Γράφει o Ταξίαρχος ε.α. Νικόλαος Μπόχτης
Η Αλβανία διανύει περίοδο αυξημένης κοινωνικής και πολιτικής έντασης. Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου με αφορμή περιβαλλοντικά ζητήματα, εξελίχθηκαν σταδιακά μετατοπίζοντας το επίκεντρο διαμαρτυρίας στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στην παραίτηση της κυβέρνησης.
Από τις 13 Οκτωβρίου 2026, οι διαδηλώσεις στα Τίρανα, με τη συμμετοχή φοιτητών, γιατρών και άλλων κοινωνικών ομάδων, συνοδεύτηκαν από κλιμάκωση των συγκρούσεων με την αστυνομία, βανδαλισμούς δημόσιων κτιρίων, συλλήψεις και επεισόδια εντός της Βουλής, προσδίδοντας σε αυτές ευρύτερη πολιτική διάσταση.
Την 18 Οκτωβρίου 2026, ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας, υποστήριξε ότι οι διαδηλώσεις απειλούν την Ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας και όχι την κυβέρνησή, αποδίδοντας παράλληλα την υποκίνησή τους σε εξωτερικούς παράγοντες, «ξένα χέρια». Οι δηλώσεις αυτές αναδεικνύουν την όξυνση της πολιτικής αντιπαράθεσης σε μια κρίσιμη φάση της ενταξιακής πορείας της Αλβανίας.
Η σημερινή ένταση επαναφέρει στη μνήμη την κρίση του 1997, η οποία παρά τις ουσιώδεις διαφορές ως προς τα αίτια και τις συνθήκες αποτελεί χρήσιμο πλαίσιο προβληματισμού.
Διαδηλώσεις στα Τίρανα,Οκτώβριος 2026.Πηγή Vyolltsa/Wikimedia Commons,CC0 1.0
Παρούσα κατάσταση
Η Αλβανία μέλος του ΝΑΤΟ από το 2009, συνεχίζει την ενταξιακή της πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση έχοντας ανοίξει 33 διαπραγματευτικά κεφάλαια εκ των οποίων 4 έχουν κλείσει προσωρινά.
Η ΕΕ συνδέει την ολοκλήρωση των διαδικασιών με την λειτουργία του κράτους δικαίου, των δημοκρατικών θεσμών και την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Όπως προκύπτει από σχετικές εκθέσεις της ΕΕ και των ΗΠΑ η διαφθορά, οι διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα χρήματος αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τα Τίρανα, για την αντιμετώπιση των οποίων έχουν δημιουργηθεί νέα θεσμικά όργανα .
Οι πρόσφατες σε εξέλιξη έρευνες από την Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) για την επικεφαλής της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (SHISH) και οι έλεγχοι από το Εθνικό Γραφείο Ερευνών (BKH) στο Υπουργείο Άμυνας και σε χώρους που συνδέονται με την κρατική KAYO και την TIMAK επαναφέρουν στο προσκήνιο ζητήματα διαφθοράς, θεσμικής λογοδοσίας και λειτουργίας του κράτους δικαίου.
Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) σε συνδυασμό με το Ειδικό Δικαστήριο κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος(CJKKO) αποτελούν βασικό πυλώνα της δικαστικής μεταρρύθμισης και της προσπάθειας ενίσχυσης του κράτους δικαίου.
Τα παραπάνω αναδεικνύουν τις δύο όψεις της σημερινής Αλβανίας. Αφενός η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση και αφετέρου η δυνατότητα των ειδικών εισαγγελικών και δικαστικών θεσμών να ερευνούν υψηλόβαθμους αξιωματούχους αποτελεί ένδειξη θεσμικής αλλαγής.
Στο περιφερειακό επίπεδο, το Κόσοβο παραμένει κρίσιμο ζήτημα.Την 16 Σεπτεμβρίου2026 η πρωτόδικη απόφαση των Ειδικών Δικαστικών Τμημάτων για το Κόσοβο στη Χάγη, καταδίκασε για εγκλήματα πολέμου τέσσερα πρώην ηγετικά στελέχη του UCK και προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Αλβανία και το Κόσοβο ,αναδεικνύοντας το ιστορικό φορτίο και τη διασυνοριακή διάσταση του ζητήματος.
Για την Αθήνα , η στήριξη της Ευρωπαϊκής πορείας των Τιράνων , προϋποθέτει την προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στη Βόρειο Ήπειρο, την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Ιόνιο και τις σχέσεις καλής γειτονίας. Αλυτρωτικά αφηγήματα, όπως το δήθεν θέμα των «Τσάμηδων», εξακολουθούν να εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο ακόμη και στη Βουλή της γείτονος επιβαρύνοντας τις σχέσεις των δυο κρατών .
Απομάκρυνση Αμερικανών πολιτών από τα Τίρανα,1997.Πηγή,DoD,Brett Siegel, U.S. Navy.
Διαπιστώσεις- Συμπεράσματα
Το 1997 στην Αλβανία η οικονομική κρίση μετά την κατάρρευση των χρηματοοικονομικών πυραμίδων οδήγησε σε βίαια επεισόδια, τμήματα του στρατού και της αστυνομίας εγκατέλειψαν τις θέσεις τους,οπλισμός λεηλατήθηκε από στρατόπεδα και ακολούθησε ένοπλη σύγκρουση με περίπου 2000 νεκρούς και αποδιοργάνωση της κρατικής λειτουργίας. Η παράνομη διακίνηση οπλισμού σε όμορες χώρες καθώς και η απόδραση κρατουμένων από τις φυλακές επηρέασε την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.
Η σημερινή πολιτική και κοινωνική ένταση έχει διαφορετική αφετηρία , διαφορετικά χαρακτηριστικά και το κράτος διαφορετική συνοχή, όμως η εμμένουσα δυσαρέσκεια, η αμφισβήτηση της κρατικής εξουσίας και η κλιμακούμενη βία προκαλούν συνειρμούς και προβληματισμό. Η αυστηρότερη στάση των δυνάμεων ασφαλείας μέχρι στιγμής δεν έχει περιορίσει την ένταση και σύμφωνα με αναλυτές αναγκαιεί πολιτική λύση για την εκτόνωση της κατάστασης.
Η Αλβανία αντιμετωπίζει εσωτερικές και περιφερειακές προκλήσεις. Η πολιτική ένταση στο εσωτερικό, οι σχέσεις με το Κόσοβο και τη Σερβία και η διαχείριση ιστορικών και εθνικών διαφορών επηρεάζουν το περιβάλλον ασφάλειας στα Δυτικά Βαλκάνια.
Η Ευρωπαϊκή ενσωμάτωση της περιοχής δύναται να συμβάλει στη σταθερότητα και να περιορίσει την επιρροή δυνάμεων εκτός Γηραιάς Ηπείρου, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από ουσιαστικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ειρηνική διαχείριση των διαφορών.
Τα Τίρανα δεν εγκαταλείπουν τον Ευρωατλαντικό προσανατολισμό. Η πρόοδος των ενταξιακών διαπραγματεύσεων και η λειτουργία των ειδικών θεσμών κατά της διαφθοράς δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση παραμένει στρατηγικός στόχος, με εκφρασμένο από την κυβέρνηση ορίζοντα το 2030. Η Ευρωπαϊκή πορεία όμως δεν έχει εξαλείψει τις εσωτερικές παθογένειες και τις περιφερειακές αντιθέσεις.
Το κρίσιμο λοιπόν δεν είναι η ύπαρξη νέων θεσμών καταπολέμησης της διαφθοράς, αλλά η ικανότητά τους να λειτουργούν ανεξάρτητα, να ολοκληρώνουν τις έρευνες και να οδηγούν σε οριστικές δικαστικές αποφάσεις.
Μια Ευρωπαϊκά ενσωματωμένη και θεσμικά λειτουργική Αλβανία είναι προτιμότερη από μια απομονωμένη ή αποσταθεροποιημένη όμορη χώρα, χωρίς αυτό να συνεπάγεται οποιαδήποτε έκπτωση των Ελληνικών εθνικών συμφερόντων και των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου .
Για την Ελλάδα η στήριξη της Ευρωπαϊκής πορείας της Αλβανίας, έχει συγκεκριμένες προϋποθέσεις όπως αυτές προαναφέρθηκαν. Η Ευρωπαϊκή όμως πορεία της γείτονος δεν συνεπάγεται αυτόματη επίλυση των διμερών διαφορών και εκκρεμοτήτων.
Την 7 Σεπτεμβρίου 2026, στη συνέντευξη τύπου της 90ης ΔΕΘ, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος επισήμανε ότι η πρόοδος στην αποτύπωση των περιουσιών και στην προστασία των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας δεν είναι επαρκής, τονίζοντας ότι «την κατάλληλη στιγμή» η Ελλάδα θα ασκήσει τα δικαιώματά της. Παράλληλα χαρακτήρισε το ζήτημα όχι αποκλειστικά διμερές, αλλά ζήτημα που άπτεται του Ευρωπαϊκού δικαίου.
Το παραπάνω εκτιμάται ότι σηματοδοτεί την δυνατότητα και την πρόθεση της Αθήνας να χρησιμοποιήσει την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των Τιράνων ως εργαλείο για την προστασία της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας.
Στη χερσόνησο του Αίμου, η σταθερότητα δεν εξασφαλίζεται μόνο από τη βούληση που διατυπώνεται με διεθνείς δεσμεύσεις, αλλά κυρίως από την ικανότητα έμπρακτης εφαρμογής τους, η οποία συχνά προϋποθέτει την υπέρβαση αγκυλώσεων του παρελθόντος.
Η Αλβανία αποτελεί σήμερα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της δύσκολης ισορροπίας, με το βλέμμα στην Ευρώπη, αλλά με το παρελθόν παρόν.
Më parë del shpirti se huqi
(Πρώτα βγαίνει η ψυχή και μετά η συνήθεια)
Πηγές
Πρωθυπουργός της Ελλάδος , «Συνέντευξη Τύπου του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης».
Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος , «Αλβανία – Διμερείς Σχέσεις».
Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος, «Ελληνική Εθνική Μειονότητα Αλβανίας».
European Commission, Albania Report 2025, 4 November 2025.
Council of the European Union, Albania – EU Accession Negotiations.
Council of the European Union, Ninth Accession Conference with Albania, 14 July 2026.
Council of the European Union, Enlargement: Albania and EU Provisionally Close Negotiations on Science and Research, Education and Culture, and External Relations, 14 July 2026.
U.S. Department of State, 2026 Investment Climate Statements: Albania.
International Monetary Fund (IMF), The Rise and Fall of the Pyramid Schemes in Albania (1999), IMF eLibrary.
Congressional Research Service (CRS), Albania: Country Background Report
Kosovo Specialist Chambers, Hashim Thaçi et al. – Case.
Kosovo Specialist Chambers, Thaçi et al.: Trial Judgment Pronounced, 16 September 2026.
Associated Press, A Hague Court Convicts Kosovo’s Former President Thaci of War Crimes and Sentences Him to 25 Years, 16 September 2026.
Albanian Telegraphic Agency (ATA), Albania Marks 82nd Anniversary of Cham Albanian Expulsion with Commemorative Events, 26 June 2026.
Reuters, Albania Court Suspends Spy Chief, Orders House Arrest in Graft Probe, 22 September 2026.
Reuters, Albanian PM Says Protests Pose Threat to EU Membership, Not Government, 18 October 2026.
Tirana Times, Albania’s Arms Industry Faces International Trafficking Probe, 3 October 2026.
Panorama / News24, Audiotapes for Arms Trafficking, SPAK Registers Two Criminal Offenses after Checks on Ron Yeffet, Ardi Veliu and Persons Connected to KAYO, 3 October 2026.
Balkan Insight, Tougher Security Response Won’t Solve Albania’s Growing Crisis, Experts Say, 16 October2026.