Με κεντρικό θέμα την κατεχόμενη Αμμόχωστο και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, πραγματοποιείται από τις 30 Οκτωβρίου έως την 1η Νοεμβρίου 2026, στο Κολυμπάρι Χανίων, η 3η Σύνοδος του Ενιαίου Πολιτιστικού Δόγματος (ΕΠΟΔ) Κύπρου – Ελλάδας – Απανταχού Ελληνισμού. Εκπρόσωποι πολιτιστικών φορέων από την Κύπρο, την Ελλάδα, την Κάτω Ιταλία και τη Βόρειο Ήπειρο θα συναντηθούν στην Κρήτη, με στόχο την ενίσχυση των δεσμών του Ελληνισμού και την ανάδειξη της κοινής ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η διοργάνωση θα φιλοξενηθεί στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης, με την οποία πραγματοποιείται σε συνεργασία, και με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης – Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Στις εργασίες θα λάβουν μέρος επίσης συλλογικοί φορείς από την Κρήτη.
Η φετινή Σύνοδος είναι αφιερωμένη στην κατεχόμενη Αμμόχωστο, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Αμμόχωστος: Πολιορκημένη, ἀλλ᾿ Ελεύθερη. Η δύναμις της μνήμης και το χρέος της συνειδήσεως!».
Η επιλογή της Αμμοχώστου υπογραμμίζει τη σημασία της ιστορικής μνήμης για την κυπριακή τραγωδία και τον εκτοπισμό των Ελληνοκυπρίων κατοίκων μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Ξενής Ξενοφώντος: Ο απολογισμός και τα επόμενα βήματα του ΕΠΟΔ
Την έναρξη των εργασιών θα κηρύξει ο πρόεδρος του Ενιαίου Πολιτιστικού Δόγματος, Ξενής Ξενοφώντος, ο οποίος θα παρουσιάσει τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από την ίδρυση του ΕΠΟΔ στην Κύπρο, τον Νοέμβριο του 2025, μέχρι σήμερα.
Παράλληλα, θα καταθέσει τις προτάσεις του για την επόμενη περίοδο, προσδιορίζοντας τους βασικούς άξονες δράσης και συνεργασίας των πολιτιστικών φορέων που συμμετέχουν στον θεσμό.
Η προσφυγιά της Αμμοχώστου και το ντοκιμαντέρ για τα Βαρώσια
Σημαντικό μέρος της πρώτης ημέρας θα αφιερωθεί στην Αμμόχωστο και στις μαρτυρίες των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.
Στο πλαίσιο αυτό θα παρουσιαστεί το βιβλίο του Ματθαίου Φραντζεσκάκη «Λαλώ Σου Τα – Μαρτυρίες από την προσφυγιά της Αμμοχώστου».
Θα προβληθεί επίσης ντοκιμαντέρ του Τώνη Τουμαζή για τα Βαρώσια, το περίκλειστο τμήμα της κατεχόμενης πόλης, που αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά σύμβολα της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής στην Κύπρο.
Στην εκδήλωση θα τοποθετηθούν ο πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Μελετών, Τώνης Τουμαζής, ο αντιπρόεδρος του ίδιου φορέα, Ανδρέας Μορφίτης, και η πρόεδρος του Ινστιτούτου Ελληνικού Πολιτισμού Κύπρου, Δανάη Γεωργιάδου.
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ μέσα από την ομιλία του πρώην αρχηγού της Εθνικής Φρουράς
Ξεχωριστή ενότητα της Συνόδου θα αποτελέσει η εκδήλωση με θέμα «Ο αγώνας της ΕΟΚΑ», στην οποία κεντρικός ομιλητής θα είναι ο αντιστράτηγος εν αποστρατεία Δημόκριτος Ζερβάκης, πρώην αρχηγός της Εθνικής Φρουράς της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η εκδήλωση θα πλαισιωθεί από νεοριζίτικα τραγούδια αφιερωμένα στην κυπριακή τραγωδία, συνδέοντας την ιστορική αναφορά με τη μουσική παράδοση.
Οι κοινές πολιτιστικές ρίζες Κρήτης και Κύπρου
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ακόμη εργαστήρια με αντικείμενο την παραδοσιακή φορεσιά, τον παραδοσιακό χορό και τα κοινά πολιτιστικά χαρακτηριστικά Κρήτης και Κύπρου.
Τον συντονισμό θα αναλάβει ο γενικός διευθυντής της Ορθοδόξου Ακαδημίας Κρήτης, Δρ. Κωνσταντίνος Ζορμπάς.
Εισηγήσεις θα πραγματοποιήσουν η φιλόλογος και ερευνήτρια Ασπασία Κοκολογιάννη, ο εκπαιδευτικός και χοροδιδάσκαλος Κωνσταντίνος Μπούτζουκας και η φιλόλογος και ερευνήτρια Ειρήνη Ροδοσθένους.
Μέσα από τις συγκεκριμένες δράσεις θα αναδειχθούν στοιχεία της κοινής παράδοσης των δύο νησιών, με έμφαση στη διατήρηση και τη μεταλαμπάδευσή τους στις νεότερες γενιές.
Αποφάσεις για τις επόμενες πρωτοβουλίες του Ελληνισμού
Κατά τη δεύτερη και τελευταία ημέρα των συνεδριακών εργασιών, οι εκπρόσωποι των φορέων θα εξετάσουν τις εισηγήσεις των Επιτροπών Δράσης του ΕΠΟΔ.
Θα ακολουθήσει συζήτηση για τα αποτελέσματα των μέχρι σήμερα πρωτοβουλιών, ενώ αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις για τη συνέχεια της συνεργασίας.
Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνεται επίσης ο προγραμματισμός της 4ης Συνόδου του Ενιαίου Πολιτιστικού Δόγματος, καθώς και η παρουσίαση των επόμενων δράσεών του.
Οι εργασίες θα ολοκληρωθούν με την παρουσίαση των συμπερασμάτων από τον πρόεδρο του ΕΠΟΔ, Ξενή Ξενοφώντος.
Υπενθυμίζεται ότι η πρώτη Σύνοδος πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη τον Μάρτιο του 2026, ενώ η δεύτερη φιλοξενήθηκε στον Δήμο Λίμνης Πλαστήρα τον Ιούλιο.
Η συνάντηση στα Χανιά αποτελεί τον επόμενο σταθμό της προσπάθειας ανάπτυξης ενός κοινού πλαισίου πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ των φορέων του Ελληνισμού, με την Αμμόχωστο και το διαχρονικό αίτημα διατήρησης της μνήμης των κατεχόμενων κυπριακών εδαφών να βρίσκονται αυτή τη φορά στο επίκεντρο.