Με ορίζοντα λίγων ημερών και όχι αόριστη διάρκεια, η παράταση της εκεχειρίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να μετατρέπεται σε μια ύστατη ευκαιρία για διπλωματική εκτόνωση. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να παρατείνει προσωρινά την κατάπαυση του πυρός, δίνοντας στην Τεχεράνη ένα στενό περιθώριο τριών έως πέντε ημερών, προκειμένου να ξεκαθαρίσει τη στάση της και να εμφανιστεί με ενιαία γραμμή στις διαπραγματεύσεις.
Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος είχε προηγουμένως διαμηνύσει πως δεν θα υπάρξει καμία παράταση, ο Λευκός Οίκος φαίνεται να αφήνει ανοιχτό ένα μικρό παράθυρο για πολιτική λύση. Αμερικανοί αξιωματούχοι, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι η εκεχειρία δεν έχει απεριόριστο χαρακτήρα. Αντίθετα, αντιμετωπίζεται ως μια σύντομη μεταβατική περίοδος, στη διάρκεια της οποίας η ιρανική πλευρά καλείται να επιδείξει αν μπορεί πράγματι να μιλήσει με μία φωνή.
«Ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να δώσει άλλες τρεις έως πέντε ημέρες κατάπαυσης του πυρός ώστε οι Ιρανοί να βάλουν σε τάξη τις θέσεις τους», ανέφερε αμερικανική πηγή με γνώση των επαφών, υπογραμμίζοντας ταυτόχρονα ότι η διαδικασία αυτή «δεν πρόκειται να είναι επ’ αόριστον».
Πίσω από αυτή την εύθραυστη παράταση κρύβεται, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η βαθιά εσωτερική απορρύθμιση που επικρατεί στο ιρανικό καθεστώς. Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές εκτιμούν ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης παραμένει θεωρητικά εφικτή, όμως την ίδια ώρα αμφιβάλλουν αν υπάρχει στην Τεχεράνη κάποιος που να έχει την εξουσία να δεσμεύσει πραγματικά το σύστημα.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό, αλλά πρωτίστως δομικό. Ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ φέρεται να επικοινωνεί ελάχιστα, ενώ στο εσωτερικό της ιρανικής εξουσίας έχει ανοίξει βαθύ ρήγμα ανάμεσα στους πολιτικούς διαπραγματευτές και στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης. Οι δεύτεροι, που σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες ασκούν πλέον καθοριστικό έλεγχο στη χώρα, συγκρούονται ανοιχτά με το διπλωματικό επιτελείο για τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί έναντι των ΗΠΑ.
Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε την εικόνα με ωμό τρόπο, λέγοντας πως η Ουάσιγκτον έχει διαπιστώσει «απόλυτη ρήξη» στο εσωτερικό του Ιράν, χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να έχει πραγματική πρόσβαση στον ανώτατο ηγέτη. Αυτό, στην πράξη, σημαίνει ότι οι συνομιλίες σκοντάφτουν όχι μόνο στις διαφορές με την αμερικανική πλευρά, αλλά και στην αδυναμία της ίδιας της Τεχεράνης να καταλήξει σε ενιαία γραμμή.
Η αμερικανική ανησυχία εντάθηκε ήδη μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, όταν κατέστη σαφές ότι ο διοικητής των IRGC, στρατηγός Αχμάντ Βαχιντί, και στελέχη του μηχανισμού ασφαλείας απέρριψαν μεγάλο μέρος όσων είχαν συζητηθεί από τους Ιρανούς διαπραγματευτές. Με άλλα λόγια, όσα συμφωνούνταν στο τραπέζι των επαφών αμφισβητούνταν αμέσως από το στρατιωτικό κέντρο ισχύος.
Η κρίση αυτή βγήκε ακόμη πιο έντονα στην επιφάνεια την περασμένη Παρασκευή. Όταν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, οι Φρουροί της Επανάστασης αρνήθηκαν να εφαρμόσουν την απόφαση και προχώρησαν μάλιστα σε δημόσια αποδοκιμασία του. Έκτοτε, το Ιράν απέφυγε να δώσει ουσιαστική απάντηση στην τελευταία αμερικανική πρόταση και δεν δεσμεύθηκε ούτε καν για δεύτερο γύρο συνομιλιών στο Πακιστάν.
Το εσωτερικό αυτό χάος αποδίδεται εν μέρει και στη δολοφονία, τον Μάρτιο, του Αλί Λαριτζανί από το Ισραήλ. Ο πρώην γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας θεωρούνταν πρόσωπο με το πολιτικό βάρος και την επιρροή να κρατά ενωμένο τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων στην Τεχεράνη. Η απουσία του φαίνεται πως άφησε πίσω της κενό, το οποίο ο διάδοχός του, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Ζολγκάντρ, δεν έχει κατορθώσει να καλύψει.
Την ίδια ώρα, από ιρανικής πλευράς τα μηνύματα μόνο ενθαρρυντικά δεν είναι. Ανώτερος σύμβουλος της Τεχεράνης ξεκαθάρισε ότι η παράταση της εκεχειρίας «δεν σημαίνει τίποτα», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν οφείλει να απαντήσει στρατιωτικά. Παράλληλα, ο Ιρανός πρέσβης στον ΟΗΕ διεμήνυσε πως συνομιλίες μπορούν να γίνουν μόνο εφόσον οι ΗΠΑ τερματίσουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
Έτσι, το επόμενο πενθήμερο αποκτά χαρακτήρα τελεσιγράφου. Για την Ουάσιγκτον, είναι το τελευταίο παράθυρο ώστε η ιρανική ηγεσία να αποδείξει ότι εξακολουθεί να διαθέτει πολιτικό κέντρο αποφάσεων. Για την Τεχεράνη, είναι μια δοκιμασία συνοχής σε μια στιγμή που το εσωτερικό της μοιάζει περισσότερο με πεδίο αντιπαράθεσης παρά με συγκροτημένο κράτος εξουσίας. Και για την ευρύτερη περιοχή, είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι η εκεχειρία δεν σημαίνει ειρήνη, αλλά απλώς μια προσωρινή αναστολή πριν από τον επόμενο γύρο κρίσης.