Η διατήρηση της αυθεντικότητας των ποντιακών χορών, η σχέση της θρησκευτικής παράδοσης με τη μουσικοχορευτική έκφραση και η ιστορική διαδρομή ενός σημαντικού χώρου ποντιακής διασκέδασης αποτελούν τρεις θεματικές που αναμένεται να συγκεντρώσουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο συνέδριο.
Με κεντρικό τίτλο «Ο Δάσκαλος Δημοτικού Χορού στη Σύγχρονη Εποχή – Φορέας Παράδοσης, Παιδείας, Ύφους, Σκηνικής Επιτέλεσης και Ψηφιακών Προκλήσεων», το συνέδριο θα φιλοξενηθεί στη Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ. Ι. Κατσίγρα, με τη συμμετοχή επιστημόνων, ερευνητών, εκπαιδευτικών και δασκάλων παραδοσιακών χορών.
Στο επίκεντρο των εργασιών βρίσκεται ο ρόλος του σύγχρονου χοροδιδασκάλου, ο οποίος καλείται να μεταδώσει στις νεότερες γενιές όχι μόνο τα βήματα ενός χορού, αλλά και το ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτός γεννήθηκε και διαμορφώθηκε.
Ιωακείμ Καρεπίδης
Σάββατο 31 Οκτωβρίου | 11:30–11:45
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η εισήγηση του Ιωακείμ Καρεπίδη, Ιστορικού, υποψήφιος Διδάκτορας Λαογραφίας ΕΚΠΑ και Απόφοιτος Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού.
Η παρουσίασή του έχει τίτλο:
«Από το χοροστάσι στη σκηνή: Ο δάσκαλος ελληνικού παραδοσιακού χορού ανάμεσα στη βιωμένη παράδοση, το τοπικό ύφος και τη σκηνική αναπαράσταση – Το παράδειγμα των ποντιακών χορών».
Πρόκειται για ένα ζήτημα με ξεχωριστή σημασία για την ποντιακή χορευτική παράδοση, καθώς αγγίζει τη σχέση ανάμεσα στον χορό όπως αυτός βιωνόταν στις τοπικές κοινωνίες και στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται σήμερα από πολιτιστικούς συλλόγους και χορευτικά συγκροτήματα.
Στο επίκεντρο της θεματικής βρίσκεται η έννοια του τοπικού ύφους, στοιχείο καθοριστικό για την κατανόηση της ποντιακής μουσικοχορευτικής κληρονομιάς.
Οι διαφορετικές περιοχές του ιστορικού Πόντου ανέπτυξαν ιδιαίτερες χορευτικές εκφράσεις, οι οποίες συνδέονταν με τις κοινωνικές συνθήκες, τη μουσική παράδοση και τις συνήθειες των κατοίκων τους.
Η μετάβαση από το αυθεντικό περιβάλλον του χορού στη σκηνική παρουσίαση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα: Πώς διατηρείται το ιδιαίτερο ύφος κάθε περιοχής; Πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα στην πιστή αναπαράσταση και στη χορογραφική παρέμβαση; Ποια ευθύνη φέρει ο δάσκαλος απέναντι στην παράδοση που αναλαμβάνει να μεταδώσει;
Βασίλειος Ασβεστάς
Σάββατο 31 Οκτωβρίου | 09:30–09:45
Μία διαφορετική, αλλά εξίσου σημαντική διάσταση της ποντιακής παράδοσης θα αναδείξει ο Βασίλειος Ασβεστάς, απόφοιτος του Τμήματος Φυσικοθεραπείας του ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης.
Η εισήγησή του φέρει τον τίτλο:
«Θρησκευτικοί χοροί και τραγούδια του Πόντου. Η περίπτωση της τέλεσης του “Θημίσματος”».
Η συγκεκριμένη θεματική στρέφει το ενδιαφέρον στη βαθύτερη σύνδεση της μουσικής και του χορού με τις θρησκευτικές και τελετουργικές πρακτικές των Ποντίων.
Το «Θήμισμα», ως αντικείμενο της εισήγησης, προσφέρει την ευκαιρία να εξεταστεί μια πλευρά της ποντιακής πολιτιστικής κληρονομιάς που δεν περιορίζεται στη συνηθισμένη παρουσίαση των γνωστών χορών.
Η σημασία της θεματολογίας βρίσκεται ακριβώς στην ανάγκη μελέτης των παραδοσιακών πρακτικών μέσα στο περιβάλλον στο οποίο τελούνταν, με σεβασμό στους συμβολισμούς και στις αντιλήψεις των ανθρώπων που τις διατήρησαν.
Η ποντιακή παράδοση δεν αποτελεί μόνο ένα σύνολο χορευτικών κινήσεων και μουσικών σκοπών. Είναι ένας ολόκληρος κόσμος εθίμων, τελετουργιών και κοινωνικών σχέσεων, που μεταφέρθηκε από γενιά σε γενιά και συνδέθηκε με την ιστορική πορεία του Ποντιακού Ελληνισμού.
Δημήτριος Τριανταφυλλίδης
Κυριακή 1 Νοεμβρίου | 12:00–12:15
Ιδιαίτερο ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισήγηση του δασκάλου παραδοσιακών χορών Δημητρίου Τριανταφυλλίδη, ο οποίος θα αναφερθεί σε έναν χώρο που αποτέλεσε αντικείμενο μουσικοχορευτικής έκφρασης και πολιτισμικών μετασχηματισμών επί τέσσερις δεκαετίες.
Ο τίτλος της παρουσίασής του είναι:
«Ποντιακό Κέντρο “Κορτσόπον”: Ένα αστικό χοροστάσι (1971–2011). Τέσσερις δεκαετίες μουσικοχορευτικής έκφρασης και πολιτισμικών μετασχηματισμών».
Η αναφορά στο Ποντιακό Κέντρο «Κορτσόπον» ανοίγει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πεδίο μελέτης: τη λειτουργία των ποντιακών κέντρων ως χώρων κοινωνικής συνεύρεσης, μουσικής δημιουργίας και διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας.
Με αφετηρία την περίοδο 1971–2011, η θεματολογία της εισήγησης προσφέρεται για την εξέταση των αλλαγών που γνώρισε η ποντιακή μουσικοχορευτική έκφραση στο αστικό περιβάλλον.
Τα ποντιακά κέντρα διασκέδασης υπήρξαν για πολλές γενιές τόποι συνάντησης, όπου η λύρα, το τραγούδι και ο χορός συνέχισαν να αποτελούν ζωντανά στοιχεία της συλλογικής ταυτότητας.
Η μελέτη της διαδρομής του «Κορτσόπον» μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ποντιακή παράδοση διατηρήθηκε, προσαρμόστηκε και μετασχηματίστηκε μέσα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας.
Ο ρόλος του χοροδιδασκάλου στον 21ο αιώνα
Πέρα από τις τρεις ποντιακές εισηγήσεις, το συνέδριο περιλαμβάνει ένα ευρύ πρόγραμμα επιστημονικών παρουσιάσεων, συζητήσεων και βιωματικών εργαστηρίων.
Οι εργασίες θα ξεκινήσουν την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, στις 17:00, με την εισήγηση του προέδρου της ΠΕΔΔΗΧ, Βασίλη Δημητρόπουλου, για την ευθύνη του δασκάλου δημοτικού χορού και την πολιτισμική συνέχεια.
Μεταξύ των ζητημάτων που θα απασχολήσουν τους συνέδρους βρίσκονται:
-
Η θέση του παραδοσιακού χορού στη σύγχρονη εκπαίδευση.
-
Η δεοντολογία και η ευθύνη των χοροδιδασκάλων.
-
Η σχέση της βιωμένης παράδοσης με τη σκηνική αναπαράσταση.
-
Η προστασία του παραδοσιακού χορού ως στοιχείου της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
-
Οι προκλήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη στην απεικόνιση και παρουσίαση της παράδοσης.
Ιδιαίτερη θέση στο πρόγραμμα κατέχουν τα βιωματικά εργαστήρια, τα οποία θα πραγματοποιηθούν στο 21ο Δημοτικό Σχολείο Λάρισας, απέναντι από τη Δημοτική Πινακοθήκη.
Οι εργασίες του συνεδρίου θα ολοκληρωθούν την Κυριακή 1 Νοεμβρίου, με σύνοψη των συμπερασμάτων και συζήτηση για τις προοπτικές του κλάδου.
Η παράδοση ως ζωντανή ιστορική μνήμη
Η παρουσία τριών εισηγήσεων με ποντιακή θεματολογία σε ένα πανελλήνιο επιστημονικό συνέδριο αναδεικνύει τη σημασία της συστηματικής μελέτης της μουσικοχορευτικής κληρονομιάς του Πόντου.
Από τα θρησκευτικά και τελετουργικά δρώμενα μέχρι τα ιδιαίτερα τοπικά χορευτικά ύφη και από το παραδοσιακό χοροστάσι μέχρι τα ποντιακά κέντρα της σύγχρονης Ελλάδας, αναδεικνύονται διαφορετικές όψεις της ίδιας πολιτιστικής διαδρομής.
Πρόκειται για μια κληρονομιά που μεταφέρθηκε στις νέες πατρίδες από τους πρόσφυγες και τους απογόνους τους και εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το ουσιαστικό διακύβευμα είναι η μετάδοση αυτής της παράδοσης με γνώση, ιστορική τεκμηρίωση και σεβασμό στην αυθεντικότητά της.
Γιατί οι ποντιακοί χοροί δεν είναι απλώς βήματα που επαναλαμβάνονται πάνω σε μια σκηνή. Είναι φορείς ιστορικής μνήμης, συλλογικών βιωμάτων και πολιτιστικής συνέχειας.
Και η ευθύνη να παραμείνουν ζωντανοί, χωρίς να χαθεί η ιδιαίτερη ταυτότητά τους, περνά σε μεγάλο βαθμό στα χέρια εκείνων που αναλαμβάνουν να τους διδάξουν στις επόμενες γενιές.
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφτείτε την επίσημη ιστοσελίδα sites.google.com