Σε μια ιδιαίτερα αιχμηρή αποτίμηση της τριμερούς συνάντησης Αντόνιο Γκουτέρες, Νίκου Χριστοδουλίδη και Τουφάν Ερχιουρμάν προχώρησε ο πολιτικός αναλυτής Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο ΣΙΓΜΑ.
Η συνάντηση ολοκληρώθηκε χωρίς συμφωνία για άμεση επανέναρξη των συνομιλιών και χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τη σύγκληση διευρυμένης διάσκεψης «5+1». Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ περιορίστηκε να δηλώσει ότι μία νέα συνάντηση θα πραγματοποιηθεί όταν προηγηθεί η κατάλληλη προετοιμασία, ώστε να υπάρχουν προϋποθέσεις επιτυχίας.
Για τον Γιάννο Χαραλαμπίδη, όμως, το αποτέλεσμα ήταν κατώτερο των προσδοκιών. Όπως ανέφερε, ο ίδιος εμφανιζόταν περισσότερο αισιόδοξος πριν από τη συνάντηση, αλλά όσα ακολούθησαν επιβεβαίωσαν ότι η Τουρκία δεν έχει μετακινηθεί ούτε κατ’ ελάχιστον από τις πάγιες διχοτομικές θέσεις της.
«Ο Γενικός Γραμματέας ξέπλυνε την Τουρκία»
Ο πολιτικός αναλυτής άσκησε σκληρή κριτική στον Αντόνιο Γκουτέρες, υποστηρίζοντας ότι στις δηλώσεις του δεν υπήρξε ούτε μία αναφορά στην τουρκική κατοχή και στις ευθύνες της Άγκυρας για τη συνεχιζόμενη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.
«Ο Γενικός Γραμματέας ξέπλυνε την Τουρκία», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι αντί να αναδείξει την Άγκυρα ως τον καταλυτικό παράγοντα για την επίλυση του Κυπριακού, επιχείρησε να κατανείμει ισομερώς την ευθύνη στις δύο κοινότητες.
Κατά τον Χαραλαμπίδη, αυτή η προσέγγιση μετατρέπει ένα ζήτημα εισβολής, κατοχής και παραβίασης της κυριαρχίας ενός κράτους-μέλους του ΟΗΕ σε μία απλή διακοινοτική διαφορά.
Υποστήριξε, μάλιστα, ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί την κινητικότητα που προκαλεί ο Γενικός Γραμματέας, προκειμένου να εμφανίζεται διεθνώς ως εποικοδομητικός παράγοντας και να κινείται χωρίς ουσιαστικό πολιτικό κόστος.
Χωρίς ημερομηνία και χωρίς κοινό έδαφος
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες απέφυγε να καθορίσει ημερομηνία για την επόμενη διευρυμένη συνάντηση.
Η θέση του Γενικού Γραμματέα ότι η «5+1» θα συγκληθεί μόνο εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις αποτελεί, κατά τον πολιτικό αναλυτή, έμμεση παραδοχή ότι δεν υφίσταται κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών.
Από τη μία πλευρά, η Λευκωσία δηλώνει ότι επιδιώκει επανέναρξη των συνομιλιών στη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Από την άλλη, η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή ηγεσία απορρίπτουν τα προηγούμενα μοντέλα λύσης και θέτουν ως προϋπόθεση την αναγνώριση της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας».
«Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ευφυΐα για να καταλάβει κάποιος ότι δεν υπάρχει κοινό έδαφος», σχολίασε.
Η Τουρκία εγκαταλείπει ακόμη και τη δική της παλαιότερη θέση
Σύμφωνα με την ανάλυση του Γιάννου Χαραλαμπίδη, η Άγκυρα έχει πλέον εγκαταλείψει ακόμη και τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, την οποία η ίδια υποστήριζε επί δεκαετίες.
Πλέον προβάλλει ανοικτά τη λύση των δύο κρατών και την «ισότιμη κυριαρχία», αφήνοντας παράλληλα σκόπιμα ασαφές το τελικό πολιτειακό μοντέλο. Με τον τρόπο αυτό αποκτά στρατηγικό βάθος και πιέζει την ελληνοκυπριακή πλευρά να κινηθεί προς τις δικές της θέσεις.
Η τουρκική τακτική, όπως την περιέγραψε, είναι ξεκάθαρη: η Άγκυρα ανεβάζει συνεχώς τον πήχη και στη συνέχεια καλεί εκείνους που επιθυμούν περισσότερο την επανέναρξη των συνομιλιών να προσέλθουν στο δικό της γήπεδο.
«Η ισότιμη κυριαρχία, είτε την ονομάσετε ομοσπονδία είτε συνομοσπονδία είτε οτιδήποτε άλλο, αποτελεί διχοτόμηση», τόνισε.
Η «ευφορία» και η άμεση τουρκική διάψευση
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης άσκησε κριτική και στον Νίκο Χριστοδουλίδη για το κλίμα αισιοδοξίας που καλλιεργήθηκε μετά τις επαφές.
Όπως υποστήριξε, από τις δηλώσεις του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις για ενδεχόμενη αλλαγή στάσης από την Τουρκία.
Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, όμως, οι δημόσιες τοποθετήσεις της Άγκυρας ήρθαν να διαψεύσουν αυτή την εικόνα. Η Τουρκία ξεκαθάρισε ότι δεν αποδέχεται επιστροφή στα προηγούμενα μοντέλα λύσης και επέμεινε στη λεγόμενη «ισότιμη κυριαρχία».
Ο Χαραλαμπίδης διερωτήθηκε εάν είναι δυνατόν η Λευκωσία, η Αθήνα, ο Γενικός Γραμματέας και η προσωπική του απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, να μην γνώριζαν ότι η Τουρκία δεν είχε αλλάξει «ούτε γιώτα» από τις θέσεις της.
Επικοινωνιακή διαχείριση χωρίς πολιτική μετατόπιση
Κατά τον πολιτικό αναλυτή, πίσω από τη νέα κινητικότητα στήνεται ένα επικοινωνιακό σκηνικό που εξυπηρετεί πολλούς, χωρίς να αλλάζει την ουσία του Κυπριακού.
Όπως ανέφερε:
- Η Τουρκία απαλλάσσεται από τις ευθύνες της και εμφανίζεται ως μέρος της διαδικασίας.
- Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης μπορεί να υποστηρίξει ότι εξάντλησε κάθε περιθώριο για επανέναρξη των συνομιλιών.
- Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν ενισχύει τη διεθνή παρουσία της.
- Ο Αντόνιο Γκουτέρες επιχειρεί να αφήσει πίσω του κάποια παρακαταθήκη πριν από τη λήξη της θητείας του.
Οι πραγματικά ζημιωμένοι, κατά τον Χαραλαμπίδη, είναι οι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, στους οποίους καλλιεργούνται ελπίδες για βιώσιμη λύση, χωρίς να έχουν προηγουμένως αντιμετωπιστεί η κατοχή και οι διχοτομικές αξιώσεις της Τουρκίας.
Αμφισβήτησε, επίσης, ότι η ευρωπαϊκή ομάδα νομικών που θα συνδράμει τη διαδικασία αποτελεί πρωτοφανή εξέλιξη. Όπως επισήμανε, παρόμοια ομάδα υπήρχε και πριν από το Κραν Μοντανά, με στόχο να εξετάζει τη συμβατότητα των προτάσεων με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Οι τρεις προτάσεις Χαραλαμπίδη
Ο πολιτικός αναλυτής ξεκαθάρισε ότι δεν υιοθετεί απορριπτική στάση, αλλά προτείνει συγκεκριμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση της τουρκικής πολιτικής.
Πρώτον, κάλεσε την Κυπριακή Δημοκρατία να κινηθεί νομικά και πολιτικά εναντίον τόσο της Τουρκίας όσο και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επειδή η Άγκυρα εξακολουθεί να μην εφαρμόζει έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την Τελωνειακή Ένωση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Δεύτερον, ζήτησε να τεθεί στο επίκεντρο το Πρωτόκολλο 10 της Συνθήκης Προσχώρησης. Το συγκεκριμένο πρωτόκολλο αναγνωρίζει ότι ολόκληρη η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η εφαρμογή του ευρωπαϊκού κεκτημένου έχει ανασταλεί στις περιοχές όπου η κυβέρνηση δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο.
Κατά τον Χαραλαμπίδη, εάν οι Τουρκοκύπριοι επιθυμούν πραγματικά να ενταχθούν πλήρως στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η διαδικασία πρέπει να γίνει μέσω της επανένταξής τους στην Κυπριακή Δημοκρατία, με θεσμικές αναπροσαρμογές απολύτως συμβατές με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Τρίτον, υπογράμμισε ότι πριν ζητηθεί από την ελληνοκυπριακή πλευρά να αποδεχτεί την «ισότιμη κυριαρχία» ή οποιαδήποτε άλλη παραλλαγή αναγνώρισης του ψευδοκράτους, η Τουρκία οφείλει να αναγνωρίσει επισήμως την Κυπριακή Δημοκρατία.
Μόνο με αυτόν τον τρόπο, όπως εξήγησε, μπορεί να διασφαλιστεί η συνέχεια του υφιστάμενου κράτους μετά από μία ενδεχόμενη λύση και να αποτραπεί η δημιουργία δύο νέων κρατών στη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
«Εάν αυτά θεωρούνται ακρότητες, τότε έχει χάσει το μέτρο τόσο η πολιτική ηγεσία όσο και ο λαός μας», κατέληξε.