Σε προχωρημένες συζητήσεις με το Ισραήλ για την πιθανή απόκτηση αρμάτων μάχης Merkava βρίσκεται η Κυπριακή Δημοκρατία, σύμφωνα με ανάλυση του διπλωματικού συντάκτη της «Καθημερινής», Βασίλη Νέδου.
Η υπό εξέταση προμήθεια αρμάτων των εκδόσεων Merkava III ή Merkava IV αποσκοπεί στην αντικατάσταση των παλαιότερων ρωσικής κατασκευής αρμάτων που διαθέτει η Εθνική Φρουρά.
Μια τέτοια συμφωνία θα σηματοδοτούσε σημαντική αλλαγή στην ισχύ των κυπριακών τεθωρακισμένων, αλλά και ένα ακόμη βήμα απομάκρυνσης της Κυπριακής Δημοκρατίας από τα ρωσικά οπλικά συστήματα, τα οποία αποτελούσαν επί δεκαετίες βασικό τμήμα του οπλοστασίου της.
Οι πληροφορίες για συζητήσεις μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ σχετικά με μεταχειρισμένα Merkava είχαν εμφανιστεί ήδη από το 2023. Οι συνομιλίες επηρεάστηκαν από τον πόλεμο που ακολούθησε την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, καθώς το Ισραήλ χρειαζόταν να διατηρήσει επιχειρησιακά διαθέσιμο το σύνολο των τεθωρακισμένων δυνάμεών του. Το ζήτημα φαίνεται τώρα να επανέρχεται στο προσκήνιο.
Τι θα αλλάξει με τα Merkava
Τα Merkava αποτελούν τον βασικό τύπο άρματος μάχης των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και έχουν σχεδιαστεί με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία του πληρώματος και στην επιβίωση στο πεδίο της μάχης.
Η πιθανή ένταξή τους στην Εθνική Φρουρά θα ενίσχυε σημαντικά τις δυνατότητες των κυπριακών τεθωρακισμένων, τα οποία σήμερα στηρίζονται κυρίως στα ρωσικής κατασκευής T-80U.
Πέρα από την επιχειρησιακή αξία, η επιλογή ενός ισραηλινού άρματος θα δημιουργούσε μακροχρόνιους δεσμούς στους τομείς της εκπαίδευσης, της συντήρησης, των πυρομαχικών, της τεχνικής υποστήριξης και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας.
Η υπόθεση, πάντως, παραμένει στο επίπεδο των συζητήσεων. Δεν έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία, αριθμός αρμάτων, οικονομικό κόστος ή χρονοδιάγραμμα παράδοσης.
Από τα Aerostar στο BARAK-MX
Η περίπτωση των Merkava δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση. Εντάσσεται στη σταδιακή διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας Λευκωσίας και Ιερουσαλήμ.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη αποκτήσει ισραηλινά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Aerostar, τα οποία χρησιμοποιούνται για επιτήρηση και συλλογή πληροφοριών. Παράλληλα, έχει εντάξει στο οπλοστάσιό της το BARAK-MX, ένα προηγμένο σύστημα αεράμυνας που μπορεί να αντιμετωπίζει αεροσκάφη, ελικόπτερα, μη επανδρωμένα μέσα και διαφορετικές κατηγορίες πυραυλικών απειλών.
Η ανάπτυξη του BARAK-MX θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενισχύει την προστασία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, κρίσιμων υποδομών και ενεργειακών εγκαταστάσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Την ίδια στιγμή, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ έχουν συμφωνήσει να αυξήσουν τις κοινές ναυτικές και αεροπορικές ασκήσεις, καθώς και την ανταλλαγή τεχνογνωσίας για την αντιμετώπιση συμβατικών και ασύμμετρων απειλών.
Η στρατιωτική συνεργασία με τη Γαλλία
Παράλληλα με το Ισραήλ, η Λευκωσία ενισχύει τη συνεργασία της με τη Γαλλία, η οποία διατηρεί έντονη στρατιωτική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και σημαντικά ενεργειακά συμφέροντα στην κυπριακή ΑΟΖ.
Η διμερής συμφωνία για τη χρήση κυπριακών στρατιωτικών εγκαταστάσεων από γαλλικές δυνάμεις αυξάνει τη στρατηγική σημασία του νησιού. Η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως βάση ανεφοδιασμού, υποστήριξης και προσωρινής ανάπτυξης δυνάμεων για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η παρουσία του Ισραήλ και της Γαλλίας δεν αναιρεί τον κεντρικό ρόλο της Ελλάδας. Δημιουργεί, όμως, ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασιών που περιορίζει την απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι στην τουρκική κατοχή και στις διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Γιατί η Τουρκία στρέφεται προς τον Λίβανο
Η «Καθημερινή» εντάσσει την τουρκική προσέγγιση προς τη Βηρυτό στο πλαίσιο της ανησυχίας της Άγκυρας για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Κύπρου.
Η πρόσφατη επίσκεψη του προέδρου του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, στην Άγκυρα και οι συνομιλίες του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέδειξαν την προσπάθεια της Τουρκίας να αυξήσει την επιρροή της στον Λίβανο.
Βασικός στόχος της Άγκυρας είναι η Βηρυτός να διατηρήσει τουλάχιστον ουδέτερη στάση στον ανταγωνισμό Τουρκίας και Ισραήλ. Η τουρκική πλευρά ανησυχεί, επίσης, για το ενδεχόμενο συμμετοχής του Λιβάνου σε τριμερή ή πολυμερή σχήματα συνεργασίας με την Κύπρο και την Ελλάδα.
Μια σταθερή σύνδεση Λευκωσίας, Αθήνας και Βηρυτού θα μπορούσε να επεκταθεί σε τομείς όπως η ενέργεια, η ηλεκτρική διασύνδεση, η θαλάσσια ασφάλεια και οι μεταφορές. Θα δημιουργούσε, επομένως, ένα ακόμη περιφερειακό σχήμα στο οποίο η Τουρκία δεν θα είχε κεντρικό ρόλο.
Η συμφωνία ΑΟΖ που χάλασε τα σχέδια της Άγκυρας
Καθοριστική εξέλιξη αποτέλεσε η υπογραφή, στις 26 Νοεμβρίου 2025, της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Λιβάνου.
Η συμφωνία έκλεισε μια εκκρεμότητα που υπήρχε από το 2007 και συμπλήρωσε το δίκτυο θαλάσσιων οριοθετήσεων που οικοδομεί η Λευκωσία με τα γειτονικά κράτη. Παράλληλα, δημιουργεί προϋποθέσεις για έρευνες υδρογονανθράκων, ενεργειακές συνεργασίες και ηλεκτρική διασύνδεση των δύο χωρών.
Η εξέλιξη αυτή αντιστρατεύεται τη «Γαλάζια Πατρίδα» και την προσπάθεια της Άγκυρας να επιβάλει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες ζώνες μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Η Τουρκία επιχειρεί παράλληλα να επηρεάσει τη Συρία, ώστε μια ενδεχόμενη μελλοντική συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης να αγνοεί ή να περιορίζει την επήρεια της Κύπρου. Με αυτόν τον τρόπο προσπαθεί να αποδομήσει το δίκτυο συμφωνιών που έχει δημιουργήσει η Κυπριακή Δημοκρατία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Νέα συζήτηση για ελληνική ναυτική παρουσία
Ένα ακόμη στοιχείο που επισημαίνεται είναι η προοπτική λήξης της ναυτικής αποστολής της UNIFIL στον Λίβανο.
Η εξέλιξη ανοίγει συζήτηση για συχνότερη παρουσία μονάδων του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στην Κύπρο και στην ευρύτερη περιοχή. Μια τέτοια παρουσία θα μπορούσε να συνδεθεί με την επιτήρηση των θαλάσσιων διαδρόμων, την προστασία ενεργειακών υποδομών και την ενίσχυση της αποτρεπτικής εικόνας του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η πιθανή απόκτηση των Merkava είναι, επομένως, ένα μόνο κομμάτι μιας μεγαλύτερης εικόνας. Η Κύπρος ενισχύει την άμυνά της, αποκτά προηγμένα ισραηλινά συστήματα, ανοίγει τις εγκαταστάσεις της στη Γαλλία, εμβαθύνει τη συνεργασία της με την Ελλάδα και κατοχυρώνει τις θαλάσσιες ζώνες της μέσω διεθνών συμφωνιών.
Αυτό είναι που προκαλεί πραγματική ανησυχία στην Άγκυρα: όχι μόνο τα ισραηλινά άρματα, αλλά η μετατροπή της Κυπριακής Δημοκρατίας από θεωρούμενο «αδύναμο κρίκο» σε ενεργό στρατηγικό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου.