Γράφει ο Λάμπρος Τζούμης
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες σε Ελλάδα και Τουρκία («Καθημερινή» και «Χουριέτ»), προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιδράσεις της Άγκυρας για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, εξετάζεται η γαλλική Meridiam, που έχει αναλάβει το έργο, να απευθύνει επιστολή προς τις παράκτιες χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας, για τις εργασίες που πρόκειται να πραγματοποιήσει.
Η Ελλάδα, λοιπόν, θα επικαλεστεί ότι δεν ζητά την άδεια της Τουρκίας για την εκτέλεση του έργου και, από την άλλη, η Άγκυρα θα υποστηρίξει ότι ενημερώνεται για το έργο. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αείμνηστος πλέον Χένρι Κίσινγκερ, για τέτοιου είδους συμφωνίες εισήγαγε τον όρο «δημιουργική ασάφεια», δηλαδή μια αμφίσημη διατύπωση, ώστε όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές να μπορούν να προσδώσουν τη δική τους ερμηνεία στο περιεχόμενό της.
Στον χάρτη φαίνεται η διαδρομή που θα ακολουθήσει το υποθαλάσσιο καλώδιο. Όπως φαίνεται, το αρχικό τμήμα και μέχρι τον 28ο μεσημβρινό, στο ύψος της Ρόδου, διέρχεται από την οριοθετημένη ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου και στο τελευταίο μέρος, μέσα από την ΑΟΖ της Κύπρου.
Σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, για την πόντιση υποθαλάσσιου καλωδίου εντός της οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ δεν υφίσταται υποχρέωση της Ελλάδας και της Κύπρου να ζητήσουν άδεια ή να ενημερώσουν την Τουρκία.
Το ενδιάμεσο τμήμα της διαδρομής διέρχεται από περιοχή η οποία δεν συμπεριλήφθηκε στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Σύμφωνα με τις διατάξεις του Δικαίου της Θάλασσας, τα ελληνικά νησιά διαθέτουν υφαλοκρηπίδα, τα δικαιώματα επί της οποίας υφίστανται αυτοδικαίως και δεν εξαρτώνται από προηγούμενη ανακήρυξη. Η Τουρκία αμφισβητεί την έκταση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας στην περιοχή, με τη διαφορά ως προς την οριοθέτηση να αφορά στη συγκεκριμένη περίπτωση, την επήρεια του νησιωτικού συμπλέγματος της Μεγίστης.
Η Τουρκία έχει επανειλημμένα γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι τμήματα της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής ανήκουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Το 2020 η τουρκική αμφισβήτηση εκδηλώθηκε και επί του πεδίου, όταν το «Oruç Reis» πραγματοποίησε έρευνες σε περιοχή ελληνικής υφαλοκρηπίδας, φθάνοντας σε απόσταση περίπου 6,5 ν.μ. από το νησιωτικό σύμπλεγμα της Μεγίστης. Την ίδια περίοδο, ο τότε υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι «η κόκκινη γραμμή είναι η εθνική κυριαρχία», προσδιορίζοντάς την στα χωρικά ύδατα των 6 ν.μ. Η θέση άφηνε εκτός της συγκεκριμένης «κόκκινης γραμμής» την ελληνική υφαλοκρηπίδα πέραν των χωρικών υδάτων.
Το έργο με τη φόρμουλα που φαίνεται ότι έχει βρεθεί, ενδεχομένως θα πραγματοποιηθεί. Το ερώτημα όμως είναι τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα: θα έχει διασφαλιστεί η άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων στην περιοχή ή θα έχει δημιουργηθεί ένα προηγούμενο που η Τουρκία θα μπορεί στο μέλλον να επικαλείται προς υποστήριξη των διεκδικήσεών της;