Σφοδρή επίθεση στην κυβερνητική πολιτική για τη Λιβύη εξαπέλυσε ο διεθνολόγος Σταύρος Καλεντερίδης, με παρεμβάσεις του στους τηλεοπτικούς σταθμούς Attica και BlueSky, στον απόηχο της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να επικυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Ο αναλυτής χαρακτήρισε την εξέλιξη «εθνική πανωλεθρία», εκτιμώντας ότι η Τουρκία κατόρθωσε να αποκτήσει επιρροή και στις δύο πλευρές της διαιρεμένης Λιβύης, ενώ η ελληνική διπλωματία απέτυχε να αποτρέψει μια εξέλιξη που, κατά τον ίδιο, ήταν ορατή εδώ και καιρό.
«Η Τουρκία κατάφερε να τα βρει και με τις δύο πλευρές»
Ο Σταύρος Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Άγκυρα αξιοποίησε τα τελευταία δύο χρόνια για να οικοδομήσει σχέσεις τόσο με τη δυτική όσο και με την ανατολική Λιβύη.
«Νομίζω ότι είναι μία μεγάλη απώλεια για τη χώρα μας, για την Ελλάδα, για την ελληνική πολιτική και διπλωματία», ανέφερε, επισημαίνοντας πως η ελληνική πλευρά δεν έκανε όσα απαιτούνταν για να αποτρέψει την προσέγγιση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο του Σαντάμ Χαφτάρ, γιου του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, τον οποίο παρουσίασε ως πρόσωπο με αυξανόμενη πολιτική βαρύτητα και πιθανό μελλοντικό ηγέτη μιας ενοποιημένης Λιβύης.
Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επενδύει στην υποστήριξη του Σαντάμ Χαφτάρ, διατηρώντας παράλληλα τις στενές σχέσεις της με την πολιτική ηγεσία της Τρίπολης.
Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι μέσα από αυτή τη στρατηγική η Άγκυρα μπορεί να διασφαλίσει καθοριστικό λόγο στις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις της χώρας.
Το αμερικανικό παρασκήνιο και ο ρόλος του Μασάντ Μπούλος
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε στον αμερικανικό παράγοντα και συγκεκριμένα στον Μασάντ Μπούλος, ο οποίος συνδέεται οικογενειακά με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι οι Αμερικανοί ενδέχεται να βρίσκονται πίσω από μια ευρύτερη προσπάθεια προσέγγισης της ανατολικής με τη δυτική Λιβύη, με την Άγκυρα να αποκτά κεντρικό ρόλο στους σχεδιασμούς.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το ενδεχόμενο ανάδειξης του Σαντάμ Χαφτάρ στην προεδρία, με τη στήριξη της Τουρκίας, και η διατήρηση προσώπων που πρόσκεινται στο περιβάλλον Ντμπεϊμπά στην εκτελεστική εξουσία θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια νέα πολιτική πραγματικότητα.
Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του διεθνολόγου σχετικά με τους αμερικανικούς σχεδιασμούς και όχι για επιβεβαιωμένη συμφωνία διακυβέρνησης.
«Η Ελλάδα ήταν ανύπαρκτη στη Λιβύη»
Ο Καλεντερίδης άσκησε έντονη κριτική στην ελληνική διπλωματία, τονίζοντας ότι η επικοινωνία με τη λιβυκή ηγεσία δεν αρκεί εάν δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένη οικονομική και πολιτική παρουσία.
Όπως εξήγησε, η πλευρά Χαφτάρ αναζητούσε επενδύσεις, έργα υποδομής και αναπτυξιακές συνεργασίες.
Η Τουρκία και η Ιταλία, κατά τον ίδιο, αξιοποίησαν αυτές τις ανάγκες, σε αντίθεση με την Ελλάδα, η οποία δεν απέκτησε ουσιαστικό οικονομικό αποτύπωμα.
Αναφέρθηκε μάλιστα στη δυνατότητα αξιοποίησης της ιταλικής επιρροής στη Λιβύη, επισημαίνοντας ότι η Αθήνα θα μπορούσε να είχε αναπτύξει εντονότερη διπλωματική συνεργασία με τη Ρώμη.
Η Αίγυπτος, το Σουδάν και οι νέες περιφερειακές ισορροπίες
Ο διεθνολόγος συνέδεσε τις εξελίξεις στη Λιβύη με ένα ευρύτερο πλέγμα γεωπολιτικών ανακατατάξεων, στο οποίο εμπλέκονται η Αίγυπτος, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ειδικότερα, αναφέρθηκε στη σύγκλιση του Καΐρου και της Άγκυρας στο μέτωπο του Σουδάν, όπου οι δύο χώρες εμφανίζονται να υποστηρίζουν την κυβερνητική πλευρά απέναντι στις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης.
Παράλληλα, στάθηκε στις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα και στη σημασία της ασφάλειας των θαλάσσιων μεταφορών.
Διατύπωσε προβληματισμό για τη στάση της Αιγύπτου, εκτιμώντας ότι ενδεχόμενη περαιτέρω προσέγγιση Καΐρου και Άγκυρας θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετες δυσκολίες στην ελληνική εξωτερική πολιτική.
Έθεσε ακόμη το ενδεχόμενο μιας μελλοντικής συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας, παρουσιάζοντάς το ως αρνητικό σενάριο για τα ελληνικά συμφέροντα και όχι ως ειλημμένη απόφαση.
«Γιατί δεν οριοθετήσαμε ΑΟΖ με την Κύπρο;»
Κεντρικό σημείο των παρεμβάσεών του αποτέλεσε η απουσία συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι διαχρονικά οι ελληνικές κυβερνήσεις απέφυγαν να προχωρήσουν στη συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια συμφωνία, με αναγνώριση των θαλάσσιων δικαιωμάτων του συμπλέγματος της Μεγίστης, θα ενίσχυε τη νομική και διπλωματική θέση του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν περιόρισε, πάντως, τις ευθύνες στη σημερινή κυβέρνηση.
Άσκησε κριτική συνολικά στη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής κατά τη Μεταπολίτευση, υποστηρίζοντας ότι διαδοχικές κυβερνήσεις άφησαν κενά τα οποία επιχείρησε να εκμεταλλευτεί η Τουρκία.
GSI: Φόβοι για νέα κρίση με την Τουρκία
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, στο έργο Great Sea Interconnector.
Ο Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα απαισιόδοξος για την προοπτική συνέχισης των εργασιών χωρίς τουρκικά εμπόδια.
Υπενθύμισε τα γεγονότα της Κάσου και επικαλέστηκε δημόσιες τοποθετήσεις του Άγγελου Συρίγου σχετικά με τη διαχείριση της τότε ελληνοτουρκικής έντασης.
Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η πόντιση καλωδίων αποτελεί δικαίωμα που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και ότι η Αθήνα δεν πρέπει να αποδεχθεί διαδικασίες οι οποίες θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα των NAVTEX και στον ρόλο των αρμόδιων ελληνικών υδρογραφικών αρχών.
Κατά την εκτίμησή του, η αποδοχή διαδικασίας που θα παρουσίαζε την Τουρκία ως αρμόδια για την αδειοδότηση εργασιών σε περιοχές ελληνικών δικαιωμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε αμφισβήτηση αυτών των δικαιωμάτων.
Η τουρκική αντιπρόταση για το καλώδιο
Ο διεθνολόγος αναφέρθηκε και στις τοποθετήσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος πρότεινε εναλλακτική ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου μέσω Τουρκίας.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η Άγκυρα επιχειρεί να αντιπαραβάλει στο μεγάλο υποθαλάσσιο έργο της Ανατολικής Μεσογείου μια πολύ μικρότερη διαδρομή από τα τουρκικά παράλια.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η τουρκική πρόταση δεν αφορά αποκλειστικά την οικονομική διάσταση της ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης της τουρκικής επιρροής στην Κύπρο.
«Δεν αρκούν οι ευρωπαϊκές δηλώσεις – Χρειάζονται κυρώσεις»
Παρά τη σαφή καταδίκη του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι οι λεκτικές αντιδράσεις δεν επαρκούν.
Ζήτησε συγκεκριμένα πολιτικά και οικονομικά μέτρα κατά της Τουρκίας.
Μεταξύ των προτάσεών του περιλαμβάνονταν:
- Άμεση προώθηση της οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Κύπρου.
- Διεκδίκηση ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Τουρκίας.
- Αναθεώρηση του πλαισίου εμπορικών και τελωνειακών σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.
- Περιορισμός της ευρωπαϊκής εξοπλιστικής συνεργασίας με την Άγκυρα.
- Αξιοποίηση της διπλωματικής επιρροής άλλων ευρωπαϊκών χωρών στη Λιβύη.
Ο διεθνολόγος υποστήριξε ότι μόνο μέτρα με πραγματικό πολιτικό και οικονομικό κόστος θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τουρκική στάση.
Ουκρανία: «Δεν μπορεί να συνεχίσει μόνη της τον πόλεμο»
Στη δεύτερη παρέμβαση, η συζήτηση επεκτάθηκε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, με αφορμή τις αμερικανορωσικές επαφές για μια ενδεχόμενη συμφωνία.
Ο Σταύρος Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η Ουκρανία αδυνατεί να συνεχίσει τις πολεμικές επιχειρήσεις χωρίς ουσιαστική αμερικανική υποστήριξη.
Αναφέρθηκε στην εξάρτηση των ουκρανικών δυνάμεων από τα δυτικά οπλικά συστήματα, τις δορυφορικές επικοινωνίες, τις πληροφορίες και τις τεχνολογικές υποδομές.
Κατά τον ίδιο, ενδεχόμενη διακοπή της αμερικανικής υποστήριξης θα δημιουργούσε σοβαρά επιχειρησιακά προβλήματα στον ουκρανικό στρατό.
Άσκησε επίσης κριτική στις ευρωπαϊκές δαπάνες για την Ουκρανία, υποστηρίζοντας ότι η συνέχιση της χρηματοδότησης επιβαρύνει τις κοινωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τέλος, επανέφερε τον ισχυρισμό ότι δυτικές παρεμβάσεις είχαν αποτρέψει μια πρώιμη ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας το 2022. Πρόκειται για αμφισβητούμενη ερμηνεία των τότε διαπραγματεύσεων, την οποία ο ίδιος συνέδεσε με τον ρόλο του πρώην Βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον.
Οι παρεμβάσεις του Σταύρου Καλεντερίδη επικεντρώθηκαν στην ανάγκη επανεξέτασης των ελληνικών διπλωματικών επιλογών, με αιχμή την Ανατολική Μεσόγειο, τις θαλάσσιες ζώνες και την αντιμετώπιση της αυξανόμενης τουρκικής επιρροής στη Λιβύη.