Με φόντο τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, την κρίση στα Στενά του Ορμούζ και τη διάσταση που έχει ανοίξει ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την επόμενη μέρα, ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, παρενέβη στη Ναυτεμπορική και ανέπτυξε μια σκληρή γεωπολιτική ανάγνωση των εξελίξεων. Η παρέμβασή του έγινε ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν δήλωνε ότι η Γαλλία δεν πρόκειται να συμμετάσχει σε επιχείρηση ανοίγματος των Στενών εν μέσω εχθροπραξιών, παρά μόνο σε μεταγενέστερο, πιο ήρεμο πλαίσιο, και ενώ οι ΗΠΑ συναντούσαν άρνηση από συμμάχους για ναυτική συνδρομή στην περιοχή.
Στην ανάλυσή του, ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι πίσω από την πίεση προς το Ιράν δεν βρίσκεται μόνο το αφήγημα περί πυρηνικής απειλής, αλλά ένα πολύ βαθύτερο γεωπολιτικό σχέδιο ελέγχου της ενέργειας και, μέσω αυτής, της ίδιας της κινεζικής ισχύος. Όπως εξήγησε, η αμερικανική στρατηγική δεν στοχεύει απλώς την Τεχεράνη ως περιφερειακό αντίπαλο, αλλά επιχειρεί να πλήξει την Κίνα ελέγχοντας την ενεργειακή της τροφοδοσία από κρίσιμες πετρελαιοπαραγωγές ζώνες. Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε και τις κινήσεις που, κατά την εκτίμησή του, προηγήθηκαν σε Βενεζουέλα και Παναμά, παρουσιάζοντας το Ιράν ως τον επόμενο κρίκο στην ίδια αλυσίδα πίεσης.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ επέμεινε ότι η ουσία της υπόθεσης δεν περιορίζεται στο αν η Ουάσιγκτον «σύρθηκε» ή όχι από το Ισραήλ, αλλά στο ότι η αμερικανική ηγεσία λειτούργησε τελικά με βάση το ψυχρό γεωπολιτικό συμφέρον. Κατά τον ίδιο, η κύρια επιδίωξη ήταν να ελεγχθεί ένας κρίσιμος ενεργειακός κόμβος, ώστε να περιοριστούν οι δυνατότητες της Κίνας να συνεχίσει την αναπτυξιακή και στρατιωτική της άνοδο με φθηνή και ασφαλή πρόσβαση σε πρώτες ύλες.
Στάθηκε επίσης ιδιαίτερα στο σημείο όπου, όπως είπε, κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις. Η δική του ανάγνωση ήταν ότι το κεντρικό αδιέξοδο δεν αφορούσε αποκλειστικά το πυρηνικό πρόγραμμα, αλλά κυρίως δύο ζητήματα που η Τεχεράνη δεν δέχθηκε να βάλει στο τραπέζι με τρόπο που να ικανοποιεί ΗΠΑ και Ισραήλ: το βαλλιστικό της πρόγραμμα και τη συνέχιση της στήριξης προς τις λεγόμενες proxy δυνάμεις. Εκεί, κατά τον Μπαλτζώη, βρισκόταν η πραγματική «κόκκινη γραμμή» που οδήγησε στην κλιμάκωση.
Την ίδια ώρα, περιέγραψε το ιρανικό καθεστώς ως πολύ πιο ανθεκτικό απ’ όσο εμφανίζεται σε αρκετές δυτικές αναλύσεις. Υποστήριξε ότι είναι βαθιά οργανωμένο, πολυεπίπεδα δομημένο και σε θέση να αντιδράσει σκληρά αν αντιληφθεί ότι ο τελικός στόχος είναι η πλήρης αποκαθήλωσή του. Για αυτό και, όπως σημείωσε, οι Αμερικανοί απέφευγαν να δηλώσουν ανοιχτά ως σκοπό την αλλαγή καθεστώτος, σε αντίθεση με το Ισραήλ, που κατά την άποψή του ήταν πολύ πιο ευθύ στις διατυπώσεις του.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε ο Ιωάννης Μπαλτζώης και στην εικόνα της Δύσης. Περιέγραψε μια Ευρώπη απομονωμένη, απομακρυσμένη από τις πραγματικές εξελίξεις και απρόθυμη να αναλάβει επιχειρησιακό ρίσκο. Η εικόνα αυτή συνδέεται πράγματι με τις τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις: η Γαλλία έχει αποκλείσει συμμετοχή σε στρατιωτική επιχείρηση ανοίγματος των Στενών όσο διαρκούν οι εχθροπραξίες, ενώ ο επικεφαλής του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού προειδοποίησε ότι οι ναυτικές συνοδείες δεν αρκούν από μόνες τους για να εγγυηθούν ασφαλή διέλευση.
Στο πιο επιχειρησιακό σκέλος της παρέμβασής του, ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υποστήριξε ότι δεν βλέπει πλήρους κλίμακας χερσαία εισβολή βαθιά στην ιρανική ενδοχώρα, αλλά πιο στοχευμένες κινήσεις σε σημεία υψηλής στρατηγικής αξίας, είτε σε λιμενικές εγκαταστάσεις είτε σε υπόγειες στρατιωτικές υποδομές. Μίλησε για το Bandar Abbas ως πιθανό κρίσιμο κόμβο, λόγω της σημασίας του για το εμπόριο και τη στρατιωτική επιμελητεία του Ιράν, και άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο ειδικών επιχειρήσεων με αεροκίνητα μέσα και δυνάμεις ταχείας επέμβασης.
Ταυτόχρονα, περιέγραψε ένα εφιαλτικό σενάριο κλιμάκωσης, στο οποίο η αδυναμία εξουδετέρωσης βαθιά προστατευμένων ιρανικών εγκαταστάσεων με συμβατικά μέσα θα μπορούσε να επαναφέρει ακόμη και τη συζήτηση περί χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων. Αυτό το παρουσίασε όχι ως άμεση πρόβλεψη, αλλά ως το πιο ακραίο σημείο μιας επικίνδυνης στρατιωτικής σκάλας, που, αν ενεργοποιηθεί, θα ανοίξει έναν νέο και εξαιρετικά επικίνδυνο δρόμο για το διεθνές σύστημα ασφαλείας.
Σημαντικό μέρος της τοποθέτησής του αφορούσε και τα Στενά του Ορμούζ. Ο Μπαλτζώης υποστήριξε ότι το Ιράν διαθέτει τα μέσα να προκαλέσει σοβαρό χάος στη ναυσιπλοΐα, κυρίως μέσω ναρκών, ταχυπλόων, υποβρυχίων drones και εναλλακτικών μεθόδων παρενόχλησης. Η σχετική ανησυχία δεν είναι θεωρητική: το Reuters έχει μεταδώσει πως η Τεχεράνη έχει ήδη αναπτύξει νάρκες στην περιοχή, ενώ η παγκόσμια ναυτιλία παραμένει σε καθεστώς εξαιρετικής ανησυχίας για την ασφάλεια της διέλευσης.
Κατά την εκτίμησή του, το Ιράν μέχρι στιγμής δεν έχει προχωρήσει στο απόλυτο κλείσιμο των Στενών, επειδή κάτι τέτοιο θα έπληττε και τα δικά του συμφέροντα. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι αν δεχθεί πιο άμεση ή πιο βαθιά επίθεση, τότε μπορεί να επιλέξει τον δρόμο της γενικευμένης αποσταθεροποίησης, πλήττοντας όχι μόνο αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους, αλλά και τον ευρύτερο αραβικό περίγυρο, από ενεργειακές υποδομές μέχρι κρίσιμους εμπορικούς διαύλους. Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος δήλωσε σήμερα ότι απαιτείται νέο πρωτόκολλο για τα Στενά του Ορμούζ μετά τον πόλεμο.
Το συνολικό συμπέρασμα της παρέμβασης Μπαλτζώη ήταν σκληρό και χωρίς ωραιοποιήσεις: η σύγκρουση, όπως τη βλέπει, δεν είναι ένα αποσπασματικό επεισόδιο, αλλά μέρος μιας μεγάλης αναμέτρησης ισχύος, ενέργειας και ελέγχου των θαλάσσιων και χερσαίων κόμβων του 21ου αιώνα. Και μέσα σε αυτή τη σύγκρουση, κατά την εκτίμησή του, η Ευρώπη παρακολουθεί αμήχανη, η Αμερική πιέζει τους συμμάχους χωρίς να πείθει και το Ιράν διατηρεί ακόμη δυνατότητες που δεν έχουν εξαντληθεί.
Δείτε την παρέμβαση: