Σαφές μήνυμα κατά της αποδοχής των τουρκικών τετελεσμένων στην Κύπρο έστειλε ο Προκόπης Παυλόπουλος από τη Λευκωσία, προειδοποιώντας ότι η έναρξη ουσιαστικού διαλόγου χωρίς προηγούμενη υποχώρηση της Άγκυρας από τις ακραίες θέσεις της εγκυμονεί κινδύνους για την ελληνική και την κυπριακή πλευρά.
Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ακαδημαϊκός και επίτιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μίλησε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στην εκδήλωση για τα 150 χρόνια της εφημερίδας «Εστία», αναπτύσσοντας τις προϋποθέσεις που, κατά την τοποθέτησή του, καθιστούν μια λύση του Κυπριακού δίκαιη και βιώσιμη.
Κεντρική θέση της παρέμβασής του ήταν ότι η επίλυση του ζητήματος οφείλει να στηρίζεται αποκλειστικά στη διεθνή και την ευρωπαϊκή νομιμότητα, διασφαλίζοντας την υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κυρίαρχου κράτους και πλήρους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης.
Ο κ. Παυλόπουλος απέρριψε την τουρκική επιδίωξη για δύο κράτη, χαρακτηρίζοντας τις σχετικές θέσεις παράλογες, προκλητικά μαξιμαλιστικές και αντίθετες προς το Διεθνές και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι ένας διάλογος χωρίς ουσιώδη μετακίνηση της Τουρκίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποχωρήσεις της ελληνικής και της κυπριακής πλευράς μπροστά στους τουρκικούς εκβιασμούς.
Όπως υποστήριξε, η Άγκυρα επιχειρεί διαχρονικά να παγιώνει τετελεσμένα όταν διαπιστώνει δισταγμούς, ανοχή και υποχωρητικότητα. Στο πλαίσιο αυτό, άσκησε κριτική στη διεθνή, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις ευρωπαϊκή, ανοχή απέναντι στην τουρκική συμπεριφορά.
Αποχώρηση στρατευμάτων και τέλος στις εγγυήσεις
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στις προϋποθέσεις ασφάλειας και κυριαρχίας. Σύμφωνα με τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στο έδαφος ενός κυρίαρχου κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορούν να παραμένουν στρατεύματα κατοχής ούτε να ισχύουν εγγυήσεις τρίτων κρατών.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι πρέπει να αποχωρήσουν σταδιακά όλοι οι έποικοι που εγκατέστησε η Τουρκία και να επιστρέψουν στις εστίες τους οι νόμιμοι ιδιοκτήτες των κατεχόμενων ακινήτων, με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τη σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Αναπτύσσοντας τις θέσεις του για την ευρωπαϊκή διάσταση του Κυπριακού, τόνισε ότι απαιτούνται μία διεθνής νομική προσωπικότητα, μία ιθαγένεια και ενιαία, δημοκρατικά νομιμοποιημένη έννομη τάξη. Συνέδεσε τις προϋποθέσεις αυτές με την αποτελεσματική εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου, την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τη διάκριση των εξουσιών και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Υπογράμμισε επίσης ότι η κυριαρχία προϋποθέτει πραγματική δυνατότητα διασφάλισης της εδαφικής ακεραιότητας, της δημόσιας τάξης και της εθνικής ασφάλειας.
Αιχμές για το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στην ομιλία του περιέλαβε εκτενή αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας και στη σημασία του για την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ιδίως στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα.
Ο κ. Παυλόπουλος υποστήριξε ότι η Τουρκία αποδέχεται κατά το δοκούν τους σχετικούς κανόνες και χαρακτήρισε το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 νομικώς παντελώς ανυπόστατο. Επισήμανε ότι η καταχώρισή του στον ΟΗΕ δεν του προσδίδει νομικό κύρος, καθώς αποτελεί τυπική διαδικασία και δεν συνιστά αναγνώριση της νομικής ισχύος του.
Ζήτησε, ακόμη, να προβάλλεται διεθνώς με μεγαλύτερη σταθερότητα και σαφήνεια η ευρωπαϊκή θέση κατά του μνημονίου.
Η ιστορική σχέση της «Εστίας» με την Κύπρο
Στο ιστορικό σκέλος της ομιλίας του, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε στη διαδρομή της «Εστίας» και στους δεσμούς της οικογένειας Κύρου με την Κύπρο.
Στάθηκε στην καταγωγή του Άδωνι Κύρου από την Καρπασία, στη στήριξη της εφημερίδας στον αγώνα της ΕΟΚΑ και στην προσήλωσή της στο αίτημα της Ένωσης. Παράλληλα, περιέγραψε τη ρήξη του Κύρου Κύρου με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου, αναγνωρίζοντας ότι ο Μακάριος κλήθηκε να αποφασίσει υπό ασφυκτικές συνθήκες.
Ολοκληρώνοντας την πολιτική του παρέμβαση, ο κ. Παυλόπουλος επέμεινε ότι μια αποδεκτή λύση πρέπει να υπηρετεί ουσιαστικά τη διεθνή και την ευρωπαϊκή νομιμότητα. Διαφορετικά, προειδοποίησε, υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω θεσμικής και πολιτικής αποδυνάμωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας.