Η Τουρκία προχωρά σε ακόμη βαθύτερη οικονομική και ενεργειακή διείσδυση στη Συρία, με την Άγκυρα να δηλώνει πλέον έτοιμη να συνεργαστεί άμεσα με τη Δαμασκό για την αναζήτηση και εκμετάλλευση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Την πρόθεση αυτή ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη συριακή πρωτεύουσα, όπου συναντήθηκε με τον Σύρο ομόλογό του Μοχαμάντ αλ Μπασίρ.
Όπως δήλωσε, η τουρκική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία TPAO, αλλά και ιδιωτικές τουρκικές ενεργειακές εταιρείες, είναι έτοιμες να ξεκινήσουν σεισμολογικές έρευνες και διερευνητικές γεωτρήσεις τόσο στην ξηρά όσο και στις θαλάσσιες περιοχές της Συρίας.
Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τη στενή πολιτική και στρατιωτική σχέση με τη νέα συριακή ηγεσία σε μακροπρόθεσμη οικονομική και ενεργειακή παρουσία.
Η TPAO επεκτείνεται από τη Σομαλία και τη Λιβύη στη Συρία
Η σχεδιαζόμενη δραστηριοποίηση στη Συρία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επέκτασης της Τουρκίας στον ενεργειακό τομέα εκτός των συνόρων της.
Η TPAO έχει ήδη αναπτύξει δραστηριότητα στα ανοικτά της Σομαλίας, όπου πραγματοποιεί έρευνες για υδρογονάνθρακες, ενώ έχει αποκτήσει και δικαιώματα για έρευνες σε υπεράκτιες περιοχές της Λιβύης.
Η προσθήκη της Συρίας σε αυτό το δίκτυο δημιουργεί έναν νέο άξονα τουρκικής ενεργειακής παρουσίας που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι το Κέρας της Αφρικής.
Για την Άγκυρα, η στρατηγική αυτή δεν αφορά μόνο την αναζήτηση νέων πηγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Συνδέεται και με την ευρύτερη προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει τον γεωπολιτικό της ρόλο μέσω ενεργειακών συμφωνιών, υποδομών και κρατικών εταιρειών.
Σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις σε ξηρά και θάλασσα
Ο Μπαϊρακτάρ ξεκαθάρισε ότι το ενδιαφέρον της Τουρκίας δεν περιορίζεται σε μία μόνο κατηγορία κοιτασμάτων ή σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή της Συρίας.
Η τουρκική πλευρά εξετάζει έρευνες τόσο σε χερσαίες περιοχές όσο και στην ανοικτή θάλασσα.
Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία μπορεί δυνητικά να επεκταθεί σε ένα μεγάλο εύρος ενεργειακών υποδομών, από την εξερεύνηση και παραγωγή μέχρι τη μεταφορά και ενδεχομένως την επεξεργασία υδρογονανθράκων.
Για τη Συρία, η οποία προσπαθεί να ανασυγκροτήσει μια οικονομία που έχει υποστεί τεράστιες καταστροφές μετά από χρόνια πολέμου, η εκμετάλλευση ενεργειακών πόρων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποκατάσταση της βιομηχανίας, της ηλεκτροπαραγωγής και των δημοσίων εσόδων.
Για την Τουρκία, από την άλλη πλευρά, η συμμετοχή από το αρχικό στάδιο της ανοικοδόμησης της ενεργειακής βιομηχανίας προσφέρει σημαντικό οικονομικό αλλά και στρατηγικό πλεονέκτημα.
Τριπλασιάζεται η ηλεκτρική διασύνδεση
Οι δύο χώρες δεν περιορίζονται στα σχέδια για πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Ενέργειας, νέες υποδομές πρόκειται να τεθούν σε λειτουργία μέσα στις επόμενες εβδομάδες, αυξάνοντας σημαντικά τη δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από την Τουρκία προς τη Συρία.
Ο Μπαϊρακτάρ ανακοίνωσε ότι η συνολική χωρητικότητα ηλεκτρικής διασύνδεσης θα ξεπεράσει τα 800 μεγαβάτ, περίπου τριπλασιάζοντας τις υφιστάμενες δυνατότητες.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συριακή οικονομία, καθώς οι καταστροφές στο ηλεκτρικό δίκτυο και η έλλειψη παραγωγικής ικανότητας αποτελούν εδώ και χρόνια ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της χώρας.
Η αυξανόμενη εξάρτηση της Συρίας από εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια από την Τουρκία, όμως, δημιουργεί παράλληλα μια νέα σχέση οικονομικής εξάρτησης μεταξύ Δαμασκού και Άγκυρας.
Στο στόχαστρο και τα φωσφορικά άλατα
Η ενεργειακή συνεργασία επεκτείνεται και στον μεταλλευτικό τομέα.
Κατά την επίσκεψη Μπαϊρακτάρ στη Δαμασκό, η τουρκική κρατική εταιρεία εξόρυξης MTA IC και η Γενική Διεύθυνση Ορυκτών Πόρων της Συρίας υπέγραψαν μη δεσμευτική συμφωνία για την αξιοποίηση των συριακών κοιτασμάτων φωσφορικών αλάτων.
Η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για πιθανή δημιουργία κοινής εταιρείας ή κοινοπραξίας στο μέλλον.
Τα φωσφορικά άλατα αποτελούν σημαντική πρώτη ύλη, κυρίως για την παραγωγή λιπασμάτων, και η Συρία διαθέτει σημαντικά αποθέματα.
Η εμπλοκή τουρκικών κρατικών εταιρειών στον συγκεκριμένο τομέα δείχνει ότι η Άγκυρα δεν βλέπει τη συριακή αγορά μόνο μέσα από το πρίσμα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αλλά επιδιώκει πρόσβαση σε ένα ευρύτερο φάσμα στρατηγικών πρώτων υλών.
Από τη στρατιωτική επιρροή στην οικονομική εδραίωση
Η νέα συνεργασία Άγκυρας–Δαμασκού έχει σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Η Τουρκία επιχειρεί σταδιακά να περάσει από τη φάση της άμεσης στρατιωτικής και πολιτικής εμπλοκής στη φάση της οικονομικής εδραίωσης.
Ενέργεια, ηλεκτρισμός, πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ορυκτός πλούτος μετατρέπονται σε εργαλεία μακροπρόθεσμης επιρροής.
Η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει κεντρικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Συρίας, όχι μόνο ως πολιτικός και στρατιωτικός εταίρος αλλά και ως βασικός προμηθευτής ενέργειας, επενδυτής και διαχειριστής κρίσιμων υποδομών.
Μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τη διμερή σχέση Τουρκίας–Συρίας.
Η ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στις ενεργειακές και μεταλλευτικές υποδομές της Συρίας μεταβάλλει τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί τουρκική στρατιωτική εδραίωση στη συριακή επικράτεια.
Έτσι, ενώ η Άγκυρα παρουσιάζει τις νέες συμφωνίες ως οικονομική συνεργασία και συμβολή στην ανοικοδόμηση της Συρίας, το βάθος και το εύρος της παρουσίας που επιχειρεί να εξασφαλίσει δείχνουν ότι βρίσκεται σε εξέλιξη κάτι πολύ μεγαλύτερο: η προσπάθεια δημιουργίας μιας μόνιμης τουρκικής σφαίρας επιρροής στη μεταπολεμική Συρία.