Σαφές μήνυμα προς τα Τίρανα για τη σύνδεση της ευρωπαϊκής πορείας της Αλβανίας με την προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας έστειλε ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Φρέντης Μπελέρης, σε συνέντευξή του στο Newsbreak στο πλαίσιο της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Ο Μπελέρης υποστήριξε ότι η ενταξιακή διαδικασία της Αλβανίας δεν μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς την εκπλήρωση συγκεκριμένων υποχρεώσεων έναντι της ελληνικής μειονότητας, εστιάζοντας σε τρία ζητήματα που χαρακτήρισε καθοριστικά για την επιβίωση και την παραμονή της στις πατρογονικές της εστίες: το περιουσιακό, την ελληνόγλωσση εκπαίδευση και την κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Αλβανία βρίσκεται πλέον σε προχωρημένο στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ, έχουν ανοίξει και τα 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια, ενώ τον Ιούλιο του 2026 έκλεισαν προσωρινά τα πρώτα τρία. Το κρίσιμο Cluster 1 των «Θεμελιωδών Αρχών», στο οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα, παραμένει καθοριστικό για τη συνολική ταχύτητα των διαπραγματεύσεων.
Πρώτη «κόκκινη γραμμή»: Οι περιουσίες
Πρώτο και κρισιμότερο ζήτημα, σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Μπελέρης, είναι η προστασία και οριστική κατοχύρωση των περιουσιών των μελών της ελληνικής μειονότητας.
Όπως υποστήριξε, η ελληνική πλευρά έχει θέσει συγκεκριμένα χρονικά ορόσημα: μέχρι το 2028 να έχει ολοκληρωθεί η πρώτη εγγραφή οικοπέδων και κατοικιών και μέχρι το 2030 να έχουν αποδοθεί πλήρως οι τίτλοι ιδιοκτησίας.
Κατά τον ευρωβουλευτή, εάν οι συγκεκριμένες δεσμεύσεις δεν υλοποιηθούν, η Ελλάδα θα πρέπει να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που διαθέτει στο πλαίσιο της ενταξιακής διαδικασίας, ακόμη και μπλοκάροντας την περαιτέρω πρόοδο της Αλβανίας.
Το περιουσιακό δεν αποτελεί νέο σημείο τριβής. Ήδη σε παλαιότερη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφονταν ανησυχίες της ελληνικής μειονότητας για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας στις νότιες παράκτιες περιοχές της Αλβανίας.
Ο Μπελέρης συνέδεσε το ζήτημα άμεσα με τη δημογραφική παρουσία της μειονότητας, υποστηρίζοντας ότι χωρίς κατοχυρωμένη περιουσία δημιουργούνται συνθήκες οικονομικής αποδυνάμωσης και αποχώρησης των κατοίκων από τις περιοχές τους.
Δεύτερος όρος: Ελληνική παιδεία
Ο δεύτερος άξονας αφορά τη δυνατότητα εκπαίδευσης στην ελληνική γλώσσα σε όλες τις βαθμίδες.
Σύμφωνα με τον Μπελέρη, στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας έχει δρομολογηθεί η ίδρυση Γενικού Λυκείου στη Χιμάρα, εξέλιξη την οποία παρουσίασε ως ιδιαίτερα σημαντική για την περιοχή.
Για τον Χιμαριώτη ευρωβουλευτή, η εκπαίδευση αποτελεί βασικό παράγοντα για τη διατήρηση της γλώσσας, της ταυτότητας και της συνέχειας της ελληνικής μειονότητας.
Τρίτο ζήτημα: Πού πηγαίνουν τα ευρωπαϊκά χρήματα
Ο τρίτος όρος που έθεσε αφορά τα προενταξιακά ευρωπαϊκά κονδύλια που κατευθύνονται στην Αλβανία.
Ο Μπελέρης ζήτησε δίκαιη και αναλογική κατανομή των χρημάτων, ώστε οι περιοχές στις οποίες κατοικούν μέλη της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας να έχουν ισότιμη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις.
Το επιχείρημά του είναι ότι η ευρωπαϊκή προοπτική της Αλβανίας πρέπει να έχει απτό αναπτυξιακό αντίκρισμα και για τις μειονοτικές περιοχές και όχι μόνο για άλλες γεωγραφικές ζώνες της χώρας.
Η σημασία της ενταξιακής διαδικασίας
Η αναφορά του Μπελέρη σε δυνατότητα ελληνικού μπλοκαρίσματος έχει συγκεκριμένο θεσμικό υπόβαθρο. Το διαπραγματευτικό πλαίσιο της ΕΕ για την Αλβανία προβλέπει αποφάσεις του Συμβουλίου με ομοφωνία σε κρίσιμα στάδια, όπως η επικαιροποίηση των benchmarks, ενώ η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και ενημερώνει το Συμβούλιο πριν από τα επόμενα βήματα.
Παράλληλα, τα επιμέρους κεφάλαια που κλείνουν θεωρούνται προσωρινά κλειστά: οι συμφωνίες δεν καθίστανται οριστικές πριν υπάρξει συνολική συμφωνία επί όλων των κεφαλαίων.
Μπελέρης: Σημαντική η αναφορά στα δικαιώματα της μειονότητας
Ο ευρωβουλευτής αναφέρθηκε ακόμη στην ευρωπαϊκή παρακολούθηση της κατάστασης της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην καταγραφή ζητημάτων που αφορούν τα ιστορικά, περιουσιακά και πολιτικά της δικαιώματα.
Υποστήριξε ότι η ενταξιακή διαδικασία προσφέρει πλέον περισσότερα εργαλεία άσκησης πίεσης προς τα Τίρανα, καθώς η συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά κριτήρια και η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων παρακολουθούνται σε κάθε στάδιο. Πράγματι, το Συμβούλιο της ΕΕ επισημαίνει ότι η πρόοδος στο Cluster 1, που περιλαμβάνει τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου, καθορίζει τον συνολικό ρυθμό των διαπραγματεύσεων.
Ανοιχτό το κεφάλαιο της Χιμάρας
Τέλος, ο Φρέντης Μπελέρης αναφέρθηκε και στο προσωπικό πολιτικό του μέλλον στη Χιμάρα.
Παρότι σήμερα βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί κλειστό το κεφάλαιο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Όπως δήλωσε στο Newsbreak, εφόσον δικαιωθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο Στρασβούργο, προτίθεται να διεκδικήσει εκ νέου τη δημαρχία της Χιμάρας.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της Αλβανίας και η προστασία της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας πρέπει, κατά την άποψή του, να προχωρούν παράλληλα. Με περιουσίες, παιδεία και ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις να αποτελούν τα τρία πεδία στα οποία ζητά συγκεκριμένες και μετρήσιμες δεσμεύσεις από τα Τίρανα.