Με αφετηρία τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Γιώργος Ανθρακεύς αμφισβήτησε την κυβερνητική θέση περί ενισχυμένης γεωπολιτικής ισχύος της Ελλάδας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η χώρα έχει υποστεί δύο σοβαρά διπλωματικά πλήγματα: το πρώτο το 2019, όταν η Τουρκία προχώρησε στην υπογραφή και επικύρωση του μνημονίου με την κυβέρνηση της Τρίπολης, και το δεύτερο με την πρόσφατη εξέλιξη στην ανατολική Λιβύη, την οποία παρουσίασε ως επικύρωση της συμφωνίας από το λιβυκό Κοινοβούλιο.
Ο νομικός καταλόγισε στην κυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη αδράνεια και απουσία αποτελεσματικού σχεδιασμού, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα δεν αξιοποίησε τις δυνατότητες που είχε για να αντιμετωπίσει την τουρκική στρατηγική.
Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία εκμεταλλεύθηκε το διπλωματικό κενό και επιχείρησε να δημιουργήσει τετελεσμένα στις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Ανθρακεύς εκτίμησε ότι οι εξελίξεις οδηγούν σε ουσιαστική απομείωση της ελληνικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή, κατά την άποψή του, υποχώρηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων μετά την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων το 1947.
Πρόκειται για τη δική του πολιτική και νομική αποτίμηση, καθώς η υπογραφή ή η κύρωση ενός μνημονίου μεταξύ τρίτων κρατών δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεταβολή των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Προειδοποίηση για τον τουρκικό νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Ιδιαίτερη βαρύτητα απέδωσε ο Γιώργος Ανθρακεύς στην πιθανότητα θεσμοθέτησης της τουρκικής αντίληψης περί «Γαλάζιας Πατρίδας».
Όπως υποστήριξε, η τελευταία εξέλιξη στη Λιβύη αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού της Άγκυρας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό έρεισμα για τη νομοθετική αποτύπωση των τουρκικών θαλάσσιων διεκδικήσεων.
Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιδιώκει να ενσωματώσει στη συγκεκριμένη διαδικασία τις αξιώσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, επικαλούμενη τη συμφωνία της με τη Λιβύη.
Ο νομικός προέβλεψε ότι θα ακολουθήσει τουρκικός νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα», τονίζοντας ότι η πρόσφατη εξέλιξη ήταν απαραίτητη για την υλοποίηση του συγκεκριμένου σχεδιασμού.
Αμφισβήτησε, παράλληλα, τη θέση που απέδωσε στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορούσε να αποτρέψει την εξέλιξη, υποστηρίζοντας πως υπήρχαν διπλωματικές και νομικές δυνατότητες αντίδρασης.
Η πρόταση για το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αντί της Χάγης
Το σημαντικότερο μέρος της συνέντευξης αφορούσε την πρόταση του Γιώργου Ανθρακεύς για διαφορετική νομική αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.
Ο διδάκτωρ Νομικής υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί στην προοπτική προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, παραβλέποντας τις δυνατότητες που, σύμφωνα με τη δική του επιστημονική προσέγγιση, παρέχει το ενωσιακό δίκαιο.
Επικαλέστηκε την ένταξη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας στο νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία μπορούν να αξιοποιήσουν το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο.
Άσκησε κριτική στην προοπτική ενός ελληνοτουρκικού συνυποσχετικού για τη Χάγη, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια διαδικασία θα περιόριζε, κατά την εκτίμησή του, τη δυνατότητα θεσμικής συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επιπλέον, υποστήριξε ότι η νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου σε ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης δεν εξασφαλίζει εκ των προτέρων πλήρη επήρεια στα ελληνικά νησιά.
Το άρθρο 273 και η κοινή θαλάσσια ζώνη Ελλάδας – Κύπρου
Παρουσιάζοντας την εναλλακτική πρότασή του, ο Ανθρακεύς επικαλέστηκε το άρθρο 273 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η διάταξη προβλέπει δικαιοδοσία του Δικαστηρίου της ΕΕ για διαφορές μεταξύ κρατών-μελών, οι οποίες συνδέονται με το αντικείμενο των Συνθηκών και υποβάλλονται με ειδική συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών.
Ο νομικός πρότεινε η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία να υπογράψουν σχετικό συνυποσχετικό, ζητώντας δικαστική οριοθέτηση κοινής αλιευτικής ζώνης.
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η θέση του ότι μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη νομική κατοχύρωση της σύνδεσης των θαλάσσιων ζωνών των δύο κρατών.
Κατά τον Ανθρακεύς, η επιλογή αυτή θα επέτρεπε στην Ελλάδα και την Κύπρο να αποκτήσουν ισχυρό δικαστικό τίτλο, με τη συμμετοχή του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου.
Η προτεινόμενη οριοθέτηση, όπως εξήγησε, θα στηριζόταν σε τεχνικό φάκελο και γεωγραφικές συντεταγμένες που θα κατέθεταν οι δύο χώρες.
Ο καθοριστικός ρόλος της Στρογγύλης
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Γιώργος Ανθρακεύς στη Στρογγύλη, τη νησίδα του συμπλέγματος Μεγίστης, την οποία χαρακτήρισε κομβικής σημασίας για τη θαλάσσια σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου.
Υποστήριξε ότι ο συνυπολογισμός της Στρογγύλης στη χάραξη της μέσης γραμμής θα μπορούσε να συμβάλει στην εξασφάλιση πλήρους επήρειας του συμπλέγματος Καστελορίζου.
Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, η δικαστική οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου θα δημιουργούσε ένα ισχυρό νομικό δεδομένο έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων.
Ο Ανθρακεύς ανέφερε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε επιδιώξει κατά το παρελθόν οριοθέτηση με την Ελλάδα, χωρίς όμως να προχωρήσει η διαδικασία.
Στο σημείο αυτό άσκησε κριτική σε παλαιότερους χειρισμούς της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αναφερόμενος στις περιόδους των κυβερνήσεων Κώστα Σημίτη και Κώστα Καραμανλή και στους τότε υπουργούς Εξωτερικών Γιώργο Παπανδρέου και Ντόρα Μπακογιάννη.
Κατά την άποψή του, η σημερινή δυνατότητα δικαστικής επίλυσης μέσω ευρωπαϊκών θεσμών θα μπορούσε να αποτελέσει πιο αποτελεσματική επιλογή από τις προηγούμενες διπλωματικές προσεγγίσεις.
Κριτική στη συμφωνία με την Αίγυπτο
Ο Ανθρακεύς αναφέρθηκε και στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου.
Υποστήριξε ότι η συμφωνία δεν αντιμετώπισε το κρισιμότερο ζήτημα, δηλαδή τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Ρόδου και τον ρόλο του συμπλέγματος Καστελορίζου.
Κατά την εκτίμησή του, η συγκεκριμένη εκκρεμότητα αφήνει ανοικτό ένα σημαντικό τμήμα του προβλήματος των θαλάσσιων οριοθετήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο νομικός επέμεινε ότι η χώρα χρειάζεται διαφορετική στρατηγική, η οποία θα στηρίζεται στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ευρωπαϊκού δικαίου.
Η πολιτική του ιδιότητα και ο «Ελληνικός Παλμός»
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Γιώργος Ανθρακεύς αναφέρθηκε και στην πολιτική του δραστηριότητα.
Δήλωσε ότι είναι συντονιστής της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και Ευρωπαϊκού Δικαίου του «Ελληνικού Παλμού», ο οποίος συμμετέχει σε ευρύτερη πολιτική συνεργασία με την ονομασία Δημοκρατική Πατριωτική Συμπαράταξη.
Όπως ανέφερε, στη συγκεκριμένη συνεργασία συμμετέχουν πολιτικά κινήματα, κόμματα και κοινωνικές ομάδες που προβάλλουν ως βασικούς άξονες τη δημοκρατία, τον πατριωτισμό και την Ορθοδοξία.
Παρουσίασε την πρόταση δικαστικής οριοθέτησης Ελλάδας – Κύπρου ως μέρος του προγράμματος εξωτερικής πολιτικής του πολιτικού φορέα.
Παράλληλα, γνωστοποίησε την πρόθεσή του να είναι υποψήφιος βουλευτής στην Α΄ Ανατολικής Αττικής, αφήνοντας ανοικτό και το ενδεχόμενο συμμετοχής του στην πρώτη θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας, εφόσον επιλεγεί από την Κεντρική Επιτροπή.
«Δεν βλέπω θερμό επεισόδιο, γιατί η Τουρκία παίρνει αυτό που θέλει»
Προς το τέλος της συνέντευξης, ο Αρχοντής Κωστόπουλος έθεσε το ερώτημα εάν θα μπορούσε να προκύψει θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ακόμη και για λόγους εσωτερικής πολιτικής σκοπιμότητας.
Ο Ανθρακεύς εμφανίστηκε αρνητικός απέναντι σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
«Δεν το πιστεύω σε καμιά περίπτωση να γίνει θερμό επεισόδιο από τη στιγμή που η Τουρκία παίρνει πάντα αυτό που θέλει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα δεν αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή τέτοια πίεση που θα την οδηγούσε να επιλέξει μια ανοιχτή στρατιωτική αναμέτρηση.
Απέδωσε την κατάσταση στη στάση της ελληνικής κυβέρνησης, επαναλαμβάνοντας την άποψη ότι η Ελλάδα δεν ασκεί αποτελεσματικά τα δικαιώματά της.
Ολοκληρώνοντας, επανήλθε στην πρότασή του για δικαστική οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η αξιοποίηση του ευρωπαϊκού δικαίου μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική προοπτική στην αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών.