Σαφές μήνυμα για την ανάγκη αναθεώρησης της ελληνικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία έστειλε ο Σάββας Καλεντερίδης, κατά την παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική». Ο γεωπολιτικός αναλυτής αναφέρθηκε στη «Γαλάζια Πατρίδα», στη Διακήρυξη των Αθηνών, στη συγκρότηση ενός νέου αμυντικού άξονα Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας–Πακιστάν και στην ελληνική «Ασπίδα του Αχιλλέα», συνδέοντας τις εξελίξεις στο Αιγαίο με τη μεγάλη αναμέτρηση που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας νέας σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμιο ενεργειακό σοκ και να κλονίσει ολόκληρη την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή.
«Καλοδεχούμενη, αλλά καθυστερημένη η αλλαγή στάσης»
Σχολιάζοντας την πρόθεση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη να θέσει στους Ευρωπαίους ομολόγους του το ζήτημα των τουρκικών προκλήσεων, ο Σάββας Καλεντερίδης χαρακτήρισε καλοδεχούμενη την αλλαγή στάσης της Αθήνας. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι η αντίδραση έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση, καθώς επί σειρά ετών η ελληνική κυβέρνηση επέμενε στο αφήγημα των «ήρεμων νερών» και της «θετικής ατζέντας».
Ο ίδιος εξαπέλυσε σφοδρή κριτική στη Διακήρυξη των Αθηνών, επισημαίνοντας ότι υπογράφηκε ενώ παρέμεναν σε ισχύ το τουρκικό casus belli, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Όπως τόνισε, η Άγκυρα όχι μόνο δεν εγκατέλειψε τις αναθεωρητικές της διεκδικήσεις, αλλά ενσωμάτωσε το συγκεκριμένο δόγμα ακόμη και στα τουρκικά σχολικά βιβλία. Κατά την εκτίμησή του, η ελληνική πλευρά καθησύχαζε την κοινή γνώμη την ώρα που η Τουρκία ενίσχυε συστηματικά την ιδεολογική και πολιτική βάση των διεκδικήσεών της.
Ο Σάββας Καλεντερίδης έθεσε, μάλιστα, ζήτημα αξιοπιστίας της ελληνικής διπλωματίας απέναντι στους Ευρωπαίους εταίρους. Υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να ζητεί ουσιαστική στήριξη εναντίον της Τουρκίας, όταν διατηρεί ενεργή μια διακήρυξη φιλίας και συνεργασίας με την ίδια χώρα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα πρέπει πρώτα να καταγγείλει τεκμηριωμένα τη Διακήρυξη των Αθηνών και στη συνέχεια να προσέλθει στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ζητώντας καθαρές τοποθετήσεις απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα.
Η Τουρκία δημιουργεί ένα «σουνιτικό ΝΑΤΟ»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στις κινήσεις της Τουρκίας για τη συγκρότηση μιας νέας αμυντικής δομής μαζί με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.
Όπως ανέφερε, υπουργοί Εξωτερικών, υπουργοί Άμυνας και ανώτατοι στρατιωτικοί των τριών χωρών συναντώνται για να επεξεργαστούν τα οργανωτικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά του νέου σχήματος. Επικαλέστηκε, μάλιστα, σχετικές αναφορές του Χακάν Φιντάν, σύμφωνα με τις οποίες η νέα δομή θα αξιοποιεί ως πρότυπο την οργανωτική διάρθρωση του ΝΑΤΟ.
Ο Σάββας Καλεντερίδης περιέγραψε τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία ως προσπάθεια δημιουργίας ενός «ισλαμικού» ή «σουνιτικού ΝΑΤΟ». Η Τουρκία, δηλαδή, ενώ παραμένει μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, οικοδομεί παράλληλα ένα νέο κέντρο στρατιωτικής ισχύος στην ευρύτερη περιοχή.
Μπροστά σε αυτή τη μεταβολή των συσχετισμών, η Ελλάδα, όπως υποστήριξε, οφείλει να αναζητήσει χώρες με τις οποίες διαθέτει κοινά συμφέροντα ή αντιμετωπίζει κοινές απειλές. Στον πυρήνα μιας τέτοιας στρατηγικής τοποθέτησε την Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ, χωρίς να αποκλείει τη συμμετοχή και άλλων κρατών.
Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ
Ο γεωπολιτικός αναλυτής αναγνώρισε τις σοβαρές επιφυλάξεις που υπάρχουν στην ελληνική κοινωνία για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα. Υπογράμμισε, όμως, ότι η ελληνική στρατηγική πρέπει να συνδυάζει τις αρχές του ανθρωπιστικού δικαίου με την ανάγκη επιβίωσης του Ελληνισμού στην Ελλάδα και στην Κύπρο.
Όπως σημείωσε, όταν υπάρχει συγκεκριμένη και διαρκής τουρκική απειλή, η Αθήνα και η Λευκωσία είναι υποχρεωμένες να αναζητήσουν αξιόπιστους συμμάχους.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η συνεργασία με το Ισραήλ δεν είναι απολύτως ισότιμη, καθώς η Ελλάδα αποτελεί μεγάλο πελάτη της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας. Η χώρα μας πληρώνει για τεχνολογίες και οπλικά συστήματα που δεν κατάφερε να αναπτύξει μόνη της.
«Έγκλημα» η εγκατάλειψη της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο Σάββας Καλεντερίδης για την κατάσταση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας. Απέρριψε τον χαρακτηρισμό «διαχρονικό λάθος» και μίλησε ευθέως για «έγκλημα».
Με περισσότερα από 30 δισ. ευρώ να προορίζονται για εξοπλιστικά προγράμματα σε βάθος δεκαετίας, επισήμανε ότι ένα μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων θα μπορούσε να διοχετευθεί στην ελληνική οικονομία, στην παραγωγή, στην έρευνα και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Έθεσε επίσης το κρίσιμο ερώτημα εάν οι ελληνικές προμήθειες ανταποκρίνονται πραγματικά στις απαιτήσεις του σύγχρονου πολέμου. Η σύγκρουση Ρωσίας–Ουκρανίας απέδειξε ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα, οι μαζικές επιθέσεις drones και η δυνατότητα ταχείας αναπλήρωσης πυρομαχικών έχουν αλλάξει ριζικά τα δεδομένα στο πεδίο.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» από τον Έβρο μέχρι την Κύπρο
Αναφερόμενος στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», ο Σάββας Καλεντερίδης υπογράμμισε ότι πρόκειται για ένα πλέγμα αντιαεροπορικών, αντιπυραυλικών και αντι-drone συστημάτων, μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από το Ισραήλ και έχει ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικές πολεμικές συνθήκες.
Κατά την ανάλυσή του, η αμυντική αυτή ομπρέλα πρέπει να εκτείνεται από τον Έβρο μέχρι το Καστελλόριζο και να συνδέεται επιχειρησιακά με την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία έχει ήδη προμηθευτεί αντίστοιχα συστήματα για την Εθνική Φρουρά.
Η σημασία της, όμως, δεν περιορίζεται στην άμυνα της ελληνικής επικράτειας. Συνδέεται με τον γεωπολιτικό και οικονομικό διάδρομο IMEC, ο οποίος σχεδιάζεται να ενώσει την Ινδία με τη Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ, την Κύπρο, την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη.
Μέσω του διαδρόμου αυτού θα μεταφέρονται αγαθά, ενεργειακές πρώτες ύλες, ηλεκτρική ενέργεια και δεδομένα. Για να λειτουργήσει, απαιτείται ασφάλεια σε ολόκληρο τον άξονα. Σε αυτή την αποστολή, σύμφωνα με τον Σάββα Καλεντερίδη, καθοριστικό ρόλο θα αναλάβουν η Πολεμική Αεροπορία, τα ελληνικά αντιπυραυλικά συστήματα και οι μονάδες ανοιχτής θαλάσσης του Πολεμικού Ναυτικού.
Ο IMEC αποτελεί, άλλωστε, το δυτικό αντίβαρο στον κινεζικό «Νέο Δρόμο του Μεταξιού». Επομένως, οι ελληνικοί εξοπλισμοί δεν πρέπει να εξετάζονται αποσπασματικά, αλλά να υπηρετούν έναν συγκεκριμένο εθνικό και γεωπολιτικό σχεδιασμό.
Ο οικονομικός στραγγαλισμός του Ιράν
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης ανέλυσε τη νέα κλιμάκωση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.
Κατά την εκτίμησή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αντιληφθεί ότι οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί δεν αρκούν για να επιβάλουν τους πολιτικούς και γεωπολιτικούς στόχους τους σε μια χώρα με την έκταση και τον πληθυσμό του Ιράν. Για τον λόγο αυτό στρέφονται στον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και στην επιβολή δευτερογενών κυρώσεων σε χώρες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Αυτή η οικονομική περίσφιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει αρχίσει να παράγει αποτελέσματα, καθώς η ιρανική ηγεσία αφήνει πλέον ανοιχτό παράθυρο διαπραγματεύσεων.
Η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιδιώκει την αποφυγή μιας γενικευμένης σύγκρουσης μέχρι τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου. Ωστόσο, η προσπάθεια των Ιρανών να απειλήσουν με νάρκες τον θαλάσσιο δίαυλο κοντά στις ακτές του Ομάν προκάλεσε νέα αμερικανική αεροπορική επιχείρηση. Το ενδεχόμενο ιρανικών αντιποίνων και νέας αμερικανικής απάντησης παραμένει ανοιχτό.
Το νησί Χαργκ και η απειλή παγκόσμιου ενεργειακού σοκ
Ο Σάββας Καλεντερίδης στάθηκε ιδιαίτερα στη στρατηγική σημασία του νησιού Χαργκ. Εξήγησε ότι, λόγω των μεγάλων βαθών γύρω από το νησί, εκεί μπορούν να προσεγγίζουν μεγάλα δεξαμενόπλοια. Για τον λόγο αυτό έχουν συγκεντρωθεί στο Χαργκ αγωγοί, δεξαμενές και κρίσιμες εγκαταστάσεις φόρτωσης του ιρανικού πετρελαίου.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, από το συγκεκριμένο νησί εξάγεται περίπου το 90% του ιρανικού αργού. Ενδεχόμενη καταστροφή των εγκαταστάσεών του θα έπληττε την «κεντρική αρτηρία» της ιρανικής οικονομίας, ενώ η αποκατάστασή τους θα μπορούσε να απαιτήσει ακόμη και πέντε χρόνια.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, απειλεί ότι θα απαντήσει χτυπώντας αντίστοιχες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις των αραβικών χωρών του Κόλπου. Ένα τέτοιο σενάριο θα αφαιρούσε από τις διεθνείς αγορές ένα κρίσιμο ποσοστό της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, το οποίο δεν θα μπορούσε να αναπληρωθεί γρήγορα από άλλες πηγές.
Κλονίζεται η αμερικανική παρουσία στον Περσικό Κόλπο
Ο Σάββας Καλεντερίδης προειδοποίησε, τέλος, ότι η σύγκρουση με το Ιράν απειλεί ακόμη και το εκτεταμένο δίκτυο αμερικανικών βάσεων που οικοδομήθηκε στις χώρες του Κόλπου από την εποχή της «Καταιγίδας της Ερήμου».
Οι εγκαταστάσεις αυτές αποτέλεσαν επί δεκαετίες βασικό εργαλείο άσκησης της αμερικανικής γεωπολιτικής επιρροής. Πλέον, όμως, έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές, ενώ η αποκατάστασή τους απαιτεί, κατά την εκτίμησή του, δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια.
Την ίδια ώρα, στις χώρες του Κόλπου αυξάνεται η δυσαρέσκεια, καθώς οι αμερικανικές βάσεις τις μετατρέπουν σε πιθανούς στόχους ιρανικών επιθέσεων.
Η παρέμβαση του Σάββα Καλεντερίδη ανέδειξε τη σύνδεση τριών διαφορετικών μετώπων: της τουρκικής απειλής στο Αιγαίο και στην Κύπρο, της αναδιάταξης των αμυντικών συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο και της επικίνδυνης αναμέτρησης στον Περσικό Κόλπο. Το κεντρικό συμπέρασμα είναι σαφές: η Ελλάδα δεν έχει πλέον την πολυτέλεια ούτε της αδράνειας ούτε των εξοπλισμών χωρίς μακροπρόθεσμο εθνικό σχεδιασμό.