Η Επιτροπή Άμυνας της Βουλής των Κοινοτήτων δημοσίευσε την έκθεσή της για την άμυνα στον Υψηλό Βορρά (High North). Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ισχύς του Βασιλικού Ναυτικού (Royal Navy – RN) υπολείπεται σημαντικά των κυβερνητικών στόχων, ιδιαίτερα στον τομέα των φρεγατών και των πυρηνικών υποβρυχίων επίθεσης. Ο διαθέσιμος στόλος το 2030 ενδέχεται να είναι ακόμη μικρότερος από τις προβλέψεις της έκθεσης, ενώ η ιδέα του λεγόμενου «Υβριδικού Ναυτικού» (Hybrid Navy) δεν αναμένεται να έχει αναπτυχθεί επαρκώς ώστε να αντισταθμίσει αυτή τη συρρίκνωση.
Τον Ιούνιο, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να επιτεθεί στο ΝΑΤΟ ακόμη και έως το 2030. Με βάση αυτό το χρονοδιάγραμμα, η επιτροπή καταλήγει ότι η διαθεσιμότητα εξοπλισμού και ο αριθμός των πλοίων του RN είναι «πολύ χειρότερα από τις επίσημες κυβερνητικές απαιτήσεις». Η έκθεση επικαλείται επίσης εσωτερική αξιολόγηση του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται στην 31η θέση μεταξύ 32 συμμάχων όσον αφορά τον επανεξοπλισμό, μπροστά μόνο από την Ισλανδία.
Κάποτε θεωρούμενο η κορυφαία ναυτική δύναμη της Ευρώπης, το Βασιλικό Ναυτικό αντιμετωπίζει πλέον μια ολοένα και πιο αρνητική εικόνα τόσο μεταξύ των συμμάχων όσο και των αντιπάλων του.
Λιμός φρεγατών
Το RN διατηρεί από το 2010 ελάχιστη απαίτηση για 19 φρεγάτες και αντιτορπιλικά, αλλά σήμερα διαθέτει μόλις 11 μονάδες, συγκεκριμένα:
- 6 αντιτορπιλικά Type 45
- 5 φρεγάτες Type 23
Και οι πέντε εναπομείνασες Type 23 φέρουν το συρόμενο σόναρ Sonar 2087, τη στιγμή που η επιχειρησιακή απαίτηση προβλέπει οκτώ τέτοια πλοία.
Οι φρεγάτες HMS Monmouth και HMS Montrose αποσύρθηκαν στο πλαίσιο της Integrated Review του 2021. Την ίδια χρονιά, ο τότε First Sea Lord είχε διαβεβαιώσει ότι ο αριθμός των μεγάλων μονάδων επιφανείας θα επανερχόταν πάνω από τις 19 έως τα τέλη του 2026. Η εκτίμηση αυτή αποδείχθηκε υπερβολικά αισιόδοξη.
Αντί για ενίσχυση, αποσύρθηκαν:
- HMS Westminster
- HMS Northumberland
- HMS Argyll
- HMS Lancaster
ενώ το 2026 ακολούθησαν οι:
- HMS Richmond
- HMS Iron Duke
Η απόσυρση του Iron Duke προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση, καθώς συνέβη λιγότερο από τρία χρόνια μετά από πρόγραμμα παράτασης ζωής κόστους 103 εκατ. λιρών.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι ο αριθμός των φρεγατών με συρόμενο σόναρ θα παραμείνει μόλις στις πέντε μονάδες για τα επόμενα τρία χρόνια, εάν αυτό καταστεί καν εφικτό.
Οι προβλέψεις της δείχνουν:
| Έτος | Διαθέσιμες φρεγάτες ASW |
|---|---|
| 2029 | 4 |
| 2030 | 3 |
| 2031 | 2 |
| 2037 | 8 |
Ωστόσο ακόμη και αυτοί οι αριθμοί ίσως αποδειχθούν αισιόδοξοι. Σύμφωνα με πηγές της αμυντικής βιομηχανίας που επικαλείται το Navy Lookout, δύο από τις πέντε εναπομείνασες Type 23 πιθανότατα θα πρέπει σύντομα να κηρυχθούν μη αξιόπλοες λόγω φθοράς του σκάφους.
Η HMS Kent βρίσκεται σε εκτεταμένο εκσυγχρονισμό επί περισσότερα από δύο χρόνια, αφήνοντας τις:
- Portland
- Somerset
- St Albans
- Sutherland
να επωμίζονται το κύριο βάρος των αποστολών ανθυποβρυχιακού πολέμου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το νεότερο από αυτά τα πλοία εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2002, ενώ η κλάση είχε σχεδιαστεί για διάρκεια ζωής 18 ετών.
Καθυστερήσεις στα Type 26 και Type 31
Η HMS Glasgow, πρώτη φρεγάτα Type 26, αναμενόταν να ξεκινήσει δοκιμές στη θάλασσα μέσα στο 2026. Πλέον, το πρώτο εξάμηνο του 2027 θεωρείται πιο ρεαλιστικό σενάριο, σχεδόν δέκα χρόνια μετά την έναρξη της ναυπήγησής της.
Αυτό αφήνει ελάχιστο περιθώριο μέχρι την προγραμματισμένη αρχική επιχειρησιακή της ικανότητα τον Οκτώβριο του 2028.
Παράλληλα, η Βρετανία εξακολουθεί να διαπραγματεύεται με τη Νορβηγία την κατανομή των θέσεων παραγωγής των Type 26. Κάθε παραχώρηση θέσης ναυπήγησης στη Νορβηγία μεταθέτει περαιτέρω την παράδοση βρετανικών πλοίων προς τη δεκαετία του 2030.
Η σημαντικότερη πρόταση της επιτροπής είναι ότι καμία Type 23 με συρόμενο σόναρ δεν θα πρέπει να αποσύρεται μέχρι να αντικατασταθεί από μία Type 26 σε αναλογία 1 προς 1. Παρά ταύτα, η κατάσταση των παλαιών σκαφών ίσως καταστήσει αυτό αδύνατο. Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στα συστήματα μάχης, αλλά στην κόπωση και διάβρωση των ελαφρών χαλύβδινων κατασκευών.
Ανάλογα αισιόδοξη θεωρείται η εκτίμηση της επιτροπής για τις Type 31, που προβλέπει:
- Πρώτη παράδοση το 2028
- Ολοκλήρωση και των πέντε μονάδων το 2031
Το Υπουργείο Άμυνας, ωστόσο, αποφεύγει πλέον να δώσει συγκεκριμένες ημερομηνίες πέρα από τη διατύπωση «έως το τέλος της δεκαετίας».
Επιπλέον, τα δύο πρώτα πλοία θα πρέπει να επιστρέψουν στα ναυπηγεία Rosyth μετά την παράδοση για εγκατάσταση των κάθετων εκτοξευτών Mk 41, γεγονός που καθιστά αβέβαιη την πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίησή τους πριν από το 2030.
Η μόνη ρεαλιστική λύση φαίνεται να είναι η επιτάχυνση των προγραμμάτων Type 26 και Type 31. Οι BAE Systems και Babcock έχουν ήδη παρουσιάσει στο Υπουργείο Άμυνας κοστολογημένες προτάσεις επιτάχυνσης, αλλά αυτές απορρίφθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών.
Υποβρύχια και Αρκτική
Η επιτροπή σημειώνει επίσης ότι το Βασιλικό Ναυτικό έχει ουσιαστικά χάσει την ικανότητα επιχειρήσεων υποβρυχίων κάτω από τους πάγους της Αρκτικής.
Τα υποβρύχια κλάσης Trafalgar διέθεταν ενισχυμένο πύργο και εξωτερικές κατασκευές ώστε να μπορούν να αναδύονται διαπερνώντας πάγο πάχους τουλάχιστον 60 εκατοστών.
Αντίθετα, παραμένει ασαφές κατά πόσον τα νεότερα υποβρύχια κλάσης Astute έχουν την ίδια δυνατότητα. Το Υπουργείο Άμυνας αναφέρει μόνο ότι η σχετική πιστοποίηση βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η τελευταία συμμετοχή βρετανικού υποβρυχίου σε άσκηση ICEX ήταν τον Μάρτιο του 2018 με το HMS Trenchant.
Η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς τα ρωσικά στρατηγικά υποβρύχια βαλλιστικών πυραύλων ενδέχεται σε περίοδο κρίσης να αναζητήσουν καταφύγιο κάτω από το αρκτικό παγοκάλυμμα.
Το «Υβριδικό Ναυτικό» δεν είναι έτοιμο
Η επιτροπή θεωρεί ότι τόσο το πρόγραμμα Hybrid Navy όσο και η ιδέα του Atlantic Bastion κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο.
Πολλοί αναλυτές αμφισβητούν κατά πόσο η χρηματοδότηση ύψους 1,3 δισ. λιρών έως το 2030 επαρκεί για:
- την ανάπτυξη τουλάχιστον τριών τύπων μεγάλων μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV),
- τη δικτύωσή τους με πολύ μεγάλα μη επανδρωμένα υποβρύχια (XLUUV),
- και την ενσωμάτωσή τους με επανδρωμένες ναυτικές πλατφόρμες.
Το πρώτο πρωτότυπο μεγάλου μη επανδρωμένου σκάφους επιφανείας αναμένεται να καθελκυστεί το 2027, ενώ επιχειρησιακές μονάδες υποτίθεται ότι θα βρίσκονται σε υπηρεσία έως το 2030.
Ακόμη όμως και αν τηρηθούν πλήρως τα χρονοδιαγράμματα, το «Υβριδικό Ναυτικό» θα βρίσκεται μόλις στα πρώτα στάδια ανάπτυξής του το 2030.
Επιπλέον, μάρτυρες που κατέθεσαν στην επιτροπή προειδοποίησαν ότι η Ρωσία πιθανόν να διστάζει λιγότερο να καταστρέψει ή να καταλάβει μια μη επανδρωμένη πλατφόρμα απ’ ό,τι ένα επανδρωμένο πλοίο, περιορίζοντας έτσι την αποτρεπτική αξία των νέων συστημάτων.
Συμπέρασμα
Η γενική εικόνα που αναδύεται είναι εξαιρετικά ανησυχητική. Σχεδόν όλες οι λύσεις που προτείνονται στην έκθεση αφορούν τη δεκαετία του 2030, ενώ η πιθανή ρωσική απειλή τοποθετείται ήδη στο τέλος της παρούσας δεκαετίας.
Παρά τον αμυντικό προϋπολογισμό των περίπου 63 δισεκατομμυρίων λιρών, η επιχειρησιακή απόδοση φαίνεται δυσανάλογα χαμηλή. Το Βασιλικό Ναυτικό δυσκολεύεται να διατηρήσει στη θάλασσα περισσότερες από 3-4 μεγάλες μονάδες επιφανείας και ένα πυρηνικό υποβρύχιο επίθεσης ταυτόχρονα, ενώ αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν τόσο ο Βρετανικός Στρατός όσο και η RAF.
Η έκθεση ουσιαστικά καταλήγει ότι, χωρίς άμεση αύξηση επενδύσεων και επιτάχυνση των ναυπηγικών προγραμμάτων, το Ηνωμένο Βασίλειο κινδυνεύει να εισέλθει στη δεκαετία του 2030 με τη μικρότερη και λιγότερο διαθέσιμη δύναμη συνοδείας των τελευταίων δεκαετιών.
hellenicdefence.info