Η παρέμβαση της ομότιμης καθηγήτριας Διεθνούς Ασφάλειας, Μαίρης Μπόση, στη Ναυτεμπορική είχε έναν βασικό άξονα: ότι η έννοια της διεθνούς ασφάλειας, όπως τη γνωρίζαμε, έχει πλέον καταρρεύσει και στη θέση της αναδύεται μια νέα, ανεξέλεγκτη συνθήκη διεθνούς ανασφάλειας. Με αφορμή τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο με το Ιράν, τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και τη στάση του Ισραήλ, η κ. Μπόση περιέγραψε ένα περιβάλλον όπου οι παλιές ισορροπίες έχουν διαλυθεί και όπου η στρατιωτική ισχύς, οι πιέσεις και οι ιδιοτελείς συμμαχίες αντικαθιστούν κάθε έννοια συλλογικής σταθερότητας.
Η καθηγήτρια σημείωσε ότι τα πρώτα δείγματα είχαν φανεί ήδη από την προηγούμενη θητεία του Αμερικανού προέδρου, ωστόσο, όπως εξήγησε, στη νέα του θητεία η κατάσταση έχει περάσει σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο. Κατά την εκτίμησή της, η σημερινή εικόνα δεν αφορά απλώς μια ακόμα κρίση, αλλά μια ανεξέλεγκτη μετάβαση από τη διεθνή ασφάλεια στη διεθνή ανασφάλεια, η οποία δεν περιορίζεται σε μία μόνο γεωγραφική περιοχή. Όπως είπε, η αποσταθεροποίηση είχε προηγηθεί στη Λατινική Αμερική, μεταφέρθηκε στη ζώνη της Μικράς Ασίας και δεν αποκλείεται να επεκταθεί ακόμη περισσότερο.
Στο επίκεντρο της ανάλυσής της βρέθηκε η αδυναμία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ να κλείσουν το «κεφάλαιο Ιράν» με τον τρόπο που επιθυμούσαν. Η Μαίρη Μπόση υποστήριξε ότι οι εξελίξεις δεν εξελίχθηκαν όπως σχεδιάζονταν και ότι, σε αυτή τη φάση, διαμορφώνεται ένα είδος αδιεξόδου, με την Ουάσιγκτον να δείχνει εγκλωβισμένη στις ίδιες της τις επιλογές και στο μοντέλο στήριξης που παρέχει στη συνέχιση του πολέμου. Από την άλλη πλευρά, ξεκαθάρισε ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να θεωρήσει λήξαν το ζήτημα αν δεν εξασφαλίσει πλήρως, όπως το αντιλαμβάνεται το ίδιο, τη μελλοντική του ασφάλεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η καθηγήτρια έβαλε ανοιχτά στο τραπέζι το ζήτημα της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, όχι μόνο ως στόχο, αλλά και ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού. Όπως υπογράμμισε, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αλλάξει η ηγεσία στην Τεχεράνη, αλλά να διαμορφωθεί και το εσωτερικό σύστημα της επόμενης ημέρας με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι συμβατό με τις στρατηγικές επιθυμίες πρώτα του Ισραήλ και στη συνέχεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Με απλά λόγια, η ανατροπή από μόνη της δεν αρκεί· αυτό που ενδιαφέρει είναι ποιος και πώς θα κυβερνήσει μετά.
Ειδική αναφορά έκανε και στον γιο του Σάχη, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν φαίνεται να αποτελεί λύση με πραγματική κοινωνική βάση στο εσωτερικό του Ιράν. Όπως είπε, πρόκειται για ένα πρόσωπο που προκαλεί άρνηση στο ευρύ ιρανικό σώμα και που απευθύνεται μόνο σε μικρές ομάδες εκτός Ιράν, κυρίως στη Δύση. Κατά την εκτίμησή της, χρησιμοποιείται περισσότερο επειδή ακόμη δεν έχει βρεθεί κάποιο άλλο πρόσωπο μέσα στο Ιράν, το οποίο να μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστο όχημα για την επόμενη μέρα.
Στο σκέλος των διεθνών σχέσεων, η Μαίρη Μπόση στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να συγκροτήσει νέες «συμμαχίες», όπως αυτή που ζητείται τώρα για τα Στενά του Ορμούζ. Εκεί, η καθηγήτρια έκανε μια σαφή διάκριση: οι πραγματικές συμμαχίες, όπως είπε, χρειάζονται συμμάχους και όχι κράτη που κινούνται αποκλειστικά με ιδιοτελή συμφέροντα. Με βάση αυτή τη συλλογιστική, υποστήριξε ότι αυτό που επιχειρείται σήμερα δεν είναι μια αυθεντική συλλογική αρχιτεκτονική ασφάλειας, αλλά ένα ad hoc σχήμα επιβολής αμερικανικών επιδιώξεων.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε και σε ένα άλλο στοιχείο: ότι η πίεση δεν ασκείται πλέον κυρίως μέσω διεθνών οργανισμών, αλλά απευθείας προς τα κράτη. Αυτό, κατά την άποψή της, παραπέμπει σε μια επιστροφή στο έθνος-κράτος ως πιο εύκολα ελεγχόμενο πολιτικό υποκείμενο. Όπως σημείωσε, είναι πολύ πιο εύκολο να πιεστούν, να εκφοβιστούν ή να καθοδηγηθούν μεμονωμένα κράτη παρά ένας συλλογικός οργανισμός, έστω και αδύναμος. Σε αυτό το σχήμα, ο Αμερικανός πρόεδρος, όπως είπε, απειλεί, εκβιάζει και επιχειρεί να χειραγωγήσει, αντιμετωπίζοντας ακόμη και πρόθυμες κυβερνήσεις σαν να ήταν άποικοι.
Στο τελευταίο μέρος της τοποθέτησής της, η κ. Μπόση απέφυγε να μπει σε σενάρια για το πώς ακριβώς θα εξελιχθεί το επόμενο στάδιο της κρίσης. Προτίμησε να σταθεί στα δεδομένα που είναι ήδη ορατά: ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και οι λεγόμενοι πρόθυμοι συνεχίζουν τον πόλεμο, ότι το Ιράν εξακολουθεί να αντιστέκεται χτυπώντας κατά συγκεκριμένων στρατιωτικών και αμερικανικών στόχων, και ότι μέσα σε αυτή τη σύγκρουση ο Λίβανος ισοπεδώνεται για ακόμη μία φορά, πληρώνοντας τεράστιο τίμημα σε ανθρώπινες ζωές.
Εκεί ακριβώς διατύπωσε και μια από τις πιο αιχμηρές παρατηρήσεις της: ότι δεν βλέπει καμία ουσιαστική ευρωπαϊκή ευαισθησία για τα θύματα στον Λίβανο, σε αντίθεση με την έντονη ηθική και πολιτική κινητοποίηση που είχε υπάρξει σε άλλες συγκρούσεις, όπως στην Ουκρανία. Κατά την άποψή της, αυτή η επιλεκτική ευαισθησία αποκαλύπτει πολλά για τη σημερινή κατάσταση του διεθνούς συστήματος.
Το συνολικό μήνυμα της παρέμβασης της Μαίρης Μπόση ήταν καθαρό: η διεθνής ασφάλεια δεν είναι απλώς τραυματισμένη, αλλά έχει περάσει σε φάση αποσύνθεσης. Στη θέση της, η καθηγήτρια βλέπει ένα πεδίο διεθνούς ανασφάλειας, όπου τα κράτη πιέζονται, οι πόλεμοι διευρύνονται, οι άμαχοι πληρώνουν το κόστος και η ισχύς επιχειρεί να επιβληθεί χωρίς όρια και χωρίς καν προσχήματα.
Δείτε την παρέμβαση της Μαίρης Μπόση: