Με φόντο τη διαρκή ένταση σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία επιχειρεί να περάσει σε νέα φάση τη στρατηγική της για τις θαλάσσιες ζώνες, αυτή τη φορά μέσα από το νομικό πεδίο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Milliyet, στην Άγκυρα βρίσκεται υπό επεξεργασία νέο νομοσχέδιο που θα ρυθμίζει συνολικά τα ζητήματα των χωρικών υδάτων, της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ της Τουρκίας.
Πρόκειται για κίνηση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα, καθώς η τουρκική πλευρά επιχειρεί να «κλειδώσει» θεσμικά τις θέσεις της σε μια περίοδο κατά την οποία οι ενεργειακοί ανταγωνισμοί, οι θαλάσσιες οριοθετήσεις και οι στρατιωτικές ισορροπίες στην περιοχή βρίσκονται ξανά στο προσκήνιο.
Απειλές με Casus Belli
Το πιο ευαίσθητο μέτωπο παραμένει το Αιγαίο. Η Τουρκία επιμένει στη γραμμή των 6 ναυτικών μιλίων, την ώρα που η Ελλάδα διατηρεί σήμερα επίσης χωρικά ύδατα 6 μιλίων στο Αιγαίο, αλλά έχει το νόμιμο δικαίωμα επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια. Η Άγκυρα, όπως προκύπτει από το κλίμα του τουρκικού δημοσιεύματος, επαναφέρει το γνωστό απειλητικό δόγμα του casus belli, δηλαδή ότι πιθανή ελληνική επέκταση θα θεωρηθεί αιτία πολέμου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στο τουρκικό αφήγημα μπαίνει ξανά και η Κρήτη. Η αναφορά δεν είναι τυχαία. Η Κρήτη αποτελεί κομβικό σημείο για τις θαλάσσιες ζώνες της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ συνδέεται άμεσα με τις τουρκικές επιδιώξεις που αποτυπώθηκαν στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Άγκυρα επιδιώκει να παρουσιάσει το θέμα όχι ως διμερές ελληνοτουρκικό ζήτημα, αλλά ως ευρύτερο πακέτο θαλάσσιας στρατηγικής από το Αιγαίο μέχρι τη Λιβύη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Τουρκία φαίνεται να «χτίζει» πάνω στη συμφωνία με τη Λιβύη, ενώ, σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, εξετάζει το ενδεχόμενο νέων συμφωνιών με την Αίγυπτο και πιθανώς με τη Συρία. Η στόχευση είναι καθαρή: να δημιουργηθεί ένα πλέγμα διπλωματικών και νομικών κινήσεων που θα ενισχύει τις τουρκικές διεκδικήσεις και θα πιέζει την ελληνική και κυπριακή θέση στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ενεργειακή διάσταση είναι κεντρική. Οι θάλασσες δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως εμπορικοί διάδρομοι, αλλά ως πεδία κυριαρχίας, επιρροής και ελέγχου φυσικών πόρων. Υδρογονάνθρακες, καλώδια, αγωγοί, θαλάσσιες μεταφορές και στρατιωτικές υποδομές μετατρέπουν την Ανατολική Μεσόγειο σε χώρο σκληρού ανταγωνισμού.
Γιατί βάζουν το ChatGPT στο παιχνίδι
Αίσθηση προκαλεί και η αναφορά του τουρκικού δημοσιεύματος σε απαντήσεις από πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, για το καθεστώς γύρω από την Κρήτη και τα 6 ναυτικά μίλια. Η επίκληση τέτοιων εργαλείων δεν έχει φυσικά νομική βαρύτητα, δείχνει όμως ότι η Άγκυρα και τα τουρκικά μέσα επιχειρούν να εντάξουν ακόμη και την τεχνητή νοημοσύνη στο επικοινωνιακό παιχνίδι γύρω από τις θαλάσσιες ζώνες.
Στο ίδιο κλίμα εντάσσεται και το περιστατικό με τον στολίσκο Sumud ανοιχτά της Κρήτης, το οποίο, σύμφωνα με τις αναφορές, έγινε σε διεθνή ύδατα. Το γεγονός αυτό χρησιμοποιείται από την τουρκική πλευρά για να αναδείξει ξανά το ζήτημα των ορίων, των αρμοδιοτήτων και της επιχειρησιακής παρουσίας στην περιοχή νοτίως της Κρήτης.
Η ουσία είναι ότι η Τουρκία δεν περιορίζεται σε δηλώσεις. Επιχειρεί να μεταφέρει τη διεκδικητική της πολιτική και στο επίπεδο του εσωτερικού δικαίου, ώστε να παρουσιάζει τις θέσεις της ως συγκροτημένο νομικό πλαίσιο. Αυτό δεν αλλάζει το διεθνές δίκαιο, ούτε νομιμοποιεί μονομερείς διεκδικήσεις. Δημιουργεί όμως ένα ακόμη εργαλείο πίεσης, τόσο διπλωματικά όσο και επικοινωνιακά.
Η νέα κίνηση της Άγκυρας δείχνει ότι οι ισορροπίες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν εύθραυστες. Η μάχη για τις θαλάσσιες ζώνες δεν διεξάγεται μόνο με στόλους, NAVTEX, ασκήσεις και γεωτρύπανα. Διεξάγεται πλέον και με νόμους, συμφωνίες, χάρτες, τεχνικές ερμηνείες και επικοινωνιακά εργαλεία.
Για την Αθήνα, το μήνυμα είναι σαφές: η Τουρκία επιχειρεί να οργανώσει σε ενιαίο πλαίσιο όλες τις θαλάσσιες αξιώσεις της. Από το Αιγαίο μέχρι την Κρήτη και από τη Λιβύη μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, η Άγκυρα προσπαθεί να επιβάλει τετελεσμένα όχι μόνο επί του πεδίου, αλλά και στο χαρτί. Και αυτό καθιστά αναγκαία την ελληνική εγρήγορση σε όλα τα επίπεδα: διπλωματικό, νομικό, στρατιωτικό και επικοινωνιακό.