Στις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις συνέπειες που μπορούν να προκύψουν για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα αναφέρθηκε ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) επισήμανε ότι η νομική αμφισβήτηση μιας συμφωνίας δεν σημαίνει πως αυτή δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα στο πεδίο.
Για να εξηγήσει τη θέση του, χρησιμοποίησε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την τουρκική κατοχή στο βόρειο τμήμα της Κύπρου.
Όπως υποστήριξε, παρά τις αποφάσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και την καταδίκη της τουρκικής εισβολής, η κατοχική πραγματικότητα εξακολουθεί να υφίσταται επί 52 χρόνια.
Με αυτό το παράδειγμα επιχείρησε να καταδείξει ότι το διεθνές δίκαιο, χωρίς την ανάλογη πολιτική και στρατηγική ισχύ, δεν αρκεί πάντοτε για να ανατρέψει μια διαμορφωμένη κατάσταση.
Κατά τον ίδιο, αντίστοιχος κίνδυνος δημιουργίας τετελεσμένων υπάρχει και στην περίπτωση του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Πρόταση για κοινή προσφυγή Ελλάδας και Αιγύπτου
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Αθήνα πρέπει να εξετάσει, σε συνεργασία με το Κάιρο, τη δυνατότητα προσφυγής στη διεθνή Δικαιοσύνη για το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών.
Επικαλέστηκε σχετικές συζητήσεις που είχε με νομικούς και αναφέρθηκε στη δυνατότητα δικαστικής αντιμετώπισης των τουρκικών διεκδικήσεων βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Ειδική αναφορά έκανε στο ιστορικό της Λιβύης, η οποία έχει εμπλακεί σε διεθνείς δικαστικές διαδικασίες για ζητήματα υφαλοκρηπίδας τόσο με την Τυνησία όσο και με τη Μάλτα.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, μια καλά προετοιμασμένη ελληνική πρωτοβουλία, με τη συμμετοχή της Αιγύπτου και την υποστήριξη συμμάχων, θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά νομικά και διπλωματικά προβλήματα στην τουρκική επιχειρηματολογία.
Ωστόσο, οι δημοσιογράφοι έθεσαν το ζήτημα της αξιοπιστίας της συνεργασίας με την Αίγυπτο, επισημαίνοντας ότι οι περιφερειακές συμμαχίες μπορεί να μεταβληθούν.
Ο αντιστράτηγος αναγνώρισε τον συγκεκριμένο προβληματισμό και συνέδεσε τη συζήτηση με την υπόθεση της Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά.
Υποστήριξε ότι η περιοχή της Μονής διαθέτει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία, ενώ επισήμανε την ανάγκη να εξεταστεί το ακριβές περιεχόμενο της σχετικής συμφωνίας.
«Χάσαμε την ευκαιρία με τον Χαφτάρ το 2020»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο Ιωάννης Μπαλτζώης για τους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς απέναντι στην Ανατολική Λιβύη.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχασε το 2020 μια σημαντική δυνατότητα να διαμορφώσει μια ισχυρότερη στρατηγική σχέση με τον Χαλίφα Χαφτάρ.
Κατά τον ίδιο, η πλευρά Χαφτάρ είχε ζητήσει συγκεκριμένη στρατιωτική βοήθεια από την Αθήνα, η οποία δεν παρασχέθηκε.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ εκτίμησε ότι, εάν η ελληνική πλευρά είχε ανταποκριθεί τότε στα συγκεκριμένα αιτήματα, θα μπορούσε να είχε διατηρήσει στενότερη σχέση με την ηγεσία της Ανατολικής Λιβύης και ενδεχομένως να είχε αποφύγει τη σημερινή δυσμενή εξέλιξη.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στα οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα που επηρεάζουν τις εξελίξεις στη Λιβύη.
Ειδικότερα, υποστήριξε ότι οι αμερικανικές πιέσεις για την ενοποίηση της χώρας συνδέονται τόσο με στρατηγικούς υπολογισμούς όσο και με την αξιοποίηση των πετρελαϊκών της πόρων.
Στάθηκε επίσης στις επαφές μεταξύ των αντίπαλων λιβυκών πλευρών στην Κωνσταντινούπολη, υποστηρίζοντας ότι οι διαφωνίες που καταγράφηκαν αναδεικνύουν τη δυσκολία επίτευξης μιας συνολικής συμφωνίας.
Η απάντηση της Ελλάδας: 12 ναυτικά μίλια και ανακήρυξη ΑΟΖ
Το σημαντικότερο μέρος της παρέμβασης αφορούσε τις κινήσεις που, σύμφωνα με τον αντιστράτηγο, οφείλει να πραγματοποιήσει η Ελλάδα.
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης παρουσίασε μια συγκεκριμένη ακολουθία ενεργειών:
-
Χάραξη γραμμών βάσης και κλείσιμο κόλπων.
-
Επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
-
Καθιέρωση συνορεύουσας ζώνης έως 24 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσης.
-
Ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, με αναφορά στη μέση γραμμή και στον νόμο Μανιάτη.
-
Αξιοποίηση των διεθνών δικαιοδοτικών μηχανισμών για την αντιμετώπιση διαφορών οριοθέτησης.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ υποστήριξε ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων θα άλλαζε ουσιαστικά το πλαίσιο αντιμετώπισης ενδεχόμενων τουρκικών ενεργειών.
Εξήγησε ότι, εντός των χωρικών υδάτων, το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχία και όχι απλώς κυριαρχικά δικαιώματα, όπως συμβαίνει στην ΑΟΖ.
Για να καταδείξει τη σημασία της διαφοράς, παρομοίασε μια ενδεχόμενη παραβίαση της ελληνικής κυριαρχίας στη θάλασσα με είσοδο ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στο ελληνικό έδαφος στον Έβρο.
Εκτίμησε ότι καμία ελληνική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να αφήσει χωρίς αντίδραση μια τέτοια εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι η αντίδραση θα πρέπει να στηρίζεται στις δυνατότητες που παρέχει το διεθνές δίκαιο.
Παράλληλα, συνέδεσε τους ελληνικούς στρατηγικούς υπολογισμούς με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις πληροφορίες που, όπως ανέφερε, υπάρχουν για την προετοιμασία αμερικανοϊσραηλινών ενεργειών απέναντι στο Ιράν.
Κάθετος για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο Ιωάννης Μπαλτζώης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου και στο ενδεχόμενο ενημέρωσης της Τουρκίας για την εξέλιξη των σχετικών εργασιών.
Ο αντιστράτηγος τάχθηκε ανεπιφύλακτα υπέρ των θέσεων που είχε διατυπώσει ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής κατά την ομιλία του στο Πολεμικό Μουσείο.
Όπως ανέφερε, είχε παρακολουθήσει προσωπικά την ομιλία, στην οποία διέκρινε δύο βασικά σκέλη.
Το πρώτο αφορούσε την ελληνική προετοιμασία ενόψει του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την οργανωτική ικανότητα που επέδειξε τότε το ελληνικό κράτος, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Το δεύτερο επικεντρώθηκε στις σημερινές γεωπολιτικές προκλήσεις και ειδικότερα στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ χαρακτήρισε την παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή εξαιρετική από γεωπολιτική άποψη, εκτιμώντας ότι αποδόμησε τα τουρκικά επιχειρήματα.
Συμφώνησε με τη θέση ότι η Αθήνα δεν πρέπει να προχωρήσει σε ενημέρωση της Άγκυρας για την άσκηση νόμιμων ελληνικών δικαιωμάτων.
Μάλιστα, ανέφερε ότι εκτύπωσε την ομιλία του πρώην πρωθυπουργού, προκειμένου να τη συμβουλεύεται.
Η παρέμβαση του Ιωάννη Μπαλτζώη ανέδειξε τρεις κεντρικούς άξονες της επιχειρηματολογίας του: την ανάγκη αποτροπής τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο, την ανάληψη πρωτοβουλιών για την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων και την αποφυγή κινήσεων που, κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις τουρκικές αξιώσεις.