Σαφείς προειδοποιήσεις για την αναβάθμιση της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, την αλλαγή ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο και την ανάγκη άμεσης ελληνικής στρατηγικής αντίδρασης διατύπωσε ο αντιναύαρχος ε.α. Βασίλειος Μαρτζούκος, μιλώντας στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής.
Ο κ. Μαρτζούκος, σχολιάζοντας τις εξελίξεις γύρω από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ και τον ρόλο που φαίνεται να διεκδικεί η Άγκυρα, στάθηκε αρχικά στη σημασία της τουρκικής στρατοχωροφυλακής. Όπως ανέφερε, δεν πρόκειται για ένα απλό σώμα εσωτερικής ασφάλειας, αλλά για περίπου 200.000 στρατιωτικά εκπαιδευμένους άνδρες, με βαρύ οπλισμό, ελικόπτερα και εμπειρία από συγκρούσεις, κυρίως με τους Κούρδους. Κατά την εκτίμησή του, πρόκειται για δυνάμεις που μπορούν να αξιοποιηθούν σε σενάρια επέμβασης στην Κύπρο, στα ελληνικά νησιά και στην ευρύτερη περιοχή.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στα νατοϊκά στρατηγεία στην Τουρκία. Όπως είπε, το ένα αφορά την Κωνσταντινούπολη, όπου το Γ΄ Σώμα Στρατού, ήδη ενταγμένο στους νατοϊκούς σχεδιασμούς, αναβαθμίζεται σε έδρα κινητών δυνάμεων άμεσης αντίδρασης. Το δεύτερο, στα Άδανα, αποκτά σταθερό χαρακτήρα και περιοχή ευθύνης που αγγίζει τον Εύξεινο Πόντο, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική.
Κατά τον αντιναύαρχο ε.α., αυτή η εξέλιξη δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Αλλάζει την περιφερειακή ισορροπία. Η Τουρκία, όπως σημείωσε, δεν παίρνει απλώς έναν αναβαθμισμένο ρόλο στο ΝΑΤΟ, αλλά μετατρέπεται σε κρίσιμο εργαλείο της Συμμαχίας σε περιοχές που ακουμπούν απευθείας τα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα.
Ο κ. Μαρτζούκος άσκησε κριτική και στην επίσημη ελληνική θέση ότι η χώρα «δεν ετεροπροσδιορίζεται». Όπως είπε, όταν ανατρέπεται η ισορροπία ισχύος και επηρεάζονται ζωτικά εθνικά συμφέροντα, η Αθήνα δεν μπορεί να μένει αδρανής. Υπογράμμισε μάλιστα ότι η στάση αυτή υπονομεύει και την προσπάθεια της ελληνικής ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία δίνει μάχη στο Κογκρέσο για να περιορίσει την αμερικανική στρατιωτική ενίσχυση της Τουρκίας.
Στο ερώτημα αν οι ΗΠΑ δείχνουν να στρέφουν το βάρος τους προς την Τουρκία, ο κ. Μαρτζούκος απάντησε ότι «έτσι φαίνεται», εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα η εξέλιξη να είναι προσωρινή και συγκυριακή. Προειδοποίησε όμως ότι, μετά την αποδυνάμωση του Ιράν, ο επόμενος μεγάλος περιφερειακός παίκτης είναι η Τουρκία, η οποία έχει απλώσει, όπως είπε, «πλοκάμια» στον Εύξεινο Πόντο, στο Κατάρ, στη Σομαλία, στη Βόρεια Αφρική και στα τουρκογενή κράτη της Κεντρικής Ασίας.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Ευρώπη ενδέχεται να βλέπει στην Τουρκία μια δύναμη ικανή να κάνει τη «βρώμικη δουλειά» για λογαριασμό της, επειδή η Άγκυρα έχει διαφορετική αντίληψη κόστους, απωλειών και στρατιωτικής εμπλοκής σε σχέση με τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Όμως, όπως ξεκαθάρισε, αυτό δεν γίνεται χωρίς ανταλλάγματα.
Ο αντιναύαρχος ε.α. στάθηκε και στις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τουρκίας, τις οποίες χαρακτήρισε σοβαρό κίνδυνο που δεν πρέπει να αγνοείται. Διερωτήθηκε γιατί η Δύση ανησυχεί για το ενδεχόμενο πυρηνικού Ιράν, αλλά δεν δείχνει την ίδια εγρήγορση απέναντι σε μια Τουρκία που, όπως είπε, οραματίζεται επιρροή «από την Αδριατική μέχρι το Σινικό Τείχος» και αμφισβητεί ανοιχτά το Αιγαίο, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Για την πιθανή ένταξη της Τουρκίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα, ο κ. Μαρτζούκος τόνισε ότι η Ελλάδα θεωρητικά μπορεί να θέσει βέτο, αλλά αυτό πρέπει να γίνει μέσα σε ένα οργανωμένο πλαίσιο συστηματικής αποδόμησης της Τουρκίας με συγκεκριμένα στοιχεία. Αναφέρθηκε στην εσωτερική κατάσταση στην Τουρκία, στις διώξεις κατά αντιπολιτευόμενων ΜΜΕ και επιχειρήσεων, στην κατοχή της Κύπρου, στη «Γαλάζια Πατρίδα», στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και στις απειλές κατά της Ελλάδας.
Κατά τον ίδιο, η απάντηση της Αθήνας πρέπει να είναι ολοκληρωμένη: διπλωματική, πολιτική, νομική, στρατιωτική, κοινωνική, οικονομική και συμμαχική. Ζήτησε ταχεία και απρόσκοπτη ενίσχυση της άμυνας στο Αιγαίο, χωρίς φοβικά σύνδρομα και χωρίς διαρκή ερώτηση αν θα «εκνευριστεί ο γείτονας». Το ίδιο, όπως είπε, πρέπει να γίνει και στην Κύπρο, την οποία χαρακτήρισε «εθνικό κέντρο βάρους».
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη να προχωρήσει η Ελλάδα σε ευθείες γραμμές βάσης και να επιταχύνει τα ενεργειακά της σχέδια, ιδιαίτερα σε συνάρτηση με την Κύπρο και το Ισραήλ. Όπως είπε, τα ενεργειακά και εμπορικά συμφέροντα της Ελλάδας περνούν από τον άξονα Κύπρου–Ισραήλ και αποτελούν ταυτόχρονα δυτικά συμφέροντα.
Στη συζήτηση για την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, ο κ. Μαρτζούκος σημείωσε ότι η Ελλάδα είναι χώρα της Δύσης, μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, και σε αξιακό επίπεδο δυτική χώρα. Τόνισε όμως ότι η πολυδιάστατη πολιτική απαιτεί και το ανάλογο γεωπολιτικό ειδικό βάρος, ενώ προειδοποίησε ότι ακόμη και η Τουρκία δυσκολεύεται να παίζει σε όλα τα ταμπλό χωρίς συνέπειες.
Τέλος, αναφερόμενος στη Μέση Ανατολή και στο Ιράν, εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον μπήκε σε μια σύγκρουση με σοβαρούς περιορισμούς: χωρίς να θέλει απώλειες, φέρετρα, κλείσιμο των Στενών του Ορμού και οικονομικό κόστος στο εσωτερικό της. Κατά τον ίδιο, αυτό οδηγεί σε αδύναμη διαπραγματευτική θέση. Προειδοποίησε επίσης ότι μια αντικατάσταση του σιιτικού τόξου από ένα σουνιτικό τόξο με επικεφαλής την Τουρκία δεν συμφέρει ούτε τις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε την Ευρώπη.
Η παρέμβαση Μαρτζούκου στη Ναυτεμπορική κατέληξε σε ένα καθαρό μήνυμα: η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας. Η αναβάθμιση της Τουρκίας, η πίεση στην Κύπρο, οι εξελίξεις στο ΝΑΤΟ και οι ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή απαιτούν εθνική στρατηγική, ψυχραιμία, αποφασιστικότητα και προετοιμασία.