Με ιδιαίτερα αιχμηρές τοποθετήσεις για τους χειρισμούς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία και τη Λιβύη παρενέβη στη «Ναυτεμπορική» ο αντιναύαρχος ε.α. Ιωάννης Εγκολφόπουλος. Στο επίκεντρο βρέθηκε η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, με τον απόστρατο αξιωματικό να καταλογίζει καθυστερημένη αντίδραση στην Αθήνα και να υποστηρίζει ότι οι διπλωματικές καταδίκες δεν αρκούν για να ανατρέψουν τετελεσμένα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, στις δυνατότητες αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην απαίτηση της Άγκυρας για γραπτή ενημέρωση σχετικά με τις εργασίες του υποθαλάσσιου καλωδίου. Παράλληλα, μίλησε με υπερηφάνεια για τη φρεγάτα «Κίμων», που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη ενόψει της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου.
«Οι δηλώσεις δεν αλλάζουν το αποτέλεσμα – Οι κυρώσεις το αλλάζουν»
Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 αποτέλεσε το βασικό αντικείμενο της παρέμβασης. Πρόκειται για ανατροπή της προηγούμενης στάσης του κοινοβουλίου της Βεγγάζης, το οποίο επί χρόνια δεν είχε αποδεχθεί τη συγκεκριμένη συμφωνία. Η ελληνική κυβέρνηση απέρριψε την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και άκυρο.
Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος υποστήριξε ότι υπήρχαν σαφείς προειδοποιήσεις για την αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης, τις οποίες η Αθήνα όφειλε να είχε αξιολογήσει εγκαίρως.
Αναφέρθηκε στην αλλαγή της προεδρίας του λιβυκού κοινοβουλίου, σημειώνοντας ότι ο προηγούμενος πρόεδρος διατηρούσε ορισμένες ισορροπίες, ενώ ο διάδοχός του, κατά την εκτίμησή του, ακολουθεί σαφώς φιλοτουρκική γραμμή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην Ντόρα Μπακογιάννη, επισημαίνοντας ότι είχε προειδοποιήσει για τις εξελίξεις, καθώς και στις επαφές που, σύμφωνα με όσα ανέφερε, είχαν πραγματοποιήσει η αιγυπτιακή και η ισραηλινή πλευρά με την ηγεσία Χαφτάρ.
«Και εμείς, συγχωρείτε, τον ύπνο του δικαίου», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Ο αντιναύαρχος αναγνώρισε ότι η ελληνική διπλωματία έχει πραγματοποιήσει σημαντικές κινήσεις, μεταξύ των οποίων και η συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο. Ωστόσο, επέμεινε ότι η διαχείριση του λιβυκού ζητήματος αναδεικνύει ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα: η Ελλάδα αντιδρά όταν οι δυσμενείς εξελίξεις έχουν ήδη εκδηλωθεί.
Στο ίδιο πλαίσιο, αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα των ανακοινώσεων υποστήριξης από τους Ευρωπαίους εταίρους.
«Οι δηλώσεις δεν αλλάζουν το αποτέλεσμα. Τι αλλάζει το αποτέλεσμα; Οι κυρώσεις», υπογράμμισε.
Κατά την άποψή του, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις λεκτικές καταδίκες, εξετάζοντας συγκεκριμένα μέτρα απέναντι σε ενέργειες που παραβιάζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών.
Ερωτήματα για τη στάση των ΗΠΑ μετά την επίσκεψη Ρούμπιο
Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος στάθηκε ιδιαίτερα στην τοποθέτηση του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο κάλεσε τις εμπλεκόμενες πλευρές να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων.
Ο απόστρατος αξιωματικός υποστήριξε ότι η διατύπωση της Ουάσιγκτον ήταν αισθητά πιο συγκρατημένη από προηγούμενες αμερικανικές παρεμβάσεις.
«Η δήλωση του State Department δημιουργεί τεράστια ερωτηματικά», ανέφερε, συνδέοντας χρονικά την τοποθέτηση με την πρόσφατη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα.
Υπενθύμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν καταδικάσει προηγουμένως το τουρκολιβυκό μνημόνιο και εξέφρασε προβληματισμό για τη μετατόπιση του τόνου προς την ανάγκη συνεννόησης των δύο πλευρών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε σειρά άλλων εξελίξεων που, κατά την εκτίμησή του, πρέπει να αξιολογηθούν συνολικά, όπως οι πληροφορίες για έρευνες σχετικά με οικονομικές συναλλαγές ελληνικών επιχειρήσεων με το Ιράν.
Δεν παρουσίασε τις χρονικές αυτές συμπτώσεις ως αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση, αλλά ως ενδείξεις που θεωρεί ότι απαιτούν προσεκτικότερη διπλωματική ανάλυση.
«Κάθε φορά τρέχουμε πίσω από το πρόβλημα»
Από τα πιο έντονα σημεία της παρέμβασης ήταν η κριτική για την ελληνική παρουσία και πληροφόρηση στη Λιβύη.
Ο αντιναύαρχος εξέφρασε την απορία του πώς ήταν δυνατόν άλλες χώρες να έχουν αντιληφθεί την επικείμενη μεταβολή των λιβυκών συσχετισμών, ενώ η Ελλάδα εμφανίστηκε να αιφνιδιάζεται.
Αναφέρθηκε στις επαφές της ελληνικής διπλωματίας με τη Λιβύη, στις συζητήσεις για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και στη συνεργασία μεταξύ ελληνικών και λιβυκών λιμενικών αρχών.
Μάλιστα, επικαλέστηκε προσωπική εμπειρία από συνάντηση Λίβυων αξιωματικών με στελέχη του ελληνικού Λιμενικού στον Πειραιά, για να επισημάνει ότι η Αθήνα επενδύει σε σχέσεις συνεργασίας χωρίς πάντοτε να εξασφαλίζει το επιθυμητό πολιτικό αποτέλεσμα.
«Κάθε φορά τρέχουμε πίσω από το πρόβλημα. Αυτό είναι το τραγικό», τόνισε.
Κατά την εκτίμησή του, η Ελλάδα χρειάζεται αποτελεσματικότερους μηχανισμούς έγκαιρης ενημέρωσης για τις πολιτικές διεργασίες που πραγματοποιούνται τόσο στη Λιβύη όσο και στα μεγάλα διεθνή κέντρα αποφάσεων.
Η Αίγυπτος και οι νέοι συσχετισμοί στην Ανατολική Μεσόγειο
Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος αναφέρθηκε επίσης στη στάση της Αιγύπτου, η οποία έχει άμεσο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η Αίγυπτος και η Ελλάδα έχουν υπογράψει από το 2020 συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ, ενώ το Κάιρο αντιτίθεται στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.
Ο αντιναύαρχος υποστήριξε ότι το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών διαθέτει ισχυρή διαπραγματευτική παράδοση και δεν πρέπει να υποτιμάται η αυτονομία των επιλογών του.
Αναφορικά με το ενδεχόμενο επανέναρξης συνομιλιών Ελλάδας και Αιγύπτου για την επέκταση της οριοθέτησης, εμφανίστηκε επιφυλακτικός.
«Ας κρατήσουμε μικρό καλάθι», σημείωσε.
Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργώντας τριβές όχι μόνο με την Ελλάδα και την Κύπρο αλλά και με το Ισραήλ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προειδοποίηση για το καλώδιο: «Η NAVTEX είναι ήδη επίσημη ενημέρωση»
Ξεχωριστό κεφάλαιο της συζήτησης αποτέλεσε το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και η απαίτηση της Τουρκίας να λαμβάνει γραπτή ενημέρωση για τις σχετικές εργασίες.
Ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος επέμεινε στη διάκριση μεταξύ της προβλεπόμενης ναυτιλιακής ενημέρωσης και οποιασδήποτε πρόσθετης διαδικασίας που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας.
Επικαλέστηκε τη λειτουργία των NAVTEX, εξηγώντας ότι αποτελούν επίσημες αναγγελίες προς τη ναυτιλία σχετικά με δραστηριότητες σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές.
«Όταν βγάζεις NAVTEX, ακριβώς είναι ό,τι πιο επίσημο έγγραφο που ενημερώνεις τους πάντες», ανέφερε.
Στη συνέχεια έθεσε το ερώτημα γιατί θα έπρεπε να υπάρξει επιπλέον ενημέρωση προς την Τουρκία, εφόσον έχει ήδη εκδοθεί η προβλεπόμενη αναγγελία.
Ο αντιναύαρχος χαρακτήρισε εξαιρετικά προβληματικό το ενδεχόμενο ιδιαίτερης ενημέρωσης πέραν της NAVTEX, θεωρώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε επικίνδυνες πολιτικές εντυπώσεις.
Πρόκειται για προειδοποίηση επί υποθετικού ενδεχομένου και όχι για ισχυρισμό ότι έχει αποδεδειγμένα αποσταλεί τέτοιο έγγραφο.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει δημοσίως αποσαφηνίσει ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να ζητήσει άδεια από την Τουρκία για το έργο.
Η φρεγάτα «Κίμων»: «Τα πλοία ανήκουν στον λαό που τα πλήρωσε»
Παρά την έντονη κριτική για τις διπλωματικές εξελίξεις, ο Ιωάννης Εγκολφόπουλος ξεκίνησε την παρουσία του με μια διαφορετική εικόνα: την άφιξη της φρεγάτας «Κίμων» στη Θεσσαλονίκη.
Χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την παρουσία του σύγχρονου πολεμικού πλοίου στην πόλη ενόψει της 28ης Οκτωβρίου, καλώντας τους πολίτες να το επισκεφθούν.
«Τα πλοία αυτά δεν ανήκουν ούτε στους αξιωματικούς. Ανήκουν στον λαό. Ο λαός πλήρωσε για να τα πάρουμε», ανέφερε.
Ο αντιναύαρχος τόνισε ότι οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν τον εξοπλισμό που αποκτά το Πολεμικό Ναυτικό και τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες μονάδες επιφανείας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού στη διαμόρφωση των επιχειρησιακών απαιτήσεων των φρεγατών.
Υποστήριξε ότι η ελληνική εμπειρία συνέβαλε στην εξέλιξη της σχεδίασης, την οποία χαρακτήρισε βελτιωμένη σε σχέση με την αρχική γαλλική εκδοχή. Ισχυρίστηκε ακόμη ότι οι ελληνικές τροποποιήσεις επηρέασαν θετικά τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του συγκεκριμένου τύπου πλοίου, κάνοντας αναφορά στη Σουηδία.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτελούν τοποθετήσεις του αντιναυάρχου και χρειάζονται αυτοτελή τεχνική επιβεβαίωση.
«Η κριτική δεν σημαίνει έλλειψη πατριωτισμού»
Προς το τέλος της παρέμβασής του, ο αντιναύαρχος εξέφρασε την ενόχλησή του για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται, κατά την άποψή του, όσοι ασκούν αυστηρή κριτική στους χειρισμούς της εξωτερικής πολιτικής.
Υποστήριξε ότι ο χαρακτηρισμός τέτοιων παρεμβάσεων ως «ακραίων» αποπροσανατολίζει από την ουσία των προβλημάτων.
Αναφέρθηκε στη στρατιωτική εμπειρία και στην ανάγκη να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι επισημάνσεις ανθρώπων που έχουν υπηρετήσει επί δεκαετίες στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Παράλληλα, άσκησε κριτική σε δημόσιες τοποθετήσεις που, σύμφωνα με τον ίδιο, παρουσιάζουν υπερβολικά θετικά την Τουρκία, χαρακτηρίζοντας ορισμένους εκφραστές τους «παπαγαλάκια της τουρκικής προπαγάνδας».
Έφερε επίσης ως παράδειγμα την κρίση του Αυγούστου 2020, αναφερόμενος στο περιστατικό μεταξύ ελληνικής και τουρκικής φρεγάτας, προκειμένου να υπογραμμίσει τη σημασία της αποφασιστικότητας σε στιγμές έντασης.
Κλείνοντας, εξέφρασε τη δυσφορία του για την αντίθεση ανάμεσα στη στρατιωτική ενίσχυση της χώρας και στις διπλωματικές εξελίξεις που θεωρεί δυσμενείς.
Με μια χαρακτηριστική λαϊκή παρομοίωση, περιέγραψε την κατάσταση ως μια προσπάθεια στην οποία, ενώ προηγούνται σημαντικά επιτεύγματα, ένα σφάλμα αρκεί για να ακυρώσει το αποτέλεσμα.
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την προαναγγελία νέας παρέμβασης, στην οποία αναμένεται να παρουσιαστεί σύγκριση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τουρκίας με εκείνες άλλων περιφερειακών δυνάμεων, με ιδιαίτερη αναφορά στην Αίγυπτο.