Τον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή ανέδειξε ο Σταύρος Καλεντερίδης, αναλύοντας τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη νέα σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκαν οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για πλήγματα σε κρίσιμες ιρανικές υποδομές, η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και τα σενάρια χερσαίας επιχείρησης χωρίς άμεση συμμετοχή αμερικανικών στρατευμάτων.
Σύμφωνα με την εκτίμηση του αναλυτή, η Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται πλέον σε μια επιχείρηση ελεγχόμενης στρατιωτικής πίεσης, αλλά εξετάζει κινήσεις που θα μπορούσαν να μετατρέψουν τη σύγκρουση σε ολοκληρωτικό πόλεμο. Όπως υποστήριξε, οι αναφορές του Αμερικανού προέδρου σε εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, γέφυρες και άλλες υποδομές συνιστούν εξαιρετικά ανησυχητική εξέλιξη, καθώς τα πλήγματα αυτά θα είχαν άμεσες συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό.
Η μάχη για τα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Σταύρος Καλεντερίδης στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Κατά την ανάλυσή του, το Ιράν θεωρεί ότι οι προηγούμενες συνεννοήσεις τού αναγνώριζαν ουσιαστικό ρόλο στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, ιδιαίτερα λόγω των ναρκών και της γνώσης των ασφαλών θαλάσσιων διαδρόμων.
Η προσπάθεια του Τραμπ να ανακοινώσει τέλη ή επιβαρύνσεις για τα πλοία που διέρχονται από την περιοχή, όπως ανέφερε, προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και μεταξύ των αραβικών συμμάχων των ΗΠΑ. Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη θέση ενίσχυσε άθελά της την επιχειρηματολογία της Τεχεράνης, η οποία εμφανίστηκε στη συνέχεια έτοιμη να επιβάλει δικά της, χαμηλότερα τέλη διέλευσης.
Ο αναλυτής υποστήριξε ότι οι Ιρανοί δεν πρόκειται να αποδεχθούν την απώλεια του ελέγχου των Στενών, ακόμη και εάν η σύγκρουση οδηγηθεί στα άκρα. Η στρατηγική αυτή αντιπαράθεση, όπως τόνισε, δεν αφορά μόνο το γόητρο των δύο πλευρών, αλλά τον πραγματικό έλεγχο της ενεργειακής ροής και της παγκόσμιας οικονομίας.
Ιρανικά πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις
Στην ανάλυση παρουσιάστηκαν επίσης οι πληροφορίες περί ιρανικών επιθέσεων εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων στο Κουβέιτ, στην Ιορδανία και στο Μπαχρέιν. Οι Φρουροί της Επανάστασης φέρονται, σύμφωνα με τις αναφορές που επικαλέστηκε, να έπληξαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αεροπορικές βάσεις και υποδομές που συνδέονται με τον 5ο Στόλο των ΗΠΑ.
Ο Καλεντερίδης επισήμανε ότι η Τεχεράνη επιχειρεί πλέον να μεταφέρει το πολιτικό κόστος του πολέμου και στις αραβικές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Μέσα από ανακοινώσεις της, καλεί τις κοινωνίες των χωρών αυτών να πιέσουν για την απομάκρυνση των αμερικανικών βάσεων, ώστε τα εδάφη τους να μη χρησιμοποιούνται ως ορμητήρια εναντίον του Ιράν.
Κατά την εκτίμησή του, ακόμη και εάν οι κυβερνήσεις της περιοχής παραμείνουν σταθερά ευθυγραμμισμένες με την Ουάσιγκτον, η συνεχιζόμενη σύγκρουση μπορεί μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε περιορισμό του αμερικανικού στρατιωτικού αποτυπώματος.
Στο στόχαστρο η «μυστική πυρηνική εγκατάσταση»
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο αφορά τις αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ σε μια βαθιά υπόγεια εγκατάσταση νοτίως της Τεχεράνης, η οποία ενδέχεται να συνδέεται με την αποθήκευση εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ο Καλεντερίδης σημείωσε ότι οι γνωστές εγκαταστάσεις του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος ενδέχεται να έχουν εκκενωθεί εγκαίρως και ότι το κρίσιμο υλικό μπορεί να έχει μεταφερθεί σε άγνωστες, ενισχυμένες υπόγειες τοποθεσίες. Εφόσον αυτή η εκτίμηση ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες ακόμη και με τη χρήση ειδικών βομβών διάτρησης καταφυγίων.
Η επιμονή του Τραμπ ότι η εγκατάσταση παρακολουθείται στενά δείχνει, σύμφωνα με τον αναλυτή, ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει εγκαταλείψει τον στόχο της καταστροφής του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Ποιοι θα μπορούσαν να αναλάβουν τη χερσαία εισβολή
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσαν οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι «άλλοι» θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν χερσαία επιχείρηση και να καταλάβουν στρατηγικά σημεία στο Ιράν, χωρίς να χρειαστεί να αναπτυχθούν αμερικανικά στρατεύματα.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης συνέδεσε το σενάριο αυτό με σουνιτικές ένοπλες οργανώσεις και δυνάμεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον της σιιτικής Τεχεράνης. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην πιθανότητα ενεργοποίησης τζιχαντιστικών πυρήνων ή ομάδων που στο παρελθόν είχαν σχέση με το Ισλαμικό Κράτος.
Πρόκειται για εκτίμηση του αναλυτή και όχι για επιβεβαιωμένη πληροφορία. Ωστόσο, όπως τόνισε, η χρησιμοποίηση τρίτων δυνάμεων θα επέτρεπε στις ΗΠΑ να επιδιώξουν στρατηγικούς στόχους περιορίζοντας το άμεσο πολιτικό και στρατιωτικό κόστος.
Η σκιά του Νετανιάχου πάνω από τις αποφάσεις
Ο Καλεντερίδης εξέφρασε την άποψη ότι το Ισραήλ βρίσκεται πίσω από την αναζωπύρωση της σύγκρουσης και ότι ασκήθηκαν ισχυρές πιέσεις προς τον Τραμπ προκειμένου να επιστρέψει στη στρατηγική της στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Συνέδεσε τη στάση αυτή με τις πολιτικές ανάγκες του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος, σύμφωνα με την ανάλυση, επιδιώκει να προσέλθει στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις εμφανιζόμενος ως ηγέτης εν καιρώ πολέμου. Η επιβίωση της ισραηλινής κυβέρνησης φαίνεται, κατά τον Καλεντερίδη, να συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της έντασης.
Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι ο Λευκός Οίκος δεν διαθέτει σαφή στρατηγική εξόδου. Διπλωματικές πηγές, όπως ανέφερε, παραδέχονται ότι δεν υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.
Κίνδυνος ενεργειακού σοκ
Η νέα κρίση στα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη προκαλέσει έντονες πιέσεις στις διεθνείς αγορές. Ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε σε προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, εφόσον διακοπεί ή περιοριστεί η ροή από τη Μέση Ανατολή.
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι, εάν η ίδια αποκλειστεί από τις εξαγωγές, δεν θα επιτρέψει ούτε στις υπόλοιπες χώρες της περιοχής να συνεχίσουν απρόσκοπτα. Αν και το Ιράν φέρεται να έχει αναπτύξει εναλλακτικές οδούς εξαγωγής μέσω της Κασπίας, της Ρωσίας και γειτονικών κρατών, μια γενικευμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα είχε παγκόσμιες συνέπειες.
Οι ευθύνες των ναυτιλιακών εταιρειών
Με αφορμή τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων, ο αναλυτής εξαπέλυσε σκληρή κριτική κατά ναυτιλιακών εταιρειών που εξακολουθούν να στέλνουν πληρώματα σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
Όπως τόνισε, δεν είναι δυνατόν να αγνοούνται οι προειδοποιήσεις περί επικείμενων επιθέσεων και να τίθεται σε κίνδυνο η ζωή των ναυτικών για οικονομικούς λόγους. Έκανε λόγο για βαρύτατες ευθύνες των εταιρειών, ειδικά όταν τα πληρώματα πιέζονται να συνεχίσουν τα δρομολόγια υπό τον φόβο της αντικατάστασής τους από φθηνότερο εργατικό δυναμικό.
Predator: Νέα δικαστική διάσταση
Πέρα από τη διεθνή επικαιρότητα, ο Σταύρος Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στο σκάνδαλο των υποκλοπών μέσω του λογισμικού Predator. Επικαλέστηκε δικαστικά στοιχεία από το Ισραήλ, σύμφωνα με τα οποία ο Ταλ Ντίλιαν φέρεται να δηλώνει ότι το σύστημα πωλήθηκε σε κρατικές αρχές στην Ελλάδα και ότι η συναλλαγή ήταν νόμιμη.
Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η εξέλιξη αυτή πρέπει να οδηγήσει σε πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και επανέφερε την πρότασή του για σύσταση Ειδικού Δικαστηρίου, ώστε να αποδοθούν πολιτικές και ποινικές ευθύνες.
Προειδοποίηση για τον ψηφιακό έλεγχο στην Ευρώπη
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παρότι ο επίσημος στόχος είναι η προστασία των παιδιών, ο Καλεντερίδης εξέφρασε τον φόβο ότι οι νέες ρυθμίσεις μπορούν να οδηγήσουν σε μαζική συλλογή βιομετρικών δεδομένων, φωτογραφιών και στοιχείων ταυτοποίησης.
Κατά την άποψή του, πίσω από το επιχείρημα της προστασίας των ανηλίκων οικοδομείται σταδιακά ένας μηχανισμός καθολικού ψηφιακού ελέγχου των Ευρωπαίων πολιτών.
Το συνολικό συμπέρασμα της ανάλυσής του είναι σαφές: η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά μπροστά σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη καμπή, χωρίς διακριτή διπλωματική έξοδο και με την Ουάσιγκτον να εξετάζει όλο και πιο ακραία στρατιωτικά σενάρια. Μια γενικευμένη επίθεση κατά του Ιράν δεν θα περιοριστεί στα σύνορα της χώρας, αλλά μπορεί να παρασύρει ολόκληρη την περιοχή, να πλήξει την παγκόσμια οικονομία και να φέρει τον πόλεμο ακόμη πιο κοντά στην Ευρώπη.