Μια εικόνα από ελληνικό λιμάνι, σχεδόν γεμάτο από σκάφη με τουρκική σημαία, ήταν αρκετή για να προκαλέσει νέα συζήτηση στην Τουρκία σχετικά με την απώλεια ανταγωνιστικότητας του θαλάσσιου τουρισμού της.
Ο γνωστός αρθρογράφος της Hürriyet, Φατίχ Τσεκίργκε, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι ολοένα και περισσότεροι Τούρκοι ιδιοκτήτες σκαφών εγκαταλείπουν τις τουρκικές μαρίνες και κατευθύνονται προς τα ελληνικά νησιά.
Η φωτογραφία που δημοσιεύει στη στήλη του παρουσιάζει, όπως αναφέρει, ένα ελληνικό λιμάνι «σχεδόν πλήρως γεμάτο με σκάφη τουρκικής σημαίας». Ο ίδιος τη χαρακτηρίζει «τεκμήριο» των προειδοποιήσεων που είχε απευθύνει το προηγούμενο διάστημα για την κατάσταση στις τουρκικές ακτές.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν αφορά μόνο τις επιλογές ορισμένων εύπορων ιδιοκτητών σκαφών. Αποτυπώνει μια ευρύτερη μετατόπιση τουριστικής δραστηριότητας, κατανάλωσης και εισοδήματος από τα τουρκικά παράλια προς τα ελληνικά νησιά του ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων.
Τα ελληνικά νησιά γεμίζουν τουρκικά σκάφη
Σύμφωνα με τον Τσεκίργκε, οι Τούρκοι σκαφάδες επιλέγουν πλέον συστηματικά τη Λέρο, την Κάλυμνο, την Κω, τη Σύμη, τη Νίσυρο και τη Σάμο.
Η εικόνα δεν περιορίζεται στις οργανωμένες μαρίνες. Ο αρθρογράφος επικαλείται αναρτήσεις Τούρκων ιδιοκτητών σκαφών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίοι αναφέρουν ότι ακόμη και οι μικροί όρμοι των ελληνικών νησιών έχουν γεμίσει από τουρκικά σκάφη.
Το μήνυμα προς όσους σχεδιάζουν να τους ακολουθήσουν είναι χαρακτηριστικό: Φτάστε νωρίς, γιατί δεν υπάρχει χώρος ούτε για αγκυροβόλιο.
Οι αναρτήσεις αυτές μετατρέπονται σε μια άτυπη διαφήμιση των ελληνικών προορισμών μέσα στην ίδια την Τουρκία. Οι εμπειρίες των επισκεπτών, οι φωτογραφίες και οι πληροφορίες για τις τιμές διαδίδονται από στόμα σε στόμα και μέσω των κοινωνικών δικτύων, δημιουργώντας ένα διαρκώς αυξανόμενο ρεύμα προς την ελληνική πλευρά του Αιγαίου.
Γιατί εγκαταλείπουν τις τουρκικές ακτές
Ο Τσεκίργκε εντοπίζει τρεις βασικούς λόγους πίσω από τη μετακίνηση: τους αυστηρούς ελέγχους, τη ρύπανση και το υψηλό κόστος.
Όπως υποστηρίζει, οι έλεγχοι των τουρκικών αρχών φτάνουν ακόμη και στην κατανάλωση αλκοόλ από όσους βρίσκονται σε αγκυροβόλια. Την ίδια στιγμή, η ρύπανση σε τμήματα των τουρκικών ακτών περιορίζει την ελκυστικότητα προορισμών που άλλοτε αποτελούσαν ισχυρά σημεία αναφοράς για τον θαλάσσιο τουρισμό.
Ο καθοριστικότερος παράγοντας, ωστόσο, φαίνεται πως είναι οι τιμές στα παραθαλάσσια εστιατόρια και στις τουριστικές επιχειρήσεις.
Μεταξύ των Τούρκων σκαφάδων κυριαρχεί, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, η άποψη ότι ένα γεύμα που στη Ρόδο μπορεί να κοστίσει περίπου 100 ευρώ, σε περιοχές όπως το Μπόντρουμ, η αρχαία Αλικαρνασσός, ενδέχεται να φτάσει από τα 300 μέχρι και τα 500 ευρώ.
Η διαφορά είναι τεράστια και εξηγεί γιατί ιδιοκτήτες σκαφών, ακόμη και αν διαθέτουν υψηλή αγοραστική δύναμη, επιλέγουν να περάσουν απέναντι. Η Ελλάδα δεν κερδίζει μόνο επισκέπτες. Κερδίζει διανυκτερεύσεις, ελλιμενισμούς, κατανάλωση, ανεφοδιασμό και τουριστικά έσοδα που διαφορετικά θα παρέμεναν στην Τουρκία.
Ανησυχία σε Μπόντρουμ, Μαρμαρίδα και Φετιγιέ
Ο Φατίχ Τσεκίργκε αναγνωρίζει ότι η τουρκική τουριστική πολιτική είχε σημαντικές επιτυχίες τα προηγούμενα χρόνια και ότι οι στόχοι για τα συνολικά τουριστικά έσοδα επιτεύχθηκαν. Προειδοποιεί, όμως, ότι πίσω από τη γενική εικόνα υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ανησυχίας.
Η Μαρμαρίδα, η Φετιγιέ και κυρίως το Μπόντρουμ εμφανίζουν σημάδια κόπωσης. Πρόκειται για περιοχές που αποτελούσαν τη βιτρίνα του τουρκικού τουρισμού στο Αιγαίο, αλλά πλέον δέχονται πίεση από το αυξημένο κόστος και τον ανταγωνισμό των γειτονικών ελληνικών νησιών.
Παράλληλα, ολοένα και περισσότεροι ξένοι επισκέπτες κατευθύνονται προς την Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία, ενώ ακόμη και η Αίγυπτος κερδίζει έδαφος. Κατά τον Τούρκο αρθρογράφο, η τουρκική αγορά στηρίζεται πλέον σε μεγάλο βαθμό στους Ρώσους τουρίστες, ενώ οι αφίξεις από το Ιράν έχουν επηρεαστεί από τις περιφερειακές εξελίξεις.
Η καθημερινότητα νικά τη ρητορική
Η εικόνα των τουρκικών σκαφών στα ελληνικά λιμάνια έχει και μια ευρύτερη διάσταση. Την ώρα που η πολιτική ρητορική της Άγκυρας επιχειρεί συχνά να παρουσιάσει το Αιγαίο ως πεδίο ανταγωνισμού και αντιπαράθεσης, οι ίδιοι οι Τούρκοι πολίτες επιλέγουν τα ελληνικά νησιά για τις διακοπές τους.
Ψηφίζουν, ουσιαστικά, με τις άγκυρές τους.
Επιλέγουν τις ελληνικές υπηρεσίες, τις ελληνικές μαρίνες, την ελληνική εστίαση και τους ελληνικούς προορισμούς επειδή τους θεωρούν οικονομικότερους και ελκυστικότερους. Η επιλογή τους αποτελεί μια σιωπηρή ψήφο εμπιστοσύνης προς τα νησιά του Αιγαίου, αλλά και ένα σοβαρό μήνυμα προς την τουρκική τουριστική βιομηχανία.
Η Τουρκία κινδυνεύει να χάσει ένα τμήμα της αγοράς στο οποίο θεωρούσε ότι διέθετε φυσικό πλεονέκτημα. Και όταν ακόμη και τα σκάφη με τουρκική σημαία γεμίζουν τα ελληνικά λιμάνια, το πρόβλημα δεν μπορεί πλέον να αποδοθεί σε ξένη προπαγάνδα ή σε συγκυριακές δυσκολίες.
Είναι μια πραγματικότητα ορατή στις μαρίνες, στα εστιατόρια και στους όρμους του Αιγαίου.