Με επίκεντρο τη Γαλλία και προεκτάσεις στην υπόλοιπη Ευρώπη, ο Σταύρος Καλεντερίδης αναλύει την κοινωνική δυσαρέσκεια, την οικονομική πίεση και την αντιπαράθεση για την πολιτική αξιοποίηση των διαμαρτυριών. Στη διαδικτυακή εκπομπή του, την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, υποστηρίζει ότι πίσω από τις εικόνες συγκρούσεων βρίσκεται μια βαθύτερη κρίση: η απομάκρυνση των πολιτικών ηγεσιών από τις ανάγκες των κοινωνιών.
Κεντρική θέση στην ανάλυσή του έχει η εκτίμηση ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με το ενεργειακό κόστος και τις επιλογές επανεξοπλισμού, επιβαρύνει τους πολίτες, ενώ βασικές κοινωνικές υπηρεσίες υποχωρούν.
Ακρίβεια, παιδεία και εγκατάλειψη της περιφέρειας
Σύμφωνα με την περιγραφή του, οι φοιτητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία αποτέλεσαν την αφετηρία για να εκφραστούν ευρύτερες κοινωνικές αντιδράσεις. Στα προβλήματα που παραθέτει περιλαμβάνονται οι ανεπαρκείς εκπαιδευτικές υποδομές, οι ελλείψεις διδακτικού προσωπικού και οι υπερφορτωμένες αίθουσες.
Ωστόσο, επιμένει ότι η κρίση υπερβαίνει την εκπαίδευση. Το κόστος διαβίωσης, τα καύσιμα και η ανασφάλεια για τον χειμώνα συνθέτουν, κατά την εκτίμησή του, ένα περιβάλλον ασφυκτικής πίεσης για τα νοικοκυριά.
Ιδιαίτερο βάρος δίνει στην εγκατάλειψη της γαλλικής περιφέρειας, την οποία συνδέει με αντίστοιχα προβλήματα στην Ελλάδα. Περιγράφει περιοχές με ελλείψεις σε γιατρούς, υγειονομικό εξοπλισμό, συγκοινωνίες και εκπαιδευτικές υπηρεσίες, αλλά και με περιορισμένες οικονομικές ευκαιρίες. Η κοινωνική απομόνωση της υπαίθρου αποτελεί, όπως τονίζει, κρίσιμο ζήτημα που δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς στον δημόσιο διάλογο.
Η διαμαρτυρία ως στοιχείο της γαλλικής πολιτικής κουλτούρας
Ο Σταύρος Καλεντερίδης εξηγεί ότι οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία πρέπει να εξετάζονται και μέσα από την πολιτική παράδοση της χώρας. Κατά την προσέγγισή του, οι απεργίες και οι διαδηλώσεις αποτελούν καθιερωμένους τρόπους συμμετοχής στα κοινά, πέρα από την εκλογική διαδικασία.
Συνδέει αυτήν την αντίληψη με την κληρονομιά της Γαλλικής Επανάστασης: οι πολίτες αντιμετωπίζουν το κράτος ως δικό τους και τους κυβερνώντες ως προσωρινούς διαχειριστές, από τους οποίους απαιτούν λογοδοσία.
Παράλληλα, διαχωρίζει τα κοινωνικά αιτήματα από τις καταστροφές. Καταδικάζει τις επιθέσεις σε καταστήματα και δημόσια περιουσία, ενώ ασκεί έντονη κριτική και στην αστυνομική βία. Υποστηρίζει ότι η μετατροπή της κοινωνικής αντιπαράθεσης σε σύγκρουση στους δρόμους απομακρύνει τη συζήτηση από τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.
Μακρόν, Μελανσόν και Λεπέν: Τρεις πόλοι στην ίδια κρίση
Στο πολιτικό σκέλος, διακρίνει τρεις βασικούς πόλους. Στον Εμανουέλ Μακρόν αποδίδει την ευθύνη για πολιτικές επιλογές που, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν εντείνει την οικονομική δυσπραγία και το χάσμα ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία.
Για τον Ζαν-Λικ Μελανσόν εκτιμά ότι επιχειρεί να εκφράσει και να μετατρέψει σε πολιτική επιρροή τη δυναμική των κινητοποιήσεων. Παράλληλα, επικρίνει την κομματική αξιοποίηση της κοινωνικής διαμαρτυρίας, θεωρώντας ότι μπορεί να περιορίσει την αυτονομία των αιτημάτων της.
Αντίστοιχα, εκτιμά ότι η Μαρίν Λεπέν επιχειρεί να αξιοποιήσει την ανασφάλεια που προκαλούν οι καταστροφές, προβάλλοντας την ανάγκη αποκατάστασης της τάξης. Προειδοποιεί ότι η κατεύθυνση αυτή μπορεί να ενισχύσει αιτήματα για περισσότερη καταστολή και περιορισμό ελευθεριών.
Ο ίδιος διατυπώνει επίσης το ενδεχόμενο μια μελλοντική επικράτηση της Λεπέν να μη συνεπάγεται ουσιαστική αλλαγή των βασικών ευρωπαϊκών επιλογών. Ως παράδειγμα επικαλείται την Τζόρτζια Μελόνι, υποστηρίζοντας ότι η αντισυστημική ρητορική μπορεί να συνυπάρχει με τη συνέχιση κεντρικών πολιτικών του υφιστάμενου συστήματος.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και η αναφορά στην Αλβανία
Για τον αναλυτή, η γαλλική περίπτωση εντάσσεται σε μια ευρύτερη κρίση πολιτικής εκπροσώπησης. Υποστηρίζει ότι διαφορετικές ευρωπαϊκές κοινωνίες αντιμετωπίζουν κοινά προβλήματα: οικονομική πίεση, υποχώρηση δημόσιων υπηρεσιών και αίσθημα αποκλεισμού από τις αποφάσεις.
Στην ίδια συζήτηση εντάσσει την Αλβανία, ασκώντας σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση του Έντι Ράμα. Αναφέρεται σε καταγγελίες για διαφθορά και σε αντιδράσεις γύρω από επενδυτικά σχέδια που συνδέει με τον Τζάρεντ Κούσνερ. Κατά την εκτίμησή του, και εκεί αναδεικνύεται η σύγκρουση ανάμεσα στις κυβερνητικές επιλογές και στην απαίτηση των πολιτών να έχουν λόγο για το μέλλον του τόπου τους.
«Δημοκρατία είναι να αποφασίζεις»
Το καταληκτικό μήνυμα της παρέμβασής του αφορά την ανάγκη μιας δημοκρατικής εναλλακτικής με ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης απορρίπτει τόσο την καταστροφή ως πολιτική διέξοδο όσο και την καταστολή ως απάντηση στην κοινωνική δυσαρέσκεια. Θεωρεί ότι η διαμαρτυρία, όταν δεν μετατρέπεται σε πραγματική δυνατότητα επηρεασμού των αποφάσεων, αφήνει ανέπαφο το πρόβλημα της εκπροσώπησης.
«Δημοκρατία είναι να αποφασίζεις εσύ», υπογραμμίζει, συνοψίζοντας τη θέση του ότι οι πολίτες πρέπει να διαθέτουν ουσιαστική εξουσία στη διαμόρφωση των πολιτικών που καθορίζουν τη ζωή τους.