Σε στρατηγικό προγεφύρωμα της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο επιχειρεί να μετατρέψει η Άγκυρα τα κατεχόμενα της Κύπρου.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Η νέα Οικονομική και Χρηματοδοτική Συμφωνία Τουρκίας–ψευδοκράτους για το 2026 δεν περιορίζεται σε οικονομική ενίσχυση. Αντιθέτως, αποτυπώνει τη νέα τουρκική στρατηγική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η Κύπρος δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως «παγωμένη» διπλωματική διαφορά, αλλά ως κρίσιμο μέτωπο ασφαλείας μέσα σε ένα τόξο κρίσεων που εκτείνεται από τη Γάζα και το Ιράν έως την Ανατολική Μεσόγειο και την Κεντρική Ασία.
Όπως σημειώνει δημοσίευμα του Λεβέντ Κενέζ στο Nordic Monitor, η συμφωνία, που υπεγράφη στις 9 Απριλίου 2026 στην Άγκυρα και εγκρίθηκε από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προβλέπει πακέτο βοήθειας ύψους 20,7 δισ. τουρκικών λιρών, δηλαδή περίπου 453 εκατ. δολαρίων. Από αυτά, τα 9,65 δισ. λίρες, σχεδόν το μισό ποσό, κατευθύνονται σε αμυντικές δαπάνες. Το στοιχείο αυτό δείχνει καθαρά ότι η ασφάλεια βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της τουρκικής πολιτικής για τα κατεχόμενα.
Κατά το Nordic Monitor, η Άγκυρα συνδέει ευθέως την Κύπρο με τις μεγάλες γεωπολιτικές αναταράξεις της εποχής: τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, τη σύγκρουση στη Γάζα, την αντιπαράθεση Ιράν–Ισραήλ–ΗΠΑ, τις εσωτερικές διαιρέσεις στο ΝΑΤΟ, τον οικονομικό προστατευτισμό στη Δύση και τη μετατόπιση της παγκόσμιας οικονομικής ισχύος προς την Ασία.
Ιδιαίτερα σκληρή είναι η γλώσσα της συμφωνίας για το Ισραήλ. Η τουρκική πλευρά κατηγορεί το Ισραήλ για «σκόπιμη και συστηματική καταστροφή» των Παλαιστινίων και υποστηρίζει ότι η αποτυχία της διεθνούς κοινότητας να σταματήσει την ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα αποδεικνύει τα όρια των υφιστάμενων διεθνών θεσμών.
Μέσα από αυτή τη συλλογιστική, η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως «εγγυήτριας δύναμης» στην Κύπρο και να συνδέσει το παλαιστινιακό ζήτημα με τις αξιώσεις των Τουρκοκυπρίων για «κυρίαρχη ισότητα» και «ισότιμο διεθνές καθεστώς».
Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα εγκαταλείπει οριστικά το πλαίσιο της ομοσπονδιακής λύσης και επενδύει στη γραμμή των δύο κρατών. Στο κείμενο της συμφωνίας επαναλαμβάνονται αναφορές στα «εγγενή δικαιώματα» των Τουρκοκυπρίων, στην «κυρίαρχη ισότητα» και στην ανάγκη διεθνούς αναβάθμισης του ψευδοκράτους.
Η Τουρκία επικαλείται ως επιτυχία και το καθεστώς παρατηρητή που έλαβε το ψευδοκράτος στον Οργανισμό Τουρκικών Κρατών το 2022, καθώς και τη συμμετοχή Τουρκοκυπρίων αξιωματούχων σε περιφερειακές συνόδους.
Το κείμενο περιλαμβάνει επίσης ευθεία επίθεση κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία η Άγκυρα κατηγορεί ότι έχει εγκαταλείψει την ουδετερότητα, τασσόμενη σταθερά στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι οι ενεργειακές πρωτοβουλίες και οι θαλάσσιες συμφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο αποκλείουν τους Τουρκοκυπρίους και αμφισβητεί τον ρόλο της Ε.Ε. στις διαφορές θαλάσσιας οριοθέτησης.
Πίσω από τη ρητορική βρίσκεται η γνωστή τουρκική επιδίωξη: συμμετοχή των κατεχομένων στους ενεργειακούς πόρους, ακύρωση των περιφερειακών σχημάτων που παρακάμπτουν την Τουρκία και αναβάθμιση της στρατιωτικής παρουσίας της στο νησί.
Η Κύπρος, σύμφωνα με την τουρκική ανάγνωση, δεν είναι πλέον απλώς ένα διμερές ζήτημα με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία. Είναι κρίσιμος κόμβος σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για θαλάσσιες οδούς, ενέργεια, στρατιωτικές υποδομές και γεωπολιτική επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.
H Τουρκία, όπως συμπεραίνει το δημοσίευμα του Nordic Monitor, αντιμετωπίζει πλέον τα κατεχόμενα ως μόνιμο στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο. Όχι ως προσωρινή κατάσταση μέχρι μια μελλοντική λύση, αλλά ως προωθημένη γραμμή ισχύος σε ένα μέτωπο που συνδέει τη Γάζα, το Ιράν, τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο, τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία.