Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε επικίνδυνη φάση κλιμάκωσης, με το Ιράν να ανεβάζει δραματικά τους τόνους και να προειδοποιεί για «μηδενική αυτοσυγκράτηση», την ώρα που οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές τινάζουν στον αέρα τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με το France 24, ιρανικά πλήγματα στο μεγαλύτερο εργοστάσιο υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο, στο Ras Laffan του Κατάρ, αλλά και σε διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ, προκάλεσαν σοκ στις διεθνείς αγορές, πυροδοτώντας άλμα στις τιμές ενέργειας και εντείνοντας τους φόβους για παγκόσμια οικονομική αστάθεια.
Η αντίδραση ήταν άμεση: το Brent εκτινάχθηκε έως και 10%, φτάνοντας τα 119 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει στα 112, ενώ οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη σημείωσαν άνοδο 35%. Το μήνυμα ήταν σαφές — η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο στρατιωτικό πεδίο, αλλά περνά ευθέως στην καρδιά της παγκόσμιας οικονομίας.
Το χτύπημα στο Ras Laffan, που θεωρείται κομβικό για την παγκόσμια τροφοδοσία LNG, προκάλεσε «εκτεταμένες ζημιές», σύμφωνα με την QatarEnergy. Η Ντόχα κατήγγειλε ανοιχτά την Τεχεράνη, με τον πρωθυπουργό του Κατάρ να κάνει λόγο για κατάφωρη παραβίαση των δεσμεύσεων του Ιράν, τονίζοντας ότι οι επιθέσεις ξεφεύγουν πλέον από τον αρχικό στόχο των αμερικανικών συμφερόντων.
Παράλληλα, η κρίση εξαπλώνεται γεωγραφικά. Στη Σαουδική Αραβία, drone έπληξε το διυλιστήριο Samref στο Γιανμπού, ενώ στο Κουβέιτ επιθέσεις προκάλεσαν πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις συνολικής δυναμικότητας 800.000 βαρελιών ημερησίως. Ακόμη και στο Ισραήλ, αναφέρθηκαν πλήγματα σε διυλιστήριο στη Χάιφα, γεγονός που δείχνει ότι η σύγκρουση αποκτά πολυμέτωπο χαρακτήρα.
Στο πολιτικό επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανεβάζουν την πίεση. Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι η Ουάσινγκτον θα απαντήσει δυναμικά εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές του Κόλπου, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο πλήγματος στο κοίτασμα South Pars, που καλύπτει περίπου το 70% των ενεργειακών αναγκών του Ιράν.
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν σκληρή και χωρίς περιθώρια παρερμηνειών. Η στρατιωτική διοίκηση Khatam al-Anbiya μίλησε για «πλήρη καταστροφή» των ενεργειακών υποδομών της περιοχής σε περίπτωση νέων επιθέσεων, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ξεκαθάρισε ότι το Ιράν θα επιδείξει «μηδενική αυτοσυγκράτηση» αν δεχθεί νέο πλήγμα.
Την ίδια στιγμή, το Στενό του Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο της κρίσης. Ο αποκλεισμός του από το Ιράν έχει ήδη διαταράξει τη ροή ενέργειας, με μεγάλες οικονομίες όπως η Κίνα και η Ινδία να εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις προμήθειες τους. Στην Ασία καταγράφονται ήδη ελλείψεις καυσίμων και μεγάλες ουρές στα πρατήρια, ενώ η πίεση μεταφέρεται σταδιακά και στην Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις επιχειρούν να περιορίσουν την κρίση. Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία και Ολλανδία δηλώνουν έτοιμες να συμβάλουν στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, χωρίς όμως σαφές επιχειρησιακό σχέδιο. Ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε άμεσες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν, προειδοποιώντας για «απερίσκεπτη κλιμάκωση», ενώ ο Κιρ Στάρμερ έκανε λόγο για κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.
Στο πεδίο, ωστόσο, δεν διαφαίνεται άμεση αποκλιμάκωση. Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το τέλος του πολέμου, επιβεβαιώνοντας ότι η σύγκρουση βαδίζει προς έναν πόλεμο φθοράς χωρίς σαφή στρατηγικό ορίζοντα.
Την ώρα που η γεωπολιτική ένταση κορυφώνεται, στο εσωτερικό του Ιράν η εικόνα παραμένει αντιφατική. Παρά τις αναφορές για χιλιάδες νεκρούς από τις επιδρομές, η καθημερινότητα στην Τεχεράνη συνεχίζεται, με την αγορά να λειτουργεί και τους πολίτες να προετοιμάζονται για το Νορούζ. Μια εικόνα που δείχνει ότι, προς το παρόν, το καθεστώς διατηρεί τον έλεγχο, παρά τα χτυπήματα.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η σύγκρουση περνά σε νέο επίπεδο, όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε όπλο και η οικονομία σε πεδίο μάχης. Και όσο το Ιράν μιλά για «μηδενική αυτοσυγκράτηση», τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για μια αλυσιδωτή κρίση χωρίς εύκολη έξοδο.