Ο έμπειρος διπλωμάτης υποστήριξε ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι απλώς εάν θα προχωρήσει η πόντιση του καλωδίου, αλλά με ποιους όρους θα πραγματοποιηθεί και εάν η Ελλάδα θα επιτρέψει να δημιουργηθεί προηγούμενο εις βάρος των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
«Το θέμα δεν είναι καθόλου να περάσει το καλώδιο. Το θέμα είναι να περάσει το καλώδιο δίχως να κάνουμε έκπτωση στα κυριαρχικά μας δικαιώματα», ήταν το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του.
«Η Τουρκία στέλνει τα πολεμικά της αντί να προσφύγει στη διεθνή δικαιοσύνη»
Ο Γιώργος Αϋφαντής στάθηκε ιδιαίτερα στην τουρκική αντίδραση στις έρευνες και στις εργασίες για το καλώδιο στην περιοχή της Κάσου.
Όπως υποστήριξε, εάν η Άγκυρα θεωρεί ότι μια θαλάσσια περιοχή ανήκει στη δική της ΑΟΖ, η θεσμική οδός θα ήταν η προσφυγή σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο.
Αντί γι’ αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία «στέλνει τα πλοία της, τα πολεμικά της σκάφη», επιχειρώντας να επιβάλει επί του πεδίου τις θέσεις της.
Αναφερόμενος ειδικά στην Κάσο, υποστήριξε ότι όταν εμφανίστηκαν τουρκικά πολεμικά πλοία, η ελληνική πλευρά υποχώρησε, ενώ στην περίπτωση της Κύπρου κατήγγειλε ότι δεν υπάρχει η διεθνής αντίδραση που θα ανέμενε η Αθήνα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σφοδρή κριτική στην Ε.Ε.
Ιδιαίτερα σκληρός εμφανίστηκε και απέναντι στην ευρωπαϊκή στάση.
Ο Γιώργος Αϋφαντής διερωτήθηκε γιατί, όπως είπε, δεν υπάρχει σαφής τοποθέτηση από κορυφαίους ευρωπαϊκούς θεσμούς απέναντι στην τουρκική πρακτική και γιατί Ελλάδα και Κύπρος δεν έχουν καταφέρει να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη διπλωματική στήριξη.
Κατά την εκτίμησή του, η Αθήνα θα έπρεπε να είχε συνδέσει πολύ πιο αποφασιστικά την ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη Ρωσία με την ευρωπαϊκή στάση απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις εις βάρος δύο κρατών-μελών της Ε.Ε.
Η θέση που διατύπωσε ήταν ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει καταστήσει σαφές στους εταίρους της πως δεν μπορεί να απαιτείται από την Αθήνα πλήρης ευθυγράμμιση σε κρίσιμα ζητήματα ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, χωρίς αντίστοιχη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στα ελληνοτουρκικά.
«Πρέπει να γίνεις δυσάρεστος»
Ο πρέσβης ε.τ. κατηγόρησε τις ελληνικές κυβερνήσεις για πολυετείς παραλείψεις, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν έχει χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά τα μέσα πίεσης που διαθέτει στο ευρωπαϊκό πεδίο.
Κατά την άποψή του, η ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει, όταν διακυβεύονται κρίσιμα εθνικά συμφέροντα, να είναι διατεθειμένη ακόμη και να μπλοκάρει ευρωπαϊκές αποφάσεις ή προγράμματα.
«Πρέπει να γίνει δυσάρεστη», ήταν το πνεύμα της παρέμβασής του, αντί να επιδιώκει συνεχώς την αποδοχή και την αποφυγή συγκρούσεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το κρίσιμο ζήτημα της γαλλικής πλευράς
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο Γιώργος Αϋφαντής και στις πληροφορίες γύρω από τις απαιτήσεις της Τουρκίας έναντι του κράτους σημαίας του ερευνητικού πλοίου.
Επισήμανε ότι εάν ένα γαλλικό πλοίο χρειαστεί να αποστείλει οποιασδήποτε μορφής ενημέρωση ή διακοίνωση προς την Τουρκία για να δραστηριοποιηθεί στην επίμαχη περιοχή, τότε δημιουργείται, κατά την άποψή του, ένα εξαιρετικά σοβαρό πολιτικό και νομικό ζήτημα.
Το κρίσιμο, όπως εξήγησε, δεν είναι πώς θα ονομαστεί ένα τέτοιο έγγραφο —«ενημέρωση», «κοινοποίηση» ή διαφορετικά— αλλά τι απάντηση θα δώσει η Άγκυρα.
Εάν η Τουρκία απαντήσει ότι «δίδει άδεια» και ότι θα επιβλέψει τις εργασίες επειδή θεωρεί τη θαλάσσια περιοχή δική της ΑΟΖ, τότε, κατά τον Αϋφαντή, υπάρχει κίνδυνος εμπέδωσης της τουρκικής διεκδίκησης στην πράξη.
«Αποδοχή τετελεσμένων ή σύγκρουση»
Στο σημείο αυτό ο πρώην διπλωμάτης περιέγραψε με ιδιαίτερα δραματικούς όρους το δίλημμα που, σύμφωνα με την εκτίμησή του, επιχειρεί να επιβάλει η Άγκυρα.
Η Ελλάδα, είπε ουσιαστικά, οδηγείται είτε στο να ανεχθεί την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων και την Τουρκία να εμφανίζεται ως «νοικοκύρης» σε θαλάσσιες περιοχές που η Αθήνα θεωρεί ότι εμπίπτουν στα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, είτε να αντιδράσει επί του πεδίου.
Διευκρίνισε μάλιστα ότι το σημαντικότερο πρόβλημα, κατά τη δική του ανάγνωση, δεν είναι μόνο στρατιωτικό.
Ακόμη και σε περίπτωση επιτυχούς αντίδρασης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο υπάρχει η πολιτική και διπλωματική ικανότητα ώστε ένα αποτέλεσμα επί του πεδίου να μετατραπεί σε πλεονέκτημα στο διεθνές επίπεδο.
«Γιατί δεν στηρίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση την Ελλάδα;»
Ο Αϋφαντής επέμεινε στο ερώτημα της ευρωπαϊκής στήριξης, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν έχει θέσει στους εταίρους της πραγματικό πολιτικό κόστος για τη στάση τους.
Κατά την εκτίμησή του, μια αποτελεσματικότερη διαπραγματευτική στρατηγική θα απαιτούσε από την Αθήνα να συνδέσει τη συναίνεσή της σε σημαντικές ευρωπαϊκές αποφάσεις με την έμπρακτη στήριξη των ελληνικών θέσεων.
Παράλληλα, άσκησε ιδιαίτερα σκληρή κριτική στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών, υποστηρίζοντας ότι διαχρονικά έχουν τοποθετηθεί σε κρίσιμες θέσεις πρόσωπα χωρίς την απαιτούμενη γνώση ή δυνατότητα διαχείρισης των σύνθετων γεωπολιτικών ζητημάτων.
Το τελικό μήνυμα
Η ουσία της παρέμβασης του Γιώργου Αϋφαντή συμπυκνώθηκε σε μία φράση:
Η επιτυχία δεν είναι απλώς να ολοκληρωθεί η ηλεκτρική διασύνδεση.
Για τον πρέσβη ε.τ., το κρίσιμο είναι να πραγματοποιηθεί χωρίς να αναγνωρισθεί, άμεσα ή έμμεσα, οποιοδήποτε τουρκικό δικαίωμα έγκρισης και χωρίς να δημιουργηθεί τετελεσμένο που θα περιορίζει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.