Αφού το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτέθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου 2026, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης απάντησε με πυραύλους και drones, στοχεύοντας πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, λιμάνια και αεροδρόμια σε όλη τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ. Τα ιρανικά πλήγματα διέκοψαν επίσης τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Πολύ πριν από τον τρέχοντα πόλεμο, πολλά κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου είχαν αρχίσει να διαφοροποιούν την ενέργεια και τις οικονομίες τους. Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν ήδη δεσμευτεί για την επέκταση της ηλιακής ενέργειας. Η Σαουδική Αραβία είχε ήδη προχωρήσει σε διαγωνισμούς πολλών γιγαβάτ για το ηλιακό της δίκτυο πριν από τον Φεβρουάριο του 2026. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν αυξήσει τη δυναμικότητα στο πλαίσιο των σχεδίων τους για μηδενικές καθαρές εκπομπές.
Αξιωματούχοι και στελέχη άρχισαν να αντιμετωπίζουν την ηλιακή ενέργεια λιγότερο ως ζήτημα κλίματος και περισσότερο ως μορφή ασφάλισης.
Αυτό που άλλαξε μετά τις 28 Φεβρουαρίου ήταν η αίσθηση του επείγοντος. Αξιωματούχοι και στελέχη άρχισαν να αντιμετωπίζουν την ηλιακή ενέργεια λιγότερο ως ζήτημα κλίματος και περισσότερο ως ασφάλεια. Στις αρχές Απριλίου 2026, η εταιρεία καθαρής ενέργειας των Εμιράτων Masdar προχώρησε σε μια συνεργασία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, επεκτεινόμενη στην Ασία και μειώνοντας τον κίνδυνο περιφερειακής συγκέντρωσης. Στον Περσικό Κόλπο, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής άρχισαν να προωθούν την αποκεντρωμένη ηλιακή ενέργεια και την ανθεκτικότητα των δικτύων, καθώς τα κεντρικοποιημένα συστήματα αποτυγχάνουν πλήρως, ενώ τα αποκεντρωμένα αποτυγχάνουν μόνο εν μέρει.
Οι ηγέτες του κλάδου το έχουν δηλώσει ξεκάθαρα. Στο CERAWeek τον Μάρτιο του 2026, στελέχη του ενεργειακού τομέα και πολιτικοί συνέδεσαν τη σύγκρουση με μια ανανεωμένη έμφαση στην εγχώρια ενέργεια. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας υποστήριξε ότι τέτοιες κρίσεις ωθούν τις χώρες προς «ενέργεια εγχώριας παραγωγής» για τη μείωση της έκθεσης σε κινδύνους. Οι ειδικοί του κλάδου συμφώνησαν.
Η ηλιακή ενέργεια ταιριάζει σε αυτή τη στροφή, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα. Μεγάλα ηλιακά πάρκα παραμένουν σταθεροί στόχοι. Εξαρτώνται από δίκτυα μεταφοράς που είναι επίσης ευάλωτα σε επιθέσεις, αλλά δεν επηρεάζονται από θαλάσσια σημεία συμφόρησης. Το πετρέλαιο πρέπει να μεταφέρεται. Η ηλιακή ενέργεια μπορεί να παραχθεί τοπικά.
Αυτό που άλλαξε τις αντιλήψεις ήταν η έκθεση των ψηφιακών υποδομών. Κέντρα δεδομένων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Μπαχρέιν αντιμετώπισαν διακοπές στις αρχές Μαρτίου, επηρεάζοντας υπηρεσίες cloud και χρηματοπιστωτικά συστήματα. Τα περιστατικά αυτά δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακοί τομείς δεν βρίσκονται εκτός γεωπολιτικού κινδύνου. Εξαρτώνται από την ηλεκτρική ενέργεια, την ψύξη και τη φυσική προστασία. Βρίσκονται στο ίδιο «έδαφος» με όλα τα υπόλοιπα.
Τα τελευταία χρόνια, ο Κόλπος έχει επενδύσει σημαντικά σε συνεργασίες τεχνητής νοημοσύνης και υποδομές δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων έργων που συνδέονται με αμερικανικές εταιρείες και κρατικά επενδυτικά ταμεία. Αυτές οι επενδύσεις υποτίθεται ότι αντιπροσώπευαν το μέλλον. Η σύγκρουση δείχνει ότι αποτελούν επίσης νέους στόχους. Τα κέντρα δεδομένων αντιμετωπίζουν τόσο φυσικές απειλές όσο και κινδύνους κυβερνοεπιθέσεων. Εξαρτώνται επίσης από σταθερά ενεργειακά συστήματα, τα οποία η σύγκρουση έχει ήδη πιέσει. Η δημιουργία περισσότερων διακομιστών δεν εξαλείφει την έκθεση σε κινδύνους — την αναδιανέμει.
Όταν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, οι υψηλές τιμές πετρελαίου θα δημιουργήσουν άφθονα έσοδα για ανάπτυξη.
Δεν είναι σαφές αν η ενεργειακή διαφοροποίηση θα είναι αρκετή ώστε να επιτρέψει στις οικονομίες των αραβικών κρατών του Κόλπου να επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση. Τα τελευταία πέντε χρόνια, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν έχουν επενδύσει σε υποδομές για να μετατρέψουν την περιοχή τους σε κόμβο τεχνητής νοημοσύνης. Η ενέργεια ήταν άφθονη, ο χώρος διαθέσιμος και οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί χαλαροί. Ωστόσο, τα ιρανικά πλήγματα σε κέντρα δεδομένων αναδεικνύουν την ευαλωτότητά τους, γεγονός που κλονίζει τους επενδυτές. Εικόνες drones πάνω από το Ντουμπάι και εμβληματικών ξενοδοχείων στις φλόγες θα επιβραδύνουν επίσης την ανάπτυξη βραχυπρόθεσμα. Η Oxford Economics έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις ανάπτυξης για την περιοχή, επισημαίνοντας απώλειες παραγωγής και σοκ στη ζήτηση. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει επίσης μειώσει τις προβλέψεις της, αντανακλώντας παρόμοιες πιέσεις.
Παρόλα αυτά, οι προοπτικές της περιοχής παραμένουν θετικές. Όταν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, οι υψηλές τιμές πετρελαίου θα αποφέρουν σημαντικά έσοδα για ανάπτυξη. Τα κρατικά επενδυτικά ταμεία, με περιουσιακά στοιχεία που υπερβαίνουν τα 4 τρισεκατομμύρια δολάρια, δίνουν στις κυβερνήσεις τη δυνατότητα να σταθεροποιήσουν τις αγορές και να διατηρήσουν τις δαπάνες. Ωστόσο, η ανάκαμψη δεν θα είναι απλώς επιστροφή στο παλιό μοντέλο. Οι κυβερνήσεις θα δαπανήσουν περισσότερα για την προστασία των υποδομών, τη δημιουργία εφεδρειών και τη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού. Οι επενδύσεις σε συστήματα που μειώνουν την εξάρτηση από μεμονωμένα σημεία αποτυχίας θα επιταχυνθούν.
Η ηλιακή ενέργεια παίζει ρόλο σε αυτή τη μετάβαση, αλλά δεν αποτελεί πλήρη ρήξη με το παρελθόν. Μειώνει την έκθεση σε ορισμένους κινδύνους, ενώ εισάγει άλλους. Το ίδιο ισχύει και για την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές υποδομές. Ο Περσικός Κόλπος θα κινηθεί απλώς προς ένα σύστημα όπου οι κίνδυνοι κατανέμονται σε περισσότερους τομείς, αντί να συγκεντρώνονται σε έναν.
Middle East Forum