Μια μαρτυρία που ξύνει την πιο βαθιά πληγή του σύγχρονου Ελληνισμού παρουσιάστηκε στην εκπομπή «Καφές της Κυριακής» των «Ανιχνεύσεων Web TV», με τον Παντελή Σαββίδη. Ο Αλέξανδρος Σημιοφορίδης, στέλεχος του κλιμακίου της ΚΥΠ στην Κερύνεια το 1974, περιέγραψε λεπτό προς λεπτό την προετοιμασία και την εκτέλεση της τουρκικής εισβολής, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα γνώριζε, ενημερωνόταν συνεχώς και δεν αντέδρασε.
Η εκπομπή, στην οποία συμμετείχαν επίσης ο τουρκολόγος Βασίλης Κυρατζόπουλος, ο ιρανολόγος Αλέξης Λεκάκης και ο διεθνολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, κινήθηκε σε τρεις μεγάλους άξονες: την προδοσία της Κύπρου, τη νέα πολεμική κλιμάκωση γύρω από το Ιράν και τις Στενές του Ορμούζ και τη θέση της Ελλάδας μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια.
Οι ενδείξεις υπήρχαν από τον Απρίλιο
Η κατάθεση του Αλέξανδρου Σημιοφορίδη ήταν καταπέλτης. Όπως ανέφερε, η τουρκική προετοιμασία δεν άρχισε μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου. Ήταν ορατή ήδη από τον Απρίλιο του 1974.
Κατά τα προηγούμενα χρόνια, η 39η Μεραρχία πραγματοποιούσε συνήθως μία αποβατική άσκηση τον Σεπτέμβριο, με τη συμμετοχή ενός συντάγματος. Την άνοιξη του 1974, όμως, το σκηνικό άλλαξε. Και τα τρία συντάγματα της μεραρχίας πραγματοποίησαν διαδοχικές αποβατικές ασκήσεις.
Για έναν έμπειρο αξιωματικό που παρακολουθούσε συστηματικά τις τουρκικές κινήσεις, το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: η Τουρκία δεν εκπαιδευόταν απλώς. Προετοιμαζόταν για πραγματική επιχείρηση.
Ο Σημιοφορίδης υποστήριξε ότι το πραξικόπημα του Ιωαννίδη χρησιμοποιήθηκε ως αφορμή για ένα σχέδιο που είχε ήδη μπει στην τελική ευθεία. Κατά την εκτίμησή του, η χουντική ηγεσία πίστεψε ότι η Τουρκία θα καταλάμβανε ένα περιορισμένο ποσοστό του νησιού και ότι το υπόλοιπο τμήμα της Κύπρου θα ενωνόταν με την Ελλάδα.
Ήταν μια εγκληματική ψευδαίσθηση, με ανυπολόγιστο τίμημα.
«Θα περάσουμε άσχημο καλοκαίρι»
Ο ίδιος περιέγραψε ότι είχε προειδοποιήσει ανώτερό του, ο οποίος είχε μεταβεί στην Κύπρο από την Αθήνα. Βλέποντας την αδιαφορία απέναντι στις τουρκικές προετοιμασίες, του ζήτησε να επιστρέψει στην πρωτεύουσα και να κινητοποιήσει την ηγεσία.
«Ενεργοποιηθείτε. Θα περάσουμε άσχημο καλοκαίρι», ήταν, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, η προειδοποίησή του.
Τίποτε δεν έγινε.
Ακόμη και μετά το πραξικόπημα, όταν πλέον ο κίνδυνος τουρκικής εισβολής ήταν παραπάνω από ορατός, κανείς δεν επικοινώνησε μαζί του για να ζητήσει ενημέρωση. Εκείνος συνέχισε να στέλνει πληροφοριακά δελτία, φτάνοντας, όπως είπε, ακόμη και τα 16 μέσα σε μία ημέρα.
Η σιωπή της Αθήνας ήταν εκκωφαντική.
Η νηοπομπή ερχόταν χωρίς μέτρα ασφαλείας
Ο Σημιοφορίδης περιέγραψε επίσης τις κινήσεις των τουρκικών μονάδων προς την παραλία της Μερσίνης. Οι Τούρκοι διαμόρφωσαν τον χώρο, έκοψαν δέντρα και δημιούργησαν τις κατάλληλες συνθήκες για τη συγκέντρωση και τη φόρτωση των δυνάμεων.
Στις 19 Ιουλίου, περίπου στις 17:00, η φόρτωση είχε ολοκληρωθεί. Ακολούθησε αναφορά της δύναμης –αξιωματικοί, οπλίτες, άρματα, πυροβόλα και οχήματα– και στη συνέχεια δόθηκε η ευχή για «καλή επιτυχία». Η νηοπομπή ξεκίνησε για την Κύπρο.
Από το κλιμάκιο της Κερύνειας, ο Σημιοφορίδης παρακολουθούσε τις επικοινωνίες και την πορεία της. Τα ξημερώματα αντίκρισε τα τουρκικά πλοία μπροστά του.
Η εικόνα που περιέγραψε είναι αποκαλυπτική: οι Τούρκοι στρατιώτες βρίσκονταν στα καταστρώματα χωρίς εμφανή μέτρα ασφαλείας, σαν να ήταν βέβαιοι ότι δεν θα δεχθούν οργανωμένη επίθεση.
Κατά τη μαρτυρία του, 13 τουρκικά άρματα είχαν αποβιβαστεί περίπου ένα εικοσιτετράωρο νωρίτερα και κινούνταν ανενόχλητα στην περιοχή του Πέντε Μιλίου. Ένας Ελληνοκύπριος τού ζήτησε αντιαρματικό όπλο για να τα χτυπήσει, αλλά ο ίδιος δεν διέθετε τέτοιο οπλισμό και τον παρέπεμψε σε στρατιωτική μονάδα.
«Έλεγα κάθε τρία-τέσσερα λεπτά τι κατέβαινε»
Όταν άρχισε η κύρια απόβαση, ο Σημιοφορίδης εγκατέστησε μια πρόχειρη αλυσίδα επικοινωνίας και από την ταράτσα οικοδομής κατέγραφε με κιάλια όσα συνέβαιναν στην ακτή.
«Κάθε τρία-τέσσερα λεπτά έλεγα τι κατέβαινε», ανέφερε. Άρματα, πυροβόλα, οχήματα και στρατιωτικές δυνάμεις αποβιβάζονταν σχεδόν ανενόχλητα.
Οι αναφορές διαβιβάζονταν στην αίθουσα επιχειρήσεων. Συνολικά, όπως είπε, είχαν σταλεί 16 σήματα. Παρ’ όλα αυτά, η αντίδραση που περίμενε δεν ήρθε ποτέ.
Η εκτίμησή του ήταν σκληρή: εάν στην παραλία βρισκόταν μια οργανωμένη δύναμη με μία μοίρα πυροβολικού και ένα τάγμα πεζικού, η απόβαση θα μπορούσε να είχε αποκρουστεί στην αρχική της φάση.
«Δεν θα πατούσε κανένας Τούρκος. Θα είχε γεμίσει πτώματα η παραλία», είπε χαρακτηριστικά, αποδίδοντας την επιτυχία του Αττίλα όχι σε κάποια ακατανίκητη τουρκική υπεροχή, αλλά στην απουσία ελληνικής αντίδρασης.
Αιχμαλωσία και βασανιστήρια
Ο Σημιοφορίδης συνελήφθη και κρατήθηκε αιχμάλωτος. Περιέγραψε στέρηση νερού, κακομεταχείριση και βασανιστήρια, με στόχο να αποκαλύψει πληροφορίες.
«Δεν ενδώσαμε πουθενά. Περάσαμε άσχημα, αλλά δεν είπαμε τίποτα», ανέφερε.
Τελικά, τέσσερις Έλληνες ανταλλάχθηκαν με δέκα Τούρκους αξιωματικούς. Παρά όσα είχε ζήσει και παρά το γεγονός ότι οι προειδοποιήσεις του είχαν αγνοηθεί, συνέχισε την υπηρεσία του στον Έβρο και αργότερα στην Κωνσταντινούπολη.
Όταν ρωτήθηκε εάν όσα συνέβησαν το 1974 ήταν αποτέλεσμα προδοσίας ή ανικανότητας, η απάντησή του δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας:
«Και τα δύο μαζί».
Σαββίδης: «Η Ελλάδα πρόδωσε την Κύπρο»
Ο Παντελής Σαββίδης προχώρησε σε ένα από τα σκληρότερα συμπεράσματα της εκπομπής. Τόνισε ότι ολόκληρη η στρατιωτική ηγεσία της εποχής έπρεπε να είχε οδηγηθεί σε στρατοδικείο και ότι η ατιμωρησία κρατά ανοικτό τον κίνδυνο επανάληψης ανάλογων εθνικών εγκλημάτων.
«Υπάρχει σαφής προδοσία και κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει πληρώσει γι’ αυτό», υπογράμμισε.
Όπως ανέφερε, όταν η Αθήνα πληροφορείται ότι τουρκικά άρματα έχουν ήδη δημιουργήσει προγεφύρωμα, βλέπει τον αποβατικό στόλο να κατευθύνεται προς την Κερύνεια και εξακολουθεί να μιλά για «άσκηση», δεν μπορεί πλέον να γίνεται λόγος για ένα απλό λάθος εκτίμησης.
Το συμπέρασμά του ήταν ωμό: «Η Ελλάδα πρόδωσε την Κύπρο».
Ιράν: Προετοιμάζεται χερσαία επέμβαση;
Στο δεύτερο μεγάλο μέρος της εκπομπής, ο Αλέξης Λεκάκης ανέλυσε τη νέα φάση των πολεμικών επιχειρήσεων γύρω από το Ιράν.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, οι αμερικανικές επιθέσεις επικεντρώθηκαν στα νότια παράλια του Ιράν, στις περιοχές γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν. Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στα χτυπήματα εναντίον γεφυρών, σηράγγων και οδικών αρτηριών που συνδέουν τα παράλια με την ενδοχώρα.
Στόχος ενδέχεται να είναι η διακοπή της επιμελητείας των ιρανικών στρατιωτικών βάσεων, η απομόνωση του Μπαντάρ Αμπάς και η εξουδετέρωση των δυνατοτήτων του Ιράν να ελέγχει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά.
Παράλληλα, μετέφερε την εκτίμηση που διατυπώνεται στο Ιράν ότι τα πλήγματα μπορεί να αποτελούν προοίμιο χερσαίας επέμβασης για τον έλεγχο των παραλίων και του Ορμούζ. Ο ίδιος, πάντως, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις, επισημαίνοντας ότι μια αμερικανική χερσαία δύναμη θα μετατρεπόταν σε εύκολο στόχο για τους ιρανικούς πυραύλους.
Η εκεχειρία ως ελιγμός
Στη συζήτηση εξετάστηκε το ενδεχόμενο η προηγούμενη συμφωνία και η προσωρινή διακοπή των επιχειρήσεων να αποτέλεσαν έναν τακτικό ελιγμό της Ουάσινγκτον.
Οι ΗΠΑ, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, χρειάζονταν χρόνο για να αναπληρώσουν αποθέματα Tomahawk και αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, να αποκαταστήσουν τη ροή πετρελαίου και να περιορίσουν την ενεργειακή πίεση στην παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, τέθηκε και το ζήτημα των συνταγματικών χρονικών ορίων για τη διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων χωρίς έγκριση του Κογκρέσου.
Ο Λεκάκης σημείωσε ότι το Ιράν διεύρυνε την απάντησή του, πλήττοντας αμερικανικές βάσεις σε περισσότερες χώρες της περιοχής, με σκοπό να αυξήσει το ανθρώπινο, στρατιωτικό και πολιτικό κόστος για την Ουάσινγκτον.
Η μάχη διαδοχής στην Τουρκία
Ο Βασίλης Κυρατζόπουλος υποστήριξε ότι το πραγματικό πρόβλημα στην Τουρκία δεν περιορίζεται στο πρόσωπο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά αφορά το σύστημα που έχει διαμορφωθεί γύρω του.
Όπως ανέφερε, στο εσωτερικό του κυβερνητικού στρατοπέδου σχηματίζονται τρεις βασικοί πόλοι για τη διαδοχή: η ομάδα του Μπιλάλ Ερντογάν, εκείνη του γαμπρού του Τούρκου προέδρου και ο κύκλος του Χακάν Φιντάν. Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι συλλήψεις στελεχών της αντιπολίτευσης, δημάρχων, επιχειρηματιών και επαγγελματιών.
Ο τουρκολόγος προειδοποίησε ότι η Τουρκία χρειάστηκε μία δεκαετία προετοιμασίας, από το 1964 μέχρι το 1974, για να πραγματοποιήσει την εισβολή στην Κύπρο. Κατά συνέπεια, η Ελλάδα οφείλει να αντιμετωπίζει με ιδιαίτερη σοβαρότητα τη συγκέντρωση αποβατικών δυνατοτήτων απέναντι από τα ελληνικά νησιά, την ενίσχυση της 4ης Στρατιάς και τις μεγάλες τουρκικές παραγγελίες μη επανδρωμένων συστημάτων.
Το εθνικό δίλημμα της Ελλάδας
Ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης περιέγραψε έναν κόσμο που περνά από την αμερικανική μονοπολικότητα σε μια κατακερματισμένη πολυπολική πραγματικότητα. Η Κίνα, οι BRICS, οι περιφερειακές συμμαχίες και η αποδυνάμωση των διεθνών οργανισμών δημιουργούν ένα νέο, πολύ πιο επικίνδυνο περιβάλλον.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην αναβάθμιση της Τουρκίας μέσα στο ΝΑΤΟ. Όπως επισημάνθηκε, η Ελλάδα δεν μπορεί να παραδίδει άκριτα την ασφάλειά της σε μια Συμμαχία στην οποία συμμετέχει και ενισχύεται η χώρα που διατυπώνει τις βασικότερες απειλές εναντίον της.
Ο Παντελής Σαββίδης έθεσε τελικά το πραγματικό ερώτημα: Τι θα πράξει η Ελλάδα εάν τα αμερικανικά συμφέροντα προϋποθέτουν τη στήριξη της Τουρκίας σε βάρος των ελληνικών εθνικών δικαίων;
Η απάντηση της εκπομπής ήταν καθαρή. Ούτε άκριτη προσκόλληση στις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε τυφλή φιλορωσική τοποθέτηση. Πρώτα και πάνω από όλα, το ελληνικό εθνικό συμφέρον.
«Η Ελλάδα στους Έλληνες».