Η πρόσφατη διπλωματική προσέγγιση της Αιγύπτου προς το Κατάρ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η περιφερειακή ενεργειακή συνεργασία διαμορφώνει ολοένα και περισσότερο τα ουσιαστικά συμφέροντα ασφάλειας του Καΐρου. Στις 15 Μαρτίου 2026, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελατί, έφτασε στη Ντόχα, ξεκινώντας μια περιοδεία στην περιοχή με στόχο την «παρακολούθηση των περιφερειακών εξελίξεων» και τη μεταφορά μηνύματος αλληλεγγύης προς τον εμίρη του Κατάρ μετά από ιρανικές επιθετικές ενέργειες.
Η επίσκεψη, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολής του προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι, λαμβάνει χώρα εν μέσω του πολέμου δύο εβδομάδων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν — μιας σύγκρουσης που έχει ήδη διαταράξει τις προμήθειες πετρελαίου και έχει εντείνει την περιφερειακή αστάθεια. Παρότι το Κάιρο παρουσιάζει αυτή την «περιοδεία αλληλεγγύης» ως απαραίτητο μηχανισμό διπλωματικού συντονισμού, στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα στρατηγικό κατάλοιπο μιας αποτυχημένης εποχής. Η εξάρτηση της Αιγύπτου από τη διαμεσολαβούμενη από το Κατάρ διπλωματία δεν είναι απλώς αναχρονιστική αλλά και επικίνδυνη. Η πραγματική ασφάλεια της Αιγύπτου το 2026 δεν βρίσκεται πλέον στις άδειες αίθουσες των ανακτόρων της Ντόχα, αλλά συνδέεται με την αναδυόμενη «ψυχρή ειρήνη LNG» και τις εμπορικές ενεργειακές συμφωνίες με το Ισραήλ.
Η θέση του αιγυπτιακού Υπουργείου Εξωτερικών ότι η ασφάλεια του Κατάρ και του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου είναι «αδιαχώριστη» από την εθνική ασφάλεια της Αιγύπτου αγνοεί την πραγματικότητα των εμπλεκόμενων δρώντων. Το Κατάρ έχει επί μακρόν λειτουργήσει ως βασικός χρηματοδότης ισλαμιστικών κινημάτων, συμπεριλαμβανομένων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας και της Χαμάς — οργανώσεων που ιστορικά επιδίωξαν την αποσταθεροποίηση του αιγυπτιακού κράτους. Το να επιδιώκει το Κάιρο «συντονισμό και διαβούλευση» με ένα καθεστώς που διαθέτει ένα «καταστροφικό» ιστορικό εξαγοράς ειρήνης με τρομοκρατικές ομάδες αποτελεί στρατηγικό σφάλμα.
Η χρονική συγκυρία της επίσκεψης είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή δεδομένων των ευρύτερων μεταβολών στο ισλαμιστικό τοπίο. Στις 16 Μαρτίου τέθηκε επίσημα σε ισχύ η απόφαση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ να χαρακτηρίσει τη Σουδανική Μουσουλμανική Αδελφότητα και την ένοπλη πτέρυγά της, Ταξιαρχία αλ-Μπαράα Μπιν Μάλικ, ως ξένη τρομοκρατική οργάνωση. Η οργάνωση αυτή αποτελεί ιδεολογικό και επιχειρησιακό παρακλάδι της αιγυπτιακής Μουσουλμανικής Αδελφότητας και έχει μετατραπεί σε μια υβριδική σουνιτο-σιιτική δύναμη, εκπαιδευμένη από τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, με στόχο την αποσταθεροποίηση των ενεργειακών οδών της Ερυθράς Θάλασσας. Ενώ η Αίγυπτος αποστέλλει μηνύματα αλληλεγγύης προς τη Ντόχα, αγνοεί το γεγονός ότι το Κατάρ έχει ιστορικά προσφέρει πολιτική κάλυψη σε δίκτυα που η Τεχεράνη χρησιμοποιεί σήμερα για να περικυκλώσει το Κάιρο.
Την ώρα που ο Αμπντελατί συζητά για «αποκλιμάκωση» στη Ντόχα, μια πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική αρχιτεκτονική ασφάλειας λειτουργεί ήδη στη Μεσόγειο. Η Αίγυπτος και το Ισραήλ, παρά την «πολύ ψυχρή ειρήνη» τους, έχουν συνάψει μια ιστορική εμπορική συμφωνία που αποτελεί αμοιβαία επωφελή λύση για τη σταθερότητα της περιοχής. Εισάγοντας ισραηλινό φυσικό αέριο και χρησιμοποιώντας τις υποαπασχολούμενες εγκαταστάσεις υγροποίησης για να το εξάγει προς την Ευρώπη, η οποία πλήττεται από τον πόλεμο με το Ιράν, η Αίγυπτος έχει ουσιαστικά ενισχύσει την εθνική της άμυνα με ισραηλινούς οικονομικούς πόρους.
Αυτή η «ψυχρή ειρήνη LNG» προσφέρει ένα πρότυπο για τη «μετα-φιλελεύθερη Μέση Ανατολή», όπου οι συναλλακτικές σχέσεις και τα κοινά ενεργειακά συμφέροντα αντικαθιστούν τη ρητορική της αραβικής αλληλεγγύης. Ο πόλεμος έχει ήδη εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου, αναδεικνύοντας την ευθραυστότητα των παραδοσιακών ενεργειακών διαδρόμων. Σε αυτό το περιβάλλον, ο ενεργειακός άξονας Αιγύπτου-Ισραήλ δεν αποτελεί απλώς εμπορική επιλογή αλλά ζήτημα επιβίωσης. Η ένταξη του Ισραήλ στην περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ έχει ήδη αποφέρει οφέλη, επιτρέποντας συντονισμένες απαντήσεις σε ιρανικές επιθέσεις — βοήθεια που η Αίγυπτος θα έπρεπε να θεσμοθετήσει αντί να τη διατηρεί στο παρασκήνιο.
Η σημερινή διπλωματική στάση της Αιγύπτου επηρεάζεται από την απώλεια ηγετικού ρόλου προς τα κράτη του Κόλπου τις τελευταίες δεκαετίες, γεγονός που την οδηγεί σε κινήσεις συμβολικής αλληλεγγύης. Ωστόσο, ο πόλεμος του 2026 ανέδειξε τα όρια αυτής της λογικής. Ο βασικός γεωπολιτικός αντίπαλος της περιοχής δεν είναι πλέον μόνο το Ιράν, αλλά ένας ευρύτερος ισλαμιστικός άξονας, στον οποίο η Τουρκία και το Κατάρ επιχειρούν να καλύψουν το κενό.
Η στρατηγική εναλλακτική για την Αίγυπτο είναι η ένταξή της στο σχήμα «3+1» με το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κύπρο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέσω αυτής της συνεργασίας, το Κάιρο μπορεί να μετατραπεί από αποδέκτης βοήθειας σε βασικό πυλώνα μιας «Μεσογειακής συμμαχίας», αποκτώντας πρόσβαση σε τομείς όπως η ενέργεια, το νερό και η κυβερνοασφάλεια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, καταλήγει το κείμενο, θα πρέπει να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν την αιγυπτο-καταρινή συνεργασία ως παράγοντα σταθερότητας και να πιέσουν για βαθύτερη ενσωμάτωση της Αιγύπτου στο μεσογειακό αυτό πλαίσιο, αποσυνδέοντας το μέλλον της από επιρροές που θεωρούνται επιζήμιες.
The Middle East Forum