Νέα παρέμβαση για την αντιπαράθεση Μόσχας – Φαναρίου κάνει το δημοσίευμα των Archons of the Ecumenical Patriarchate, εστιάζοντας στις κινήσεις του Πατριαρχείου Μόσχας μετά την παραχώρηση αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, τον Ιανουάριο του 2019.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η απόφαση αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής στις ενδοορθόδοξες σχέσεις. Το Πατριαρχείο Μόσχας διέκοψε την κοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και έκτοτε επιδιώκει να αμφισβητήσει τον ιδιαίτερο ρόλο της Κωνσταντινούπολης μέσα στην Ορθοδοξία.
Οι Archons υποστηρίζουν ότι η Μόσχα δεν περιορίζεται σε εκκλησιαστικό επίπεδο, αλλά αξιοποιεί και μηχανισμούς πληροφόρησης και παραπληροφόρησης, στο πλαίσιο της λεγόμενης Χειραγώγησης και Παρεμβολής Ξένων Πληροφοριών. Στο δημοσίευμα γίνεται αναφορά στην Task Force East Stratcom της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει επισημάνει ότι οι ρωσικές εκστρατείες παραπληροφόρησης δεν αποτελούν τυχαίες ή αποσπασματικές κινήσεις, αλλά προϊόν οργανωμένου συστήματος.
Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, το σύστημα αυτό περιλαμβάνει κρατικά τηλεοπτικά δίκτυα, ιστοσελίδες, blogs, λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων, influencers και ψευδο-σχολιαστές, με στόχο την κυριαρχία του Κρεμλίνου στον χώρο της πληροφορίας.
Στο επίκεντρο της κριτικής τίθεται ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, τον Απρίλιο του 2026, μιλώντας στο κτίριο του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, δίπλα στον Σεργκέι Λαβρόφ, εξαπέλυσε επίθεση κατά των ειδικών ευθυνών του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Ορθόδοξη Εκκλησία.
Ο Κύριλλος φέρεται να δήλωσε ότι οι ενδοορθόδοξες σχέσεις δοκιμάζονται ως προς την προσήλωσή τους στην κανονική τάξη και υποστήριξε ότι επιβάλλεται «ξένη προς την Ορθοδοξία» διδασκαλία περί ειδικών εξουσιών του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Κατά τον ίδιο, αυτή η αντίληψη αποτέλεσε τη βάση για την παρέμβαση του Φαναρίου στην εκκλησιαστική ζωή της Ουκρανίας.
Οι Archons χαρακτηρίζουν αυτή τη θέση ευθεία άρνηση της καθιερωμένης κανονικής διαδικασίας της Εκκλησίας. Υπενθυμίζουν ότι η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης ασκεί ευθύνη που της ανατέθηκε από την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Χαλκηδόνα, το 451. Εκεί προβλέφθηκε ότι επίσκοπος ή κληρικός που έχει διαφορά με τον μητροπολίτη της επαρχίας του μπορεί να απευθυνθεί στον θρόνο της Κωνσταντινούπολης για να κριθεί η υπόθεση.
Το δημοσίευμα τονίζει ακόμη ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ως Πρώτη Έδρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, έχει ιστορικά την ευθύνη να παραχωρεί αυτοκεφαλία σε εθνικές Εκκλησίες όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Στο πλαίσιο αυτό αναφέρεται ότι το Φανάρι έχει παραχωρήσει αυτοκεφαλία στις Εκκλησίες της Ρωσίας, της Σερβίας, της Ρουμανίας, της Βουλγαρίας, της Γεωργίας, της Ελλάδας, της Πολωνίας, της Αλβανίας και των Τσεχικών Χωρών και Σλοβακίας.
Η πλέον πρόσφατη άσκηση αυτής της αρμοδιότητας ήταν η παραχώρηση αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας το 2019, γεγονός που προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση της Μόσχας.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στις αναφορές του Πατριάρχη Κυρίλλου περί δήθεν δίωξης της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας υπό τον Μητροπολίτη Ονούφριο. Οι Archons αντιτείνουν ότι η πραγματικότητα είναι διαφορετική, καθώς, όπως υποστηρίζουν, η κανονική Ορθόδοξη Εκκλησία στην Ουκρανία δέχεται αυξανόμενες πιέσεις και διώξεις στις περιοχές που ελέγχει η Ρωσία, ως αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία.
Το δημοσίευμα συνδέει μάλιστα το ζήτημα αυτό με τη ρωσική επίθεση με drone στις 15 Ιουνίου 2026 στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως στο Κίεβο, παρουσιάζοντάς την ως απόδειξη της πραγματικής απειλής που αντιμετωπίζει η ουκρανική εκκλησιαστική ζωή.
Συνολικά, οι Archons παρουσιάζουν τη σύγκρουση Μόσχας – Φαναρίου όχι απλώς ως θεολογική ή κανονική διαφωνία, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του ρωσικού κράτους και της ρωσικής εκκλησιαστικής ηγεσίας να αμφισβητήσουν τον ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου και να ανατρέψουν την παραδοσιακή τάξη στην Ορθόδοξη Εκκλησία.