Η υπόθεση των επεισοδίων στη Σβέρνιτσα της Αλβανίας, όπου τραυματίστηκε Έλληνας ομογενής κατά τη διάρκεια κινητοποιήσεων για αμφιλεγόμενο επενδυτικό σχέδιο στην περιοχή Pishe Poro–Narta, αποκτά πλέον ευρωπαϊκές διαστάσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε σαφές μήνυμα προς τα Τίρανα ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων της ελληνικής εθνικής μειονότητας, η προστασία της ελευθερίας της ειρηνικής συνάθροισης και η διαφύλαξη περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών συνδέονται άμεσα με την ενταξιακή πορεία της Αλβανίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση της «Καθημερινής», ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Γκιγιόμ Μερσιέ υπογράμμισε ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις στην προστατευόμενη περιοχή Pishe Poro–Narta, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ κατοίκων, ομογενών και αλβανικών αρχών.
Το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιορίζεται μόνο στα πρόσφατα επεισόδια. Η Κομισιόν υπενθύμισε ότι ήδη στην ετήσια έκθεσή της για το 2025 είχε εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις για τις συνεχείς παρατάσεις του αλβανικού νόμου περί στρατηγικών επενδύσεων, επισημαίνοντας τους κινδύνους που μπορεί να προκαλέσει η εφαρμογή του σε προστατευόμενες περιοχές με ιδιαίτερη οικολογική αξία.
Οι Βρυξέλλες εμφανίζονται ιδιαίτερα ανήσυχες για τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων επενδύσεων στην περιοχή, η οποία έχει προταθεί από την ίδια την Αλβανία για ένταξη στο δίκτυο Emerald, τον προθάλαμο ουσιαστικά του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000 για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.
Παράλληλα, η Κομισιόν συνδέει ευθέως τα γεγονότα της Σβέρνιτσας με ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ο Γκιγιόμ Μερσιέ τόνισε ότι ο σεβασμός των βασικών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος των πολιτών να διαδηλώνουν ειρηνικά, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των ευρωπαϊκών κριτηρίων που οφείλει να πληροί η Αλβανία.
Η παρέμβαση των Βρυξελλών αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς έρχεται λίγες ημέρες μετά τον τραυματισμό Έλληνα πολίτη στα επεισόδια της περιοχής, γεγονός που προκάλεσε έντονη αντίδραση της Αθήνας και διπλωματικό διάβημα του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών προς τα Τίρανα.
Το επίμαχο έργο βρίσκεται στο επίκεντρο ευρύτερης διαμάχης, καθώς κάτοικοι και ομογενείς καταγγέλλουν αποκλεισμό ιδιοκτησιών, έλλειψη ενημέρωσης και παραβίαση περιουσιακών δικαιωμάτων, ενώ ταυτόχρονα έχουν διατυπωθεί ερωτήματα για τα μεγάλα επενδυτικά συμφέροντα που συνδέονται με την περιοχή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η πλήρης ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο αποτελεί βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο του Κεφαλαίου 27 των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, το οποίο αφορά το Περιβάλλον και την Κλιματική Αλλαγή.
Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η Αλβανία οφείλει να εφαρμόσει πλήρως τις ευρωπαϊκές Οδηγίες για τους Οικοτόπους και τα Πτηνά, να καταργήσει διατάξεις που θεωρούνται ασύμβατες με το ευρωπαϊκό δίκαιο και να επανεξετάσει το καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων που ισχύει από το 2015.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι σαφές: καμία επένδυση, όσο σημαντική κι αν θεωρείται για την ανάπτυξη της χώρας, δεν μπορεί να προχωρά εις βάρος των περιβαλλοντικών κανόνων, των περιουσιακών δικαιωμάτων ή των θεμελιωδών ελευθεριών των πολιτών.
Η υπόθεση της Σβέρνιτσας μετατρέπεται έτσι σε ένα κρίσιμο τεστ για την Αλβανία. Δεν αφορά μόνο μια τοπική διαμάχη για μια επένδυση ή μια προστατευόμενη περιοχή, αλλά αγγίζει ζητήματα κράτους δικαίου, προστασίας μειονοτήτων, σεβασμού της ιδιοκτησίας και εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων.
Και όλα αυτά βρίσκονται στον πυρήνα της αξιολόγησης που θα καθορίσει τον ρυθμό και την εξέλιξη της ενταξιακής πορείας της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τα επεισόδια στη Σβέρνιτσα και ο τραυματισμός Έλληνα πολίτη έφεραν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που η αλβανική κυβέρνηση θα δυσκολευτεί να παρουσιάσει ως απλή τοπική υπόθεση. Η παρέμβαση της Κομισιόν δείχνει ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν πλέον στενά όχι μόνο την τύχη μιας επένδυσης σε μια προστατευόμενη περιοχή, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Αλβανία διαχειρίζεται τα δικαιώματα της ελληνικής εθνικής μειονότητας, την προστασία της ιδιοκτησίας και τις δημοκρατικές ελευθερίες. Με την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας να βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, η Σβέρνιτσα κινδυνεύει να εξελιχθεί σε συμβολικό τεστ για το κατά πόσο τα Τίρανα είναι διατεθειμένα να συμμορφωθούν με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ή να συνεχίσουν πρακτικές που προκαλούν ανησυχία τόσο στην Αθήνα όσο και στις Βρυξέλλες.