Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη στο ζήτημα των αγνοουμένων και πεσόντων της κυπριακής τραγωδίας του 1974 ανακοίνωσε το Γραφείο του Επιτρόπου Προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς άρχισε η διαδικασία ταυτοποίησης οστών Ελλαδιτών πεσόντων και αγνοουμένων, τα οποία επί δεκαετίες δεν μπορούσαν να ταυτοποιηθούν με αξιόπιστο τρόπο.
Πρόκειται για οστά που στο παρελθόν είχαν εμποτιστεί με χημικές ουσίες, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη ή εξαιρετικά δύσκολη την εξέτασή τους με τις συμβατικές γενετικές μεθόδους. Η νέα προσπάθεια στηρίζεται πλέον στη μέθοδο της Μαζικής Παράλληλης Αλληλούχησης, μια σύγχρονη επιστημονική τεχνική που δημιουργεί νέα δυνατότητα γενετικής ανάλυσης ακόμη και σε δύσκολα ή επιβαρυμένα δείγματα.
Η εξέλιξη κατέστη δυνατή μετά την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2026, με την οποία εγκρίθηκε, ύστερα από εισήγηση του Επιτρόπου Προεδρίας Μάριου Χαρτσιώτη, η διάθεση κονδυλίου ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ για τη διενέργεια εξειδικευμένων γενετικών εξετάσεων.
Η διαδικασία υλοποιείται μέσω του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου, με βάση επιστημονική μεθοδολογία και πρωτόκολλο που έχουν συμφωνηθεί ανάμεσα στους γενετιστές του Ινστιτούτου και τους ανθρωπολόγους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ήδη έχουν ξεκινήσει οι πρώτες ενέργειες, με αξιοποίηση αρχικών δειγμάτων και προώθηση πρόσθετων δειγματοληψιών, σύμφωνα με τη στρατηγική που έχει καθοριστεί.
Στο πρώτο στάδιο, η δειγματοληψία επικεντρώνεται σε σκελετικά στοιχεία που κρίνονται καταλληλότερα τόσο από ανθρωπολογικής όσο και από γενετικής πλευράς. Η διαδικασία θα συνεχιστεί με στενή συνεργασία και συνεχή ενημέρωση μεταξύ των εμπλεκόμενων επιστημονικών ομάδων.
Το Γραφείο του Επιτρόπου Προεδρίας υπογραμμίζει ότι η όλη προσπάθεια γίνεται με απόλυτο σεβασμό στον ανθρωπιστικό χαρακτήρα του ζητήματος και κυρίως στις οικογένειες των πεσόντων και αγνοουμένων, οι οποίες περιμένουν απαντήσεις εδώ και δεκαετίες.
Η σημασία της εξέλιξης είναι μεγάλη, καθώς αφορά περιπτώσεις που παρέμεναν για χρόνια εκτός δυνατότητας αξιόπιστης ταυτοποίησης. Η αξιοποίηση της σύγχρονης επιστημονικής μεθόδου δεν δημιουργεί εύκολες βεβαιότητες ούτε επιτρέπει υπερβολές, δίνει όμως μια νέα, σοβαρή προοπτική για να υπάρξουν απαντήσεις εκεί όπου μέχρι σήμερα υπήρχε επιστημονικό αδιέξοδο.
Παράλληλα, προωθείται και η 5η φάση των ταυτοποιήσεων Κυπρίων, στο πλαίσιο του σχετικού προγράμματος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ο Επίτροπος Προεδρίας Μάριος Χαρτσιώτης τόνισε ότι η έναρξη της διαδικασίας αποτελεί ακόμη ένα ουσιαστικό βήμα στην προσπάθεια της Πολιτείας για τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων και για την απόδοση της οφειλόμενης τιμής στους πεσόντες και αγνοουμένους του 1974.
Η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με τη στήριξη του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, επαναβεβαιώνει ότι το ζήτημα των αγνοουμένων είναι πρωτίστως ανθρωπιστικό. Όπως σημειώνεται, η Πολιτεία έχει καθήκον να αξιοποιεί κάθε διαθέσιμη επιστημονική, θεσμική και οικονομική δυνατότητα, μέχρι να δοθούν απαντήσεις και στην τελευταία οικογένεια αγνοουμένου.
Πίσω από την τεχνική και επιστημονική πλευρά της διαδικασίας βρίσκεται ένα βαρύ εθνικό και ανθρώπινο χρέος. Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η αναζήτηση της αλήθειας για τους πεσόντες και αγνοουμένους παραμένει ανοικτή πληγή για τον Ελληνισμό. Κάθε ταυτοποίηση δεν είναι απλώς ένα επιστημονικό αποτέλεσμα· είναι επιστροφή ονόματος, μνήμης και αξιοπρέπειας σε έναν άνθρωπο και στην οικογένειά του.