Σε πλήρη επεξεργασία του νομικού και πολιτικού οπλοστασίου της βρίσκεται η Αθήνα, καθώς παρακολουθεί τις κινήσεις της Άγκυρας γύρω από το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύει η «Καθημερινή» και ο Βασίλης Νέδος, στην ελληνική πλευρά εξετάζονται διάφορα σενάρια αντίδρασης, ανάλογα με το πόσο μακριά θα επιλέξει να φτάσει η Τουρκία. Ένα από αυτά είναι η ανακήρυξη νέων θαλασσίων πάρκων στο Αιγαίο, ακόμη και στο Ανατολικό Αιγαίο, ως απάντηση σε ενδεχόμενη προσπάθεια της Άγκυρας να θεσμοθετήσει αναθεωρητικές διεκδικήσεις.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει διαμηνύσει επανειλημμένα ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποδεχθεί οποιαδήποτε απόπειρα προώθησης τουρκικών αναθεωρητικών θέσεων. Παρότι δεν έχει αποκαλύψει λεπτομέρειες, έχει καταστήσει σαφές ότι η χώρα διαθέτει νομικά εργαλεία και είναι έτοιμη να τα χρησιμοποιήσει, εφόσον η Άγκυρα επιλέξει την κλιμάκωση.
Η ιδέα των θαλασσίων πάρκων δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Τον Ιούλιο του 2025 η Αθήνα είχε ήδη προχωρήσει στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων, ενός στο Ιόνιο και ενός στις νότιες Κυκλάδες. Στην περίπτωση των Κυκλάδων, η ένταξη της Κινάρου και των Λεβίθων σε περιοχή αυξημένης προστασίας είχε προκαλέσει τουρκική ενόχληση, καθώς η Άγκυρα αμφισβητεί την επήρεια τέτοιων νησιωτικών σχηματισμών.
Τώρα, το ενδιαφέρον στρέφεται σε περιοχές του Ανατολικού Αιγαίου και των Δωδεκανήσων, όπου υπάρχουν μικρά νησιά, ευαίσθητα οικοσυστήματα, ιδιαίτερη χλωρίδα και πανίδα. Η χωροθέτηση θαλάσσιων πάρκων σε τέτοιες περιοχές θα είχε περιβαλλοντική βάση, αλλά ταυτόχρονα θα έστελνε σαφές μήνυμα άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η Αθήνα, πάντως, δεν έχει λάβει οριστικές αποφάσεις. Η συζήτηση παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο και η τελική στάση θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο του τουρκικού νομοσχεδίου. Επισήμως, μέχρι στιγμής, δεν έχει φτάσει στην ελληνική πλευρά καμία ουσιαστική πληροφόρηση για το τι ακριβώς σχεδιάζει η Άγκυρα.
Οι εκτιμήσεις κινούνται ανάμεσα σε δύο σενάρια. Το πρώτο, πιο ήπιο, θέλει την Τουρκία να επιχειρεί μια απάντηση στον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό του Απριλίου 2025, διαμορφώνοντας δική της εσωτερική νομοθεσία, αφού η Άγκυρα δεν έχει κυρώσει ούτε αποδέχεται την UNCLOS.
Το δεύτερο, σαφώς πιο επικίνδυνο, αφορά πιθανή θεσμοθέτηση των λεγόμενων «γκρίζων ζωνών» στην τουρκική εσωτερική νομοθεσία. Δηλαδή την επίσημη ενσωμάτωση της αμφισβήτησης ελληνικών νησιών και νησίδων, κυρίως στο Ανατολικό Αιγαίο. Αυτό θα αποτελούσε ποιοτική κλιμάκωση και ευθεία πρόκληση απέναντι στην ελληνική κυριαρχία.
Παρότι στην Αθήνα θεωρούν ότι το σκληρό αυτό σενάριο δεν είναι το πιθανότερο, δεν το αγνοούν. Οι δημόσιες φωνές στην Τουρκία υπέρ της νομοθέτησης των «γκρίζων ζωνών» έχουν σημάνει συναγερμό. Γι’ αυτό και εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, από τα θαλάσσια πάρκα έως άλλες κινήσεις νομικής και διπλωματικής κατοχύρωσης.
Στο παρελθόν, ειδικά μετά το τουρκολιβυκό μνημόνιο, είχε συζητηθεί ακόμη και η επέκταση των χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης στα 12 ναυτικά μίλια, καθώς η συγκεκριμένη περιοχή εντάσσεται στην Ανατολική Μεσόγειο και όχι στο Αιγαίο.
Το μήνυμα της Αθήνας στην Τουρκία είναι, ότι εάν επιχειρήσει να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από προπαγανδικό δόγμα σε εσωτερικό νόμο με διεκδικήσεις εις βάρος ελληνικής κυριαρχίας, η Ελλάδα δεν θα μείνει θεατής. Θα απαντήσει με δικά της νομικά και πρακτικά μέσα, αξιοποιώντας το διεθνές δίκαιο, την περιβαλλοντική προστασία και την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Βέβαια όπως έχουμε αναφέρει επανειλημμένως, η απόφαση της Τουρκίας να κάνει το νόμο το δόγμα υφαρπαγής του Αιγαίου είναι αποτέλεσμα δεκαετιών κατευνασμού.