Να εγκαταλείψει την πολιτική της εκ των υστέρων αντίδρασης και να καταστήσει αξιόπιστη την προοπτική επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια κάλεσε την Αθήνα ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο αναλυτής χαρακτήρισε πολιτικοδιπλωματική αποτυχία την εξέλιξη με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, άσκησε κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς στη Λιβύη και προειδοποίησε για τον κίνδυνο νέων τετελεσμένων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του ήταν η διάκριση ανάμεσα στη νομική αντιμετώπιση των τουρκικών διεκδικήσεων και στην πραγματική δυνατότητα αποτροπής τους. Κατά τον ίδιο, η επίκληση του διεθνούς δικαίου χρειάζεται να συνοδεύεται από σχέδιο, πολιτική απόφαση και δυνατότητα εφαρμογής στο πεδίο.
Λιβύη: Η Άγκυρα απέκτησε επιρροή και στα δύο στρατόπεδα
Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πολιτική είχε επενδύσει επί χρόνια στις σχέσεις με τον Ακίλα Σάλεχ και την οικογένεια Χαφτάρ, επιδιώκοντας να αποτρέψει την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή.
Όπως εξήγησε, η Τουρκία πέτυχε έναν στόχο τον οποίο η Αθήνα προσπαθούσε να εμποδίσει. Γι’ αυτό μίλησε για πολιτικοδιπλωματική επιτυχία της Άγκυρας και αντίστοιχη αποτυχία της Ελλάδας. Απέφυγε συνειδητά τη λέξη «ήττα», επισημαίνοντας ότι μπορεί να ενισχύσει την ηττοπάθεια σε μέρος της ελληνικής κοινής γνώμης.
Η κύρωση από τη λιβυκή Βουλή έγινε στις 20 Οκτωβρίου 2026. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη. Ministry of Foreign Affairs
Ο αναλυτής έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην προσέγγιση Τουρκίας–ανατολικής Λιβύης. Υπενθύμισε ότι η Άγκυρα είχε πολεμήσει τις δυνάμεις Χαφτάρ κατά την επιχείρησή τους εναντίον της Τρίπολης και εκτίμησε ότι κατόρθωσε να μετατρέψει την προηγούμενη εχθρότητα σε συνεργασία. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τις αλλαγές στη λιβυκή κοινοβουλευτική ηγεσία, τις οποίες παρουσίασε ως εξέλιξη ευνοϊκή για την Τουρκία.
Κατά την αποτίμησή του, η Άγκυρα διατηρεί πλέον διαύλους και με τις δύο αντίπαλες πλευρές, ενώ η Ελλάδα δεν εξασφάλισε αντίστοιχη επιρροή ούτε στην Τρίπολη ούτε στην ανατολική Λιβύη.
Καραμανλής, Σαμαράς και ενημέρωση της Τουρκίας
Ο Σάββας Καλεντερίδης συμφώνησε με την επισήμανση του Κώστα Καραμανλή ότι η νομική αντιμετώπιση του μνημονίου πρέπει να διαχωρίζεται από την πολιτική επιρροή που ασκεί η Τουρκία.
Παράλληλα, ερμήνευσε την παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού για το καλώδιο ως σαφή διαφοροποίηση από τις θέσεις του Γιώργου Γεραπετρίτη σχετικά με την ενημέρωση της Άγκυρας. Κατά την εκτίμησή του, στο συγκεκριμένο ζήτημα καταγράφεται σύγκλιση Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά.
«Η Τουρκία θα πράττει και εμείς θα αντιδρούμε;»
Έντονη ήταν η κριτική του στην επαναφορά συζητήσεων για επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως και δυτικώς της Κρήτης μετά τις εξελίξεις στη Λιβύη.
Αναρωτήθηκε γιατί η άσκηση ενός ελληνικού δικαιώματος πρέπει να ακολουθεί μια τουρκική επιτυχία και γιατί από τη σχετική συζήτηση απουσιάζει η περιοχή ανατολικά της Κρήτης.
Ανάλογα ερωτήματα έθεσε για την ολοκλήρωση της οριοθέτησης με την Αίγυπτο και την οριοθέτηση με την Κυπριακή Δημοκρατία. Υποστήριξε ότι η Λευκωσία επιδιώκει εδώ και χρόνια συμφωνία με την Αθήνα και απέδωσε την ελληνική καθυστέρηση στην αποφυγή αντιδράσεων της Τουρκίας.
«Η Τουρκία θα πράττει και εμείς θα αντιδρούμε;» διερωτήθηκε, ζητώντας πρωτοβουλίες ενταγμένες σε σταθερό σχεδιασμό εξωτερικής πολιτικής.
Η πρόταση για τα 12 ναυτικά μίλια
Αναφερόμενος στις πληροφορίες που επικαλέστηκε από τον τουρκικό Τύπο για νομοσχέδιο θαλάσσιων ζωνών, ο αναλυτής προειδοποίησε ότι μια τέτοια κίνηση θα επιχειρούσε να δώσει εσωτερικό νομοθετικό περίβλημα στις διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Στο πλαίσιο αυτό έθεσε την ιδέα να καταστήσει η Ελλάδα πιστευτή την προοπτική επέκτασης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ως μέσο αποτροπής της τουρκικής πρωτοβουλίας.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι παρουσίαζε μια ιδέα, χωρίς να έχει αποφανθεί αν μπορεί ή αν πρέπει να εφαρμοστεί. Εκτίμησε ότι μια αξιόπιστη ελληνική προειδοποίηση θα περιόριζε τα περιθώρια της Άγκυρας να προχωρήσει στον σχεδιασμό της.
«Να δράσει προληπτικά» ήταν η προτροπή του προς την Αθήνα, ώστε να μη βρεθεί ξανά να ακολουθεί τις κινήσεις της Τουρκίας.
Κάσος: Το δίκαιο χρειάζεται αποτροπή
Ο Σάββας Καλεντερίδης συνέδεσε τη συζήτηση με τα γεγονότα του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, υποστηρίζοντας ότι εκεί φάνηκαν ελλείμματα σχεδιασμού και πολιτικής αποφασιστικότητας στην προστασία των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση.
Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία επιχειρεί να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της στο πεδίο με στρατιωτική πίεση. Επισήμανε ότι οι διεθνείς καταδίκες δεν συνοδεύτηκαν, στην περίπτωση που περιέγραψε, από παρουσία συμμαχικών πλοίων για την προστασία του έργου.
Προειδοποίησε ότι αντίστοιχο πρόβλημα μπορεί να προκύψει και με μια τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία, εφόσον η ελληνική απάντηση περιοριστεί σε ανακοινώσεις.
Οι αμερικανικές δηλώσεις και η ανησυχία για τον GSI
Σχολιάζοντας τις τοποθετήσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, χαρακτήρισε ανεπαρκή την αρχική αντίδραση και αξιολόγησε θετικότερα τη μεταγενέστερη διατύπωση περί προκλητικής ενέργειας. Απέδωσε τη μεταβολή στις αντιδράσεις της ομογένειας και Αμερικανών πολιτικών, αναφερόμενος ειδικά στον γερουσιαστή Ρικ Σκοτ.
Η νεότερη αμερικανική απάντηση, όπως δημοσιεύθηκε στην «Καθημερινή», χαρακτήρισε την ανακοίνωση της κύρωσης μη εποικοδομητική και προκλητική. Παράλληλα, επανέλαβε την προτροπή για διμερή διάλογο Ελλάδας–Τουρκίας και συνέδεσε την ειρηνική επίλυση διαφορών με επενδύσεις και έρευνες. eKathimerini.com
Σε αυτή τη σύνδεση εντόπισε τον βασικό κίνδυνο. Επικαλούμενος την περίπτωση άλλου, τηλεπικοινωνιακού καλωδίου και δηλώσεις του Τομ Μπάρακ, διατύπωσε την ανησυχία ότι μπορεί να αναζητηθεί αντίστοιχη φόρμουλα και για τον Great Sea Interconnector.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί εκτίμησή του για πιθανή εξέλιξη και όχι ανακοίνωση συμφωνίας.
Ισραήλ–Τουρκία: Αλλαγή τόνων, δύσκολη αλλαγή στρατηγικής
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης εξέτασε το ενδεχόμενο κυβερνητικής αλλαγής στο Ισραήλ. Επικαλούμενος δημοσκοπικές εκτιμήσεις, περιέγραψε αμφίρροπη αναμέτρηση και στάθηκε στον ρόλο των αραβικών κομμάτων στους μετεκλογικούς συσχετισμούς.
Εκτίμησε ότι πιθανή αποχώρηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου θα μπορούσε να επιφέρει ηπιότερη ρητορική απέναντι στην Τουρκία, χωρίς να ανατρέψει τις βασικές στρατηγικές επιδιώξεις του Ισραήλ στη Συρία και στον Λίβανο.
Θεώρησε ιδιαίτερα δύσκολο έναν αμερικανικό συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο χώρες, όσο παραμένουν ανταγωνιστικοί οι σχεδιασμοί τους για τη Συρία.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις οικονομικές συναλλαγές Τουρκίας–Ισραήλ ως παράγοντα που θα μπορούσε να επηρεάσει μια μελλοντική προσέγγιση. Διευκρίνισε, όμως, ότι δεν αναμένει δραματική αλλαγή επί της ουσίας στις σχέσεις τους.