Την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ζητεί την αποχώρηση των ευρωπαϊκών δυνάμεων από την Κύπρο μετά το τέλος της κρίσης στο Ιράν, η Άγκυρα προχωρά παράλληλα σε νέα ενίσχυση του κατοχικού στρατιωτικού αποτυπώματος στα Κατεχόμενα, όπως αναφέρει η εφημερίδα «ΣΗΜΕΡΙΝΗ».
Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το τελευταίο διάστημα, και ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη τόσο η περιφερειακή αναταραχή όσο και η συζήτηση για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και πιθανή επανέναρξη των συνομιλιών στο Κυπριακό, η Τουρκία ενισχύει τον Αττίλα με νέα αντιαεροπορική πυροβολαρχία HISAR και με αυτοκινούμενο σύστημα ραντάρ ALP-100.
Όπως σημειώνεται, το ραντάρ, το οποίο διαθέτει εμβέλεια 185 χιλιομέτρων, έχει αναπτυχθεί στην περιοχή του σταθμού στην Καντάρα, πάνω στην οροσειρά του Πενταδακτύλου, σε θέση με ιδιαίτερη επιχειρησιακή σημασία. Το συγκεκριμένο σύστημα φέρεται να έχει τη δυνατότητα ταχείας μετακίνησης και ανάπτυξης και σε άλλα σημεία, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Ταυτότητα όπλου: HISAR
Το HISAR («Φρούριο») είναι οικογένεια τουρκικών αντιαεροπορικών πυραυλικών συστημάτων εδάφους-αέρος μικρού έως μέσου βεληνεκούς, που αναπτύσσεται από το 2007. Το πρόγραμμα υλοποιείται κυρίως από τη Roketsan, η οποία έχει την ευθύνη των πυραύλων, και την Aselsan, που αναπτύσσει το μεγαλύτερο μέρος των αισθητήρων, των ηλεκτρονικών και των υποσυστημάτων διοίκησης και ελέγχου.
Η οικογένεια περιλαμβάνει το Hisar-A για μικρές αποστάσεις και το Hisar-O για μέσες αποστάσεις. Οι βασικές εκδόσεις των Hisar-A και Hisar-O χρησιμοποιούν υπέρυθρη καθοδήγηση (infrared homing). Αργότερα παρουσιάστηκε και έκδοση με RF seeker, δηλαδή καθοδήγηση μέσω ραντάρ, με την ονομασία Hisar O+ RF, καθώς και η ναυτική παραλλαγή Hisar-D RF. Η μακράς ακτίνας έκδοση Hisar-U εξελίχθηκε τελικά στο πρόγραμμα Siper, που αφορά αντιαεροπορική άμυνα μεγάλου βεληνεκούς.
Η απαρχή του προγράμματος συνδέεται με την τουρκική απαίτηση για σύστημα αεράμυνας χαμηλού και μέσου ύψους στο πλαίσιο του προγράμματος T-LALADMIS. Το πρώτο αίτημα πληροφοριών εκδόθηκε στις 18 Απριλίου 2007, ενώ το αίτημα υποβολής προσφορών ακολούθησε στις 28 Σεπτεμβρίου 2008. Οι πρώτες δοκιμές έγιναν το 2013 για το Hisar-A και το 2014 για το Hisar-O. Το τελικό συμβόλαιο ανατέθηκε στην Aselsan ως κύριο ανάδοχο στις 20 Ιουνίου 2015. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν επίσης η Tübitak SAGE για κεφαλή και μπαταρία και η Meteksan Savunma για το data link.
Σημαντικό ορόσημο ήρθε στις 7 Δεκεμβρίου 2017, όταν πραγματοποιήθηκε δοκιμή απότομης τροχιάς και επιβεβαιώθηκε η κάλυψη 360 μοιρών, μαζί με ελέγχους στα ραντάρ, στο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, στα ηλεκτροοπτικά και στις επικοινωνίες. Το 2020 ανακοινώθηκε ότι τα πρώτα προϊόντα του Hisar-A θα εισέρχονταν στο τουρκικό οπλοστάσιο. Στις 20 Δεκεμβρίου 2022 ελήφθη η απόφαση για μαζική παραγωγή των συστημάτων αεράμυνας της Τουρκίας.
Στις 15 Δεκεμβρίου 2023 υπογράφηκε σύμβαση άνω των 1,5 δισ. δολαρίων μεταξύ Aselsan, Roketsan, Tübitak SAGE, των Τουρκικών Χερσαίων Δυνάμεων και της Τουρκικής Αεροπορίας για τη μαζική παραγωγή των Hisar, Siper και άλλων αντιαεροπορικών πυραύλων. Οι παραδόσεις προβλέπεται να γίνουν την περίοδο 2025-2029. Το 2024 η Aselsan δήλωσε ότι η παραγωγή συνεχίζεται και ότι τα τσιπ των πυραύλων, των ραντάρ και άλλων ηλεκτρονικών μερών έχουν σχεδιαστεί εγχώρια. Στις 15 Αυγούστου 2024, μπαταρία μαζικής παραγωγής Hisar-O/RF κατέρριψε επιτυχώς αεροσκάφος-στόχο σε απόσταση 40 χιλιομέτρων. Τον Ιανουάριο του 2025, και η υπέρυθρη έκδοση του Hisar-O πέτυχε επιτυχή κατάρριψη στόχου σε νέα δοκιμή.
Συνοπτικά, το HISAR είναι ο βασικός κορμός της τουρκικής πολυεπίπεδης αεράμυνας στα μικρά και μεσαία βεληνεκή, με εγχώρια βιομηχανική στήριξη, πολλαπλές εκδόσεις καθοδήγησης και σαφή πορεία από την ανάπτυξη προς τη μαζική παραγωγή και επιχειρησιακή ένταξη.
Ταυτότητα συστήματος: ALP 100-G
Το ALP 100-G είναι τουρκικό ραντάρ χαμηλού ύψους έγκαιρης προειδοποίησης, τεχνολογίας AESA και αρχιτεκτονικής GaN, που αναπτύσσεται από την Aselsan. Πρόκειται για πολυλειτουργικό σύστημα επιτήρησης αέρος, σχεδιασμένο για τρισδιάστατο εντοπισμό και παρακολούθηση μαχητικών αεροσκαφών, ελικοπτέρων, UAV και πυραύλων cruise. Διαθέτει επίσης ειδική λειτουργία weapon locating, δηλαδή μπορεί να εντοπίζει σημείο εκτόξευσης και πιθανό σημείο πρόσκρουσης εχθρικών πυρών, κάτι που το συνδέει όχι μόνο με αεράμυνα αλλά και με αποστολές έγκαιρης προειδοποίησης και αντεπιβολής πυρών.
Στην ουσία, το ALP 100-G παίζει τον ρόλο του “χαμηλού στρώματος αισθητήρα” μέσα στην τουρκική αρχιτεκτονική αεράμυνας. Σύμφωνα με εξειδικευμένες αμυντικές πηγές, λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ALP 300-G, με έμφαση στους στόχους χαμηλού ίχνους και χαμηλού ύψους, όπως ελικόπτερα σε αιώρηση, drones και απειλές που πετούν κοντά στο έδαφος. Αναφέρεται επίσης ότι είναι S-band AESA ραντάρ, με δυνατότητα παρακολούθησης έως και 1.000 στόχων, στοιχείο που δείχνει ότι δεν μιλάμε για απλό τακτικό ραντάρ σημείου αλλά για σοβαρό κόμβο αεράμυνας.
Το σύστημα μπήκε επίσημα στο τουρκικό οπλοστάσιο στις 8 Απριλίου 2025, μετά την ολοκλήρωση δοκιμών και διαδικασιών αποδοχής. Η ένταξή του παρουσιάστηκε ως σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της τουρκικής επιτήρησης αεροπορικών απειλών σε χαμηλό ύψος.
Στις 27 Αυγούστου 2025, στο πλαίσιο της παρουσίασης του τουρκικού πλέγματος αεράμυνας Steel Dome, η Aselsan ανακοίνωσε την παράδοση 47 κρίσιμων υποσυστημάτων αξίας περίπου 460 εκατ. δολαρίων στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις. Στις παραδόσεις αυτές περιλαμβάνονταν συστήματα των οικογενειών SİPER, HİSAR, KORKUT, ALP και PUHU, πράγμα που δείχνει ότι το ALP 100-G εντάσσεται σε ευρύτερο δικτυοκεντρικό σχήμα και δεν λειτουργεί ως μεμονωμένο ραντάρ.
Ως προς τις εξαγωγές, η εικόνα είναι πιο θολή. Αμυντικά δημοσιεύματα του 2026 ανέφεραν ότι η Aselsan κατέγραψε την πρώτη εξαγωγή των ALP 300-G και ALP 100-G, χωρίς όμως να κατονομάζεται επίσημα ο πελάτης. Ξεχωριστά δημοσιεύματα του Φεβρουαρίου 2026 συνέδεσαν το ALP-100G με παράδοση στη Σομαλία, αλλά στις πηγές που εξέτασα δεν βρήκα επίσημη τουρκική επιβεβαίωση που να κατονομάζει ρητά τη Σομαλία ως τελικό χρήστη του συγκεκριμένου συστήματος.
Συνοπτικά: το ALP 100-G είναι ένα σύγχρονο τουρκικό ραντάρ αεράμυνας χαμηλού ύψους, με σαφή αποστολή στην ανίχνευση δύσκολων χαμηλά ιπτάμενων απειλών και με ρόλο-κλειδί μέσα στο Steel Dome. Δεν είναι “άλλο ένα ραντάρ”. Είναι κρίκος της τουρκικής προσπάθειας να στήσει πολυεπίπεδη, εγχώρια και δικτυωμένη αεράμυνα.
Η ενίσχυση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς, κατά τη «ΣΗΜΕΡΙΝΗ», δεν πρόκειται για μεμονωμένη κίνηση, αλλά για τμήμα ευρύτερης αναβάθμισης της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πληροφορία ότι το Σύνταγμα Καταδρομών των κατοχικών δυνάμεων, με έδρα τη Χαλεύκα, έχει πλέον αναβαθμιστεί σε Ταξιαρχία.
Οι κινήσεις αυτές, σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρει η κυπριακή εφημερίδα, έρχονται να υπογραμμίσουν την αντίφαση ανάμεσα στη ρητορική της Άγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης της παρουσίας τρίτων δυνάμεων στην Κύπρο και στην ίδια στιγμή τη δική της συστηματική στρατιωτική ενίσχυση των κατοχικών δομών.
Σε μια περίοδο κατά την οποία γίνεται λόγος για διάλογο, αποκλιμάκωση και επαναπροσέγγιση, η τουρκική πλευρά δείχνει, στην πράξη, να επενδύει στην περαιτέρω θωράκιση των κατοχικών της θέσεων, ενισχύοντας τόσο την αεράμυνα όσο και τις χερσαίες δυνάμεις της στα Κατεχόμενα.