποία ήταν προσεκτικός να πει ότι δεν ήταν δική του αλλά εισήγηση από συνταγματολόγους στο Στρασβούργο. Για να αποφευχθούν τα τρομερά μιας ανταλλαγής πληθυσμών, αλλά ταυτόχρονα να έχουν οι Τούρκοι τις απαιτήσεις για ασφάλεια που θέλουν, να διευθετηθεί να παραμείνουν μεικτοί πληθυσμοί σε βορρά και νότο της διαχωριστικής γραμμής, αλλά οι Έλληνες και Τούρκοι να ψηφίζουν χωριστά για τους ηγέτες τους, βόρεια της γραμμής να κυβερνούν οι Τούρκοι και νότια οι Έλληνες. Αυτό το σύστημα μπορεί να χαρακτηριστεί από τους Έλληνες ως Ενωμένο Κράτος και από τους Τούρκους ως Ομοσπονδία. Έτσι αμφότεροι ευχαριστημένοι».
Μιχαλάκης Τριανταφυλλίδης (2)
Τρία χρόνια αργότερα, στις 3.3.1977 (και καθώς ο ‘‘διζωνικός χάρτης’’ Μακαρίου/Τ. Παπαδόπουλου είχε ήδη σχεδιαστεί πριν ακόμα φθάσει στη Κύπρο τον Φεβρουάριο 1977 ο Αμερικανός Κλαρκ Κλίφορντ), ο αξιωματούχος M. Perceval της Βρετ. Υπ. Αρμοστείας στη Λευκωσία ενημέρωσε το Λονδίνο για την ιδέα δημιουργίας μιας «Ομόσπονδης Αρχής Περιουσιών», που του περιέγραψε ο Μ. Τριανταφυλλίδης:
«…Δήλωσε και αυτός (Μ.Τ.) ότι ανησυχούσε για τις πιέσεις που θα αυξάνονταν για ελεύθερη διακίνηση που θα ζητούσαν οι Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες, τα σπίτια των οποίων υπό καμία περίπτωση δεν επρόκειτο να επιστραφούν στη διοίκηση της κοινότητάς των. Εισηγήθηκε την ίδρυση ενωρίς μιας Ομόσπονδης Αρχής Περιουσιών, η οποία ν’ αναλάβει τις ελληνικές περιουσίες (και ξένες) στον Βορρά, και Τουρκοκυπρίων στον Νότο, σε τιμές 1974 μείον πες 25%. Όποιος δεν μπορούσε, ή δεν ήθελε να επιστρέψει… να έπαιρνε αποζημίωση… Όπως υπέδειξε ο Τριανταφυλλίδης, όλοι οι Κύπριοι νοιάζονται για ακίνητα…».
Και ο Τριανταφυλλίδης υπέδειξε τους Αμερικανούς: «Οι Αμερικανοί πληρώνουν τεράστια ποσά στην Κύπρο (είπε) δίχως να παίρνουν ευχαρίστηση, αλλά επένδυση σε μια Ομόσπονδη Αρχή Περιουσιών θα έχει πολιτικά αποτελέσματα αν συμβάλει στον δρόμο μιας διευθέτησης».
Από την επομένη της πρώτης ακόμα τουρκικής εισβολής, αντί για απελευθέρωση, ξεκίνησε μια καταστροφική επιλογή ψευδαισθήσεων, υποχωρήσεων, παραχωρήσεων των δικών μας για το πώς θα συμβιβάζονταν με τα τετελεσμένα…
*Ερευνήτρια/δημοσιογράφος
Το έγγραφο, 15.10.1974, από το Βρετανικό Εθνικό Αρχείο.
Το έγγραφο, 3.3.1977, από το Βρετανικό Εθνικό Αρχείο.